Fetva Meclisi
Soru
Hocam SMA ve DMD kas hastaları için ilaçlara ulaşabilmek amacıyla valilik onaylı bağış kampanyası başlatılabilmektedir. Toplanan bağışlar, Dolar veya Euro olarak ödenmek zorundadır. Açılan hesaptaki TL'nin kur kaybı yaşamaması için günlük olarak dövize çevirme hakkı tanınmıştır. Ayrıca, valilikler bağış kampanyasındaki tutarın vadeli mevduat hesabında değerlendirilebilmesi için de izin vermektedir. Ben de oğlumun valilik onaylı bağış kampanyasında, sadece gerekli tutara ulaşmak amacıyla mevcut bakiyemi vadeli hesapta tutabilir miyim? Bu finansal açıdan faydalı olsa bile caizlik yönünden hükmü nedir?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Önce gidin, hesap çeşidini düzelttirin. Sonra da kaç ay o şekilde fark verdilerse onu çıkarıp bir fakire verin.
Bankaların, belirlenen vade sonunda kendilerine yatırılan paraya belli bir oranda fazlalık/faiz vermek üzere açtığı hesaplara “vadeli mevduat hesabı” denir. Müslümanlar faizli mevduata bilerek ve isteyerek para yatırmamalıdırlar. Çünkü bu tür mevduat hesaplarına tahakkuk ettirilen fazlalıklar faiz olup dinen haramdır. Söz konusu faiz oranlarının enflasyonun altında ya da üstünde olması, bu işlemi faiz olmaktan çıkarmaz. Bu itibarla bankaların vadeli mevduat hesaplarına para yatırmak caiz değildir. Bununla birlikte vadeli mevduat hesaplarından bir fazlalık herhangi bir şekilde elde edilmiş ise, kişinin bu gelirleri kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu yakınları için kullanması caiz olmayıp sevap beklemeksizin ihtiyaç sahiplerine vermesi gerekir.
Ana paranız olduğundan kullanabilirsiniz. Yalnız faizli bir bankada çok özel ve meşru bir sebep olmaksızın para bekletmeniz, faiz almasanız da günaha yardımcı olduğundan haramdır. Tevbe edilmesi gerekir.
Bu bir devlet uygulamasıdır. Size bunu devlet vermektedir. Devlete bakışınıza göre davranabilirsiniz. Faizi ve kendisi hakkında kalbiniz rahat etmiyorsa -ki, öyle olması takva olandır- o parayı alın ve bir vakfa bırakın. Allah'a emanet olun.
Aleykümselam. Bir fakire verilmesi mümkündür. Askerlik yapılması ise doğru olmayabilir. Faizle ev almak ise caiz değildir.
Aleykümselam. Bir fakire verilmesi mümkündür. Askerlik yapılması ise doğru olmayabilir. Faizle ev almak ise caiz değildir.
banka konusundaki diğer fetvalar
Ne olursa olsun, bir daha asla faize yaklaşmayın. "Bir hata yapıldı ama ikinci kez tekrarlamayın; Allah affedicidir." Bunu evlatlarınıza da miras olarak bırakın. Onlara deyin ki: "Biz düştük, siz düşmeyin!" Tevbenizi sadece dille değil, hayatla da pekiştirin. Maddi imkân bulduğunuz anda borcunuzu erkenden kapatmaya çalışın. Ödeyeceğiniz aylık taksitleri arttırarak faiz yükünü azaltabilirsiniz. Helal kazançla, faize alternatif yolları insanlara anlatın. Tecrübenizle başka kardeşlerinize ışık olun. Kardeşim, Rabbimiz Tevvâb’tır, Gafûr’dur, Halîm’dir. Bir hataya düşüp, içten pişman olan kullarını affedeceğini bizzat kendisi söylüyor: “Ey kendilerine zulmetmiş olan kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Allah bütün günahları affeder. Şüphesiz ki O, çok bağışlayandır, çok merhametlidir.” (Zümer Sûresi, 53. âyet)
Krediyi çekmeye rıza göstermediğiniz, onaylamadığınız, hatta eşinize engel olmaya çalıştığınız için bu işin günahından sorumlu değilsiniz. Çünkü günah niyet, rıza ve fiil ile oluşur. Niyetiniz faizli kredi almamak olduğu için bunda bir mesuliyetiniz yoktur. Ancak şu noktada dikkatli olmak gerekiyor: Eğer krediye rıza göstermezken sonrasında bu parayı bilinçli/rahat bir şekilde kullanırsanız o zaman dolaylı olarak faizi içinize sindirmiş olabilirsiniz. Yani bu parayı kullanmamaya çalışarak duruşunuzu/hassasiyetinizi koruyun. Eşiniz için ve kendiniz için "Allah'ım, bize helal yoldan kazanç kapıları aç ve faizden uzak tut." diye dua edebilirsiniz.
Allah'tan korkun ve uzak durun. Bankaların bu tür oyunlarına gelmeyin. "Bedava peynir fare kapanında bulunur".
Miras kalan faizli para konusunda genel yaklaşım, faizli kısmın temizlenmesi ve helal olmayan kazancın kullanımdan çıkarılmasıdır. Şöyle hareket edebilirsiniz: Kayınpederinizin miras kalan vadeli hesabındaki toplam miktarın ne kadarının faiz olduğunu belirlemek için banka dekontları veya hesap dökümleri incelenebilir. Eğer kesin bir ayrım yapılamıyorsa, makul bir tahminde bulunarak faizli kısmı ayırabilirsiniz. Faizli kazanç şahsi kullanım için uygun değildir. Ancak bu para, yol, su, tuvalet, fakirlerin temel ihtiyaçları gibi kamu yararına olan yerlere verilerek temizlenebilir. Örneğin, borçlu ve zor durumdaki kimselere verilebilir ama bununla sevap beklememelisiniz.
Bir bankanın adının İslam olması veya olmaması yaptığı işlemi helal kılmaz. Hangi bankayı kastettiğinizi bilemiyorum. Parayı direkt parayla satan herhangi bir sistem caiz değildir.
Bahsettiğiniz işlem, mal alım-satımı şeklinde, fıkhın standartlarına uygun şekilde yapılırsa katılım bankasıyla işlem yapmak caizdir. Ama işin iç yüzü, belgelerle farklıysa ve sadece kılıfla bu işlem gerçekleşiyorsa bu caiz olmaz. Dolayısıyla bu gibi işlemlerde güvenilir bir Müslüman uzmana veya fıkıh ehline danışmak, kâğıt üstündeki sözleşmeden ziyade uygulamanın mahiyetine bakmak gerekir.