Fetva Meclisi
Soru
Ahmet Murat'a, (A) şirketinde ki alacağının tahsiline aracılık edene % 30 a kadar komisyon verebileceğini söylüyor. Murat alıcıyı tanıdığı için aslında bu tahsili kendisinin yapabileceğini, bunun için uğraşabileceğini düşünüyor ama söyleyemiyor. Murat belli bir çaba göstererek alacağı tahsil etse ve bu alacaktan " %30 u aracının hakkı " diyerek, o miktarı alsa caiz olur mu? Bu komisyon Murat' a helal midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Bir aracı olarak kâr almakta sakınca yoktur ama tüfek sahibine aracı değil de emanetçi olarak rol gösterdikten sonra bu bir aldatma olur. Aldatma ile de kazanılan helal olmaz.
Selamünaleyküm. Müşteriye zarar vermemek şartı ile emlakçıya iş bulunup para alınabilir. Yalan ve hile karıştığında ise kazanılan haram olur.
Kişi veya firmanın bankadan alacağı faizli krediye aracılık edilmesi karşılığında komisyon adı altında ücret alınması helal olmaz. Çünkü Hz. Peygamber (s.a.s.), faiz alan ve verenin yanı sıra yazmak, şahit olmak ve vekil olmak suretiyle faiz işlemine yardımcı olan herkesi sorumlu tutmuştur. (Müslim, Müsâkât, 106 [1598]) Eğer kredi faizsizse ve aracı olan kişi, bu işlemleri takip edip sonuçlandırmak için ücretle tutulmuşsa verdiği emeğin ve yaptığı hizmetin karşılığı olarak vekâlet/rehberlik ücreti alabilir.
Size bunun aynısının yapıldığını düşünün; siz de göreceksiniz ki mü'mince bir iş değildir bu. Ortada açık bir haram yoksa da berrak bir helal de yoktur.
Selamünaleyküm. Bulduğunuz kişiler bunu biliyor ve kabul ediyorlarsa sakıncası olmaz. Aksi takdirde şüpheli bir mal kazanmış olursunuz.
Komisyonculuk caizdir. Bir hile ve aldatma olmadığı sürece yapılabilir. Belirttiğiniz işte de yalan ve hile yoksa sakınca yoktur.
alacak konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Yüzde elli ortak olan, yüzde elliye varana kadar olan açığını ortağına borçlanmış demektir. Sonraki gelen borcun da yarısı onundur. Şirket elden çıktığında da hâlâ bekleyen borç düştükten sonra kalan kısım olursa hisse alabilir.
Selamünaleyküm. Alacağınız para borç olarak alınacaksa ve siz fark ödemeyecekseniz alışverişiniz caiz olur.
Selamünaleyküm. Bu bir 'parayı satma' planıdır. Caiz olmaz.
Selamünaleyküm. Zekât için şu ölçülere dikkat edebilirsiniz: - Kendinize bir zekât günü belirleyin. Mesela bu gün, on Ramazan olabilir. Her sene o günü zekât için aşağıdaki hesabı yapma günü olarak belirleyin. - O hesap gününüzde elinizde seksen bir gram altın veya onun değerinde bir mal varsa siz zekât mükellefisiniz. Daha az ise o sene mükellef değilsiniz. - Elinizde nakit, çek-senet, alacaklar, satılık mal (maliyetleri üzerinden hesaplanacak) ne kadarsa onları toplayın. Bu toplam sizin sermayeniz olacak. - Alacaklardan geri dönmesi zayıf alacakları erteleyebilirsiniz. (Onların payını geri döndüklerinde yaparsınız.) - Varsa borçlarınızı, tahakkuk etmiş faturalarınızı toplayın; elinizdekilerin toplamından düşün. - Geriye kalan mal sizin zikat için muhatap olduğunuz maldır. Onun yüzde iki buçuğunu zekât olarak verirsiniz. - Zekât verirken kişiye veriyorsanız zekât açıklaması yapmanız gerekmez. Kuruma veriyorsanız, zekât açıklaması yapıp onları vebalden kurtarmanız gerekir. - Somali veya bir benzeri yere sizin zekâtınızı götürecek kurumun fıkhî hassasiyeti varsa rahatlıkla gönderebilirsiniz. Allah'a emanet olun.
Bu bir alacak demektir. Alacağınızın gelmesinde tereddüdünüz varsa, tahsil ettiğiniz güne kadar erteleyebilirsiniz. Mesela bir Euro aldığınızda onun birikmiş zekatını verebilirsiniz.
Sizin bu meseleniz eski fıkıh kitaplarında örnekleri ile bulunmaktadır. Fukaha, hakkını alamayan kişinin, fırsatını bulduğunda hakkını almasının caiz olduğunu ama bunun şartlarına dikkat etmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Söz konusu şartlar şunlardır: a. Tam hakkı kadarını alacak, fazla almayacak. b. Hırsızlık gibi bir şeyle itham edileceği ortam ise o fırsat ona yanaşmayacak. Müslüman’ın onurunu kaybedeceği şeyi bilerek yapması caiz olmaz. c. Emniyet ve yargı yollarını tüketmiş olacak yani kanuni yollarla alma imkânı olmayacak. Yine de biz size yasal olmayan çarelerin sonunda başka sorunlar olarak size dönebileceğini unutmamanızı tavsiye ederiz.