Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm değerli hocam. Benim bir arkadaşım kendisi Selefi ve Hanbeli mezhebinden geçen sohbet ederken şöyle bir şey söyledi: "İkindiden sonra uyuyakalmış. Kalktığında gece 1-2 civarıymış. Dolayısıyla akşamı kaçırmış ve akşamla yatsıyı cem etmiş." Ben de cemin bildiğim kadarıyla yolculukta olabileceğini söyledim. Bir araştır dedim. Bir kitapta okumuş, bana namazın kazası olmaz o yüzden ben de cem ettim dedi. Efendimiz (s.a.v) yapmış, ben de yaptım dedi. Bunun için bir delilin olması lazım aksi takdirde kıyas yapmış olursun dedim ve ona da ilmin yetmez dedim. Şimdi hocam böyle bir durumda kişi uyuyakaldığında cem yapabilir mi? Ya da Hanbeli mezhebinde böyle bir durum var mı?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Böyle bir nedenle namazı cem etmek olmaz. Biraz sabır ve gayretle namazı ikame edelim.
Selamünaleyküm. Onlardan kimi bulursanız, bir sabah namazını kaza etmelerini söyleyin. Kimseyi bulamazsanız istiğfar edin, yeterlidir. Siz de o namazı kaza edin.
Selamünaleyküm. Seferilik, ikinci bir özre gerek bırakmadan cem etme hakkı verir. Eğer cem etmeye izin veren bir mezhebi takip ediyorsa kişi, özre gerek yok demektir. O yolla uzun yıllar sonra sadece kafanız karışır, çok şey öğrendiğinizi zannedersiniz sadece. Bir saatlik yol için bir sene yol gidersiniz.
Muasır ulema arasında Hanefi mezhebi uleması arasında fetvasına itibar ettiklerimizden, 'trafik sıkışıklığı nedeniyle namazı araç içinde iken cem etme' yönünde bir cevaz vereni bilemiyorum. Zira Hanefi mezhebinde cem etmek yoktur. Hanbeli mezhebinde ise cem etmede 'zorluklar' dikkate alınarak ruhsat verilmektedir. Zannımız odur ki, muasır Hanbeli uleması, trafik sıkışıklığını özür kabul etmektedirler. Size tercih yapmanız yönünde bir tavsiyede bulunamayacağız ama genel durum budur. Allah yardımcımız olsun, hatalarımızı mağfiret buyursun.
Selamünaleyküm. Şu 'namaz kazaya kaldı' ifadesini kullanmamaya çalışın. Mü'min, ölüm gibi bir neden olursa o zaman namazının kazaya kalmasını konuşabilir. İkinci olarak da kural şudur: Bir namazın vaktinin 13'te başladığını ve 17'de bittiğini kabul edelim. O namazı kılmak için yeterli süreyi de on dakika sayalım. Buna göre o namazı kılmak için son süre 16.50’den itibaren ki son on dakikadır. Namazın kazaya kalması veya kılınıp eda edilmesi o on dakika ile alakalıdır. Kazaya kalma, borç durumuna düşme o on dakika ile alakalıdır. O on dakika içinde mü'min seferi durumda ise namaz da seferi şartlarda kazaya kalmış demektir. Mukim durumda ise mukim şartlarda kazaya kalmıştır. Kaza ederken de nasıl kazaya kaldı ise öyle kaza edecektir.
Selamünaleyküm. Hemen kaza etmek ve sonra da istiğfar etmekten başka yapacağınız bir şey yoktur.
cem etmek konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Hanefi mezhebine tabi bir mü'min iseniz, hac ibadeti dışında namazları cem etmek yoktur. Bunu bilmelisiniz. Diğer mezheplerden birini takip ediyorsanız seferilik hâllerinde öğleyi ikindiyle, akşamı da yatsı ile birleştirebilirsiniz. Bu birleştirme de sonrakini öne çekerek ya da öndekini sonraya erteleyerek olabilir.
Aleykümselam. Tabi olduğu mezhebine uyarak namazı cem eden kişi, kıldığı ikinci namazın vakti girdiğinde evine ulaşmış olsa bile o namazı tekrar etmesi gerekmez. Namazları cem etme ruhsatı seferi olması üzerine kurulu idi. Cem ederken bir ruhsatı kullanmıştır. Ruhsat ile yapılan bir iş yerine gelmiş demektir. Tekrarı gerekmez.
Cem etmeyi caiz gören görüşe ittiba eden biri için cem yapacağı zaman yatsıyı cem etmiş olmak vitri de yatsıya bitiştirmek demek olacaktır.
Bu nedenle namazı cem etmeniz mümkün değildir.
Selamünaleyküm. Kesinlikle okul idaresinden sana bir namaz kılma yeri bulmalarını isteyin. Bu nedenle cem edemezsin.