Fetva Meclisi
Soru
Hocam benim kayınbabam hayattayken dini sorumluluklarını yerine getirmeyen, haram ve helale dikkat etmeyen, içki, kumar gibi şeylerden çekinmeyen, ailesine de iyi davranmayan biriydi. Vefat ettikten sonra onun adına sadaka vermeyi düşünüyorum ancak bunun doğru olup olmadığından emin olamıyorum. Böyle biri adına sadaka vermek caiz midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Sadaka, “olmayana” vermektir. Malı olmayana mal vermek, sağlığı olmayana sağlık verecek bir şey vermek, morali olmayana moral vermek sadakadır. Sadaka kesinlikle bela defeder. Kim neye muhtaç ise ve veren ne kadar verebilir kapasitede ise bu ikisinin ortalaması sadakadır ve beladan korur. Yalnız iki nokta unutulmamalıdır: a- Dua dâhil hiçbir ibadet, hâşâ Allah’ı denemek için yapılmaz. Öyle olursa bir anlam ifade etmeyebilir. b- Sadaka kendi başına bir ibadettir ama mesela namazın yerine geçmez, orucun yerine sayılmaz. Sadakayı sadece kendi çapında bir ibadet olarak yapmak gerekir. Allah Teâlâ hakkıyla yapmaya muvaffak kılsın.
Sadaka Allah için yapılan bir iştir. Namaz kılmayan onu hak etmiyor olabilir. Size düşmanlık yapan kişi ise sizin kalbinizin huzurunu bozmakta ise verirseniz, nefsinizi yenmiş olursunuz, vermezseniz farz olmadığı için sadaka vebale girmezsiniz.
Her şeyden önce elinde haram mal bulunması bir Müslüman’ın bir haram işlediğini göstermektedir. İlk işi de tevbe etmek olmalıdır. Tevbe etmeden malı ne yapacağını düşünmesi yanlış olur. samimi bir tevbe ilk iştir. İkinci olarak da o malı ne yapacağını şöyle planlarız: Haram malın ne veya ne kadar olduğu biliniyorsa olduğu gibi çıkarılacak. Ne kadar olduğu bilinmiyorsa mesela genele karışmış bir faiz gibi mal ise, yapılabildiği kadar hesap yapılıp incelenecek ve yaklaşık bir rakam da olsa o tespit edilip işlem ona yapılacak. Sahibi bilinen bir çalınmış, gasp edilmiş, rüşvet alınmış türünden mal ise hemen iade edilir. Sahibi hakkında bilgi yoksa ve faiz gibi geri beklenen bir para değilse onu şu şekilde çıkarır elinden. Genel olarak helal sadaka nasıl kullanılıyorsa o şekilde bu mal da kullanılır. Bu şu demektir: Bir Müslüman, sadaka vermek istediği zaman nereye veriyorsa bunu da ‘sadakaya niyet etmeyerek de olsa’ oraya verir. Kişi de olabilir, dernek vakıf da olabilir. Özellikle cami ve mescitleri bunun dışında tutmayı tavsiye eden âlimlerin bulunduğunu da biliyoruz.
Çalınmış paranın sadaka verilmesi helallik için yetmez. Sahibinin helallik vermesi gerekir. Ondan helallik istenecektir. Parası da geri verilecektir. Sahibi bulunamıyor veya bilinmiyorsa ya da sahibine öyle bir teklifle gitmek daha büyük sıkıntılara neden olacaksa o zaman sadaka vermek yeterlidir. Yine de istiğfar unutulmamalıdır.
Emekli maaşı veya ek sabit bir kazancı gibi geliri olan ve Allah’a tevekkül konusunda fitneye kapılmayacağı kanaati olan birisi hayatta iken bütün malını sadaka olarak verebilir. Bunun için de sağlığı yerine olmalıdır. Geçindirmekle yükümlü bulunduğu aile bireyleri için sorun oluşmayacağına kanaat getirmelidir. Bütün malını sadaka veren birinin asıl maksadı aile bireylerinden intikam almak, onlara miras bırakmamak gibi bir maksat ise sadakası caiz olsa bile yaptığı iş meşru sayılmaz, sünnete aykırı bir iş yapmış olur.
Sadaka vermek, sadece fakirler için değil, aynı zamanda kişinin manevi huzuru, duaların kabulü ve Allah’ın rızasını kazanması için de çok önemli bir ibadettir. Ancak, unutma ki Allah, kullarının kalbini ve samimiyetini en iyi şekilde bilir. Sadaka verirken niyetinin Allah’a yaklaşmak, dileklerini O'na sunmak ve O'na güvenmek olmalıdır.
başkasının yerine konusundaki diğer fetvalar
Rabbim ibadetinizi kabul etsin. Yıkanırken dökülen saç için bir şey gerekmez. Taramayı ise dikkatli bir şekilde yapmanız gerekir. Eğer taramadan kaynaklanan dökülme çok olursa bir fidye yani yaklaşık on riyal vermeniz yeterli olacaktır. Tavaf da umre de bir ibadettir. Bütün ibadetler gibi eda edildikten sonra gelecek olan sevap şu veya bu mümin kardeşe bağışlanır. O bağışlama ile de ona sevap gitmesi umulur. Siz umrenizden veya umrenizin dışında yaptığınız tavafınızdan sonra hâsıl olan sevabı bir kişiye bağışlayın. Ve bundan da onun kazançta olmasını umun. Rabbim umrenizi en güzel ve bereketli bir şekilde tamamlamayı nasip etsin size.
Mü'min hile ile iş yapmaz.
Selamünaleyküm. Bunu yapmamalı idiniz. Başkasını imtihana sokarak elde edeceğiniz gelir size helal olmaz.