Fetva Meclisi

Zekat fakir Müslüman’ın hakkıdır. İslam uğruna iş görüyor olsalar bile kurumlara zekat verilemez. Kursta netice de bir kurumdur. Kur’an’a hizmet ediyor olması bu hükmü değiştirmez. Bu başlığı, KUR’AN KURSU TALEBESİNE şeklinde değiştirmemiz durumunda ise mümkündür. Çünkü talebe bireydir, zekat bireyin hakkıdır.

Zekâtın sarf yerleri, Kur’ân-ı Kerîm’de (et-Tevbe, 9/60) belirlenmiştir. Hz. Peygamber (s.a.s.)de toplanan zekâttan kendisine hisse verilmesini isteyen bir zata hitaben, “Yüce Allah, zekât (taksimi) hususunda bir peygamberin veya başkasının hükmüne razı olmadı, onunla ilgili hükmü bizzat kendisi verdi ve onu sekiz sınıfa taksim etti. Eğer o sınıflardan isen sana hakkını veririm.” (Ebû Dâvûd, Zekât, 23 [1630]) buyurmuştur. Bu itibarla, belirli şartları taşıyan Müslümanların yükümlü oldukları zekât ve fıtır sadakasının, Kur’ân-ı Kerîm’de Cenâb-ı Hak tarafından belirlenen yerler dışında herhangi bir yere verilmesi veya cami, köprü, yol, okul, yurt, çeşme gibi yerlere sarf edilmesi caiz değildir. Zira zekât ve fıtır sadakasının sahih olmasının şartlarından biri de bunların zekât alması caiz olan gerçek kişilere temlik edilmesidir. İlgili âyetteki “Allah yolunda” anlamına gelen “fî sebîlillâh” ifadesi, orduyla birlikte savaşa gitmek istediği halde maddî imkân bulamayan mücahitleri içermektedir. Hac yoluna çıkıp fakir duruma düşen hac yolcularını da bu kapsamda değerlendirenler vardır. (el-Fetâva’l-Hindiyye, 1/188) Buna göre okullar, Kur’ân kursları, camiler ve benzeri hayır kurumları, zekât verilecek yerler bağlamında “fî sebîlillâh” kapsamına girmez.

Zekât fakirin bireysel olarak hakkıdır. Belirttiğiniz şekilde bir yerde zekât harcaması yapılamaz.

Zekâtın verilebileceği yerler Kur’ân-ı Kerîm’de ismen sayılarak belirtilmiştir. Bunlar; fakirler, yoksullar (miskinler), zekât toplamakla görevlendirilen memurlar, müellefe-i kulûb, hürriyetlerini elde etmeye çalışan köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler (fî sebîlillah) ve yolda kalmış olanlardır. (et-Tevbe, 9/60) Bu âyette belirtilenler kurum değil, bireylerdir. Buna göre zekât bizzat bireye veya onun vekiline verilmelidir. Bu genel ilkeye göre adı ne olursa olsun kurumlara zekât verilmez. Âlimlerin çoğunluğunun görüşü bu istikamettedir. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/43-46; İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-kadîr, 2/272; İbn Kudâme, el-Muğnî, 2/497-498) Ancak halka hizmet veren bu gibi kurumlara gönüllü yardımlar yapılabilir.

Bir insanın evlenmek üzere olması veya olmaması zekâtla alakalı değildir. Onun fakir olup olmadığı önemlidir. Fakirse bir taşla iki kuş vurulmuş olur elbette. Hem fakire verilir hem yuva kurmaya yardım edilir.

Ulema, böyle bir paranın zekâtının verilmesi gerekeceğini söylemişlerdir. Zira hacca gitmek için kuranın çıkmasını beklemek bir borca imza atmak gibi değildir. Vazgeçebilir ve gitmeyebilirsiniz de.

Aleykümselam. Tarım arazisinin kiraya verilmesi hususunda bir sakınca yoktur. Fukahanın bu hususta ittifakı vardır. Arazi, çıkacak ürünün BELLİ BİR ORANINA karşılık ya da ittifak edilecek bir ücrete karşılık, süre belli olmak üzere kiraya verilebilir. Fıkhen hüküm böyledir. Sözünü ettiğiniz hadise gelince o hadisi şerif, şu örneklerdeki riskler için geçerli bir kural koymaktadır: a-Mal sahibi, çıkacak üründen istediği kadar alacaktır. Dolayısıyla kiralamada ciddi bir aldanma riski vardır. Bu caiz olmaz. b-Çıkacak mahsüle göre belirlenecek bir kira akdi yapılmıştır. Bu da caiz değildir. c-Arazinin belli bir bölümü mesela daha sulak olan yeri mal sahibi tarafından kira karşılığı olarak alınmak istenmektedir. Bu da kiralama akdi açısından sıkıntılıdır.Bunlar ve benzeri durumlar, hadisin yasakladığı kiralamanın konularıdır. İlke olarak arazi kiralamak caizdir.