Fetva Meclisi
Soru
Üniversite öğrencisiyim. Daha önce bana birkaç burs teklifi geldi. Ben de burs almanın çok doğru bir şey olmadığını sizin fetvalarınızdan okuduğum için bu burs tekliflerini geri çevirdim.Bir vakıfta üniversite öğrencilerine Allah rızası için ders veriyorum.Geçenlerde bir tanıdığımı biri arayıp “ üniversiteye hazırlık dersleri veren birine burs vermek istediğini” söylemiş. Benim tanıdığım da beni düşünmüş ve bana bu durumu haber verdi.Ben de kararsız kaldım. Bu burs teklifi ilk olmadığı için tereddüt ettim. Acaba bu bana Allah’ın ikramı mıdır? Diye düşündüm. Bir yandan da bu imtihan olabilir diye de düşünüyorum. Acaba ne yapmam doğru olur?(Elhamdülillah, burs olmadan da rahat geçinebiliyorum.)
Cevap
Benzer fetvalar
Hak edilerek alınmış bir burs haram değildir. Karşılıksız almaya alıştırması açısından hoş görülmemiştir demeliyiz. Bursunuzu alın, hakkını da verin. İyi ders çalışın. Vakit artırıp ibadet yapın, kendinizi daha iyi yetiştirin. Allah yardımcınız olsun.
Şunu kesin bir kural olarak bilmek gerekir: Üst el alt elden iyidir. Yani almak iyi bir şey değil. Başkasından alan, almaya alışan, para alabilir, girdisi artabilir; fakat onun kaybettiklerini düşünmesi gerekir. Müslüman, izzeti nefsi olan insandır. Müslüman’ın onuru yüksektir. Paraya değiştiremeyeceği özellikleri vardır. Almak, nasıl olursa olsun bu özelliklerden kaybettirir. Onurumuza, yüzsuyumuza değer biçilmesine razı olamayız. Burs almak ilke olarak helal bir yoldur. Kurallara uyulduğunda burs ve başka isimli yardım almanın sakıncası yoktur. - Öğrenciye yardım etmekten çok öğrenci avlamak için burs veren, verdiği bursu izleyen yabancı kurumlardan ve şahıslardan burs alamayız. Burs talep formu doldurulurken, Müslüman kimliğini gizlemeye mahkûm eden zelil soruların sorulduğu bir yerden burs talep etmek için, domuz eti yemenin helal olacağı kadar aç ve sefil kalmak gerekir. - Burs verenin öne sürdüğü uygunluk şartlarına sadık kalırız. O şartlarla oynamamız halinde aldığımız mubah olmaz. Eğer, ‘ikinci bir kurumdan burs almamış olmak’ diye bir şart ileri sürüyorsa, başka yerden burs alan, aldığını gizleyemez. - Öğrenciye tahsis edilen bir yardımı başkasının alması da caiz olmaz. Müslüman aldanmaz ve aldatmaz. Öyle veya böyle almaya alışmak hiç iyi bir durum değildir. Gündüz öğrenci, gece bir yerde işçi olup kazananın kazandığı daha bereketli ve daha kalıcıdır. Öğrenci iken yüzsuyu dökmeye, eğilip bükülmeye alışmış insanlar daha sonra anne-baba olup doğurduklarında, izzetli insanlar yetiştirmekte zorlanacaklardır.
Müslümanın birilerinin avucuna üç-beş kuruş vermesi için beklenti içerisinde olması izzet açısından doğru değildir. Müslüman elindekini çevresiyle paylaşan olmayı tercih etmesi daha onurlu bir davranıştır. Fakat yokluk içerisinde ve çalışma imkânı zayıf olan kimsenin devletin sınıfı fark etmeksizin yardım/burs almasında sakınca yoktur. Böyle durumlarda devletin vergi almış olduğu halkını gözetmesi sorumluluğunun gereğidir. Ulemanın izinden gitmenizi tavsiye ederim.
Ona tenezzül etmeyerek imanı gür mümin ol. Onlara da kalmaması için al ve bir muhtaca ya da derneğe ver. Günlük gıdanı temin edemeyecek kadar sıkıntıda isen alabilirsin ve yiyebilirsin o parayı. Bunun için de istiğfar et.
Güzel bir iş şapmış olursunuz. Allah kabul etsin. Sürekli iyi işler yapabilen kullarından kılsın sizi.
Selamünaleyküm. Devletin size verdiği bursu alabilirsiniz. Bankadan alınması da bir zorunluluktur.Toplu taşıma araçları için söylenebilecek bir şey yoktur; binmeyin desem ne işe yarayacak, gözünüzü kapatın desem olur mu? İşte cihat budur, edin cihadınızı, koruyun aklınızı ve ahlâkınızı. Mücahideler olun.
burs konusundaki diğer fetvalar
Kumbaranın üstüne belli bir vakıf ismi veya belli bir yön ismi mesela "göçmenlere" şeklinde yazarsanız onu öğrenciye veremezsiniz. O belirttiğiniz yere vermeniz gerekir. Normal "sadaka" yazarsanız, öğrenci de hak ediyorsa verebilirsiniz.
Burs verenin kazancının alenen haram bir iştenzolduğu bilinmiyorsa özellikle araştırılması gerekmez.
‘Almak’ sözcüğünü hayatınızdan silmeniz en ideal olandır. Alan, kaybetmeye daha yakındır. Özellikle kamu malından almak daha başka bir külfettir. Biz, aç ve açıkta kalmayan bir mü'minin devletten bir şey almamasını tavsiye ederiz.
Müracaat şartlarında hile yapmadı ise verileni alabilir.
Burslarla ilgili olarak haramdır dememiz zor ama ileride siz o kadar bir rakamı sadaka olarak vermeye karar verin.