Fetva Meclisi

Genel anlamı ile hüsn-ü zan, iyi kanaat besleme, güzel şey umma demektir. Aksi ise su-i zan olarak anılır. Kulun Allah hakkında hüsn-ü zan beslemesi, Allah’ın vaat ettiği rahmetinin kendisi üzerinde gerçekleşeceğine tam olarak inanması demektir. Kul dua ettiği zaman duasının kabül ile alakalı olarak hüsn-ü zan beslemelidir. Duanın kabulünün gecikmesi bu kanaati değiştirmemelidir. Öldüğünde de Allah’ın onu affedeceği kanaati güçlü olmalıdır. Yaşarken ve ölüm döşeğinde bu kanaati bu şekilde güçlü tutması kulun imanının, Rabbine itimadının güçlü olduğunu göstereceğinden Allah hakkında hüsn-ü zan sahibi olmamız emredilmiştir. Elbette, o hüsn-ü zan güzel ameller sahibi olma ve haramlardan korunmuş olmanın ardından geldiğinde bir anlam taşıyacaktır. Bunu belirtmeye de gerek yoktur.

Nazar için asıl olan kişinin kendi okumasıdır. Okuyamayana okumaktır. Su da olabilir ama okumak gibi değildir.

Selamünaleyküm. 'ZAN' deyimini siz, Türkçe'de ki zannetmek olarak anlıyorsunuz. Bu doğru değildir. Hadislerdeki ZAN, Kur'an gibi olmayan anlamına gelmektedir. Öyle anlayın, meseleyi daha rahat kavrarsınız.

Burada kişinin kanaati önemlidir. Namaz vakti çıkmadan abdest alıp namazı kılabileceğine kanaat getiriyorsa ve suyun geldiğini de tam olarak anlıyorsa namazı bozup abdestle kılması söylenir.

SUİZAN kötü düşünmek, olumsuz inanmak demek olduğuna göre kul, Allah hakkında kötü düşünürse şüphesiz bu ucu, Allah’ı inkâr etmeye kadar götürebilir bir tehlikedir. Mesela bir kul, Allah’ın yanlış yarattığını, zulmettiğini, azap etmekte haksız olduğunu söyleyecekse olsa imanı gider. Sadece şunu ilave edebiliriz bu bilgiye: Belki, böyle bir hatanın bilgi eksikliğinden kaynaklanması yani sahibinin kastı olmadan buna batması ya da çok geniş bir ilmi gerektiren konulardan birinde bu hataya düşmesi gibi bir nedenle imanın gitmemesi söz konusu olabilir. Yoksa imanı kaydıran sebeplerden biridir suizan.

İçimizden başkaları hakkında olumsuz kanaatler geçebilir. Bunu önlememiz mümkün değildir. Bizden böyle bir şey de istenmez zaten. Yasak olan ve bizi zarara götüren şey bizim içimizdeki zanlara, kanaatlere göre insanlara tavır sergiliyor olmamızdır. Doğru olan ise elimizde bir belge olmadıkça herkesin temiz olduğunu kabul edip ona göre ilişki içinde olmaktır. Halk deyimiyle ‘saf’ olmamız elbette yanlıştır. Aldatılmaya müsait biri olamayız. Aldatan hiç olamayız. Bunun ortasını buluruz. Bu ortası da şudur: Tedbirli, belgeli ve ciddi olmak.