Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz iki arkadaş doğal kumaşlardan tesettür kıyafetleri üretip satmayı planlıyoruz. Modelini beğendiğimiz markalardan ürünleri satın alıp kalıp çıkardıktan sonra iade etmemizde bir sakınca var mıdır? Her ürün için satın almamız maddi açıdan mümkün değil. Marka koşulsuz iade kabul ediyorsa yapmamızda bir mahsur var mıdır?
Cevap
Benzer fetvalar
Senin üretimin helal olsun. Satın alanın nerede giydiğine karışman gerekmez.
O işyerinde çalışman imanınla ilgili bir durum değildir. Rahat edebilirsin.
Aldığınız ürün reklamlarla size fayda sağlayacağı vaadiyle satıldıysa ve kullanma kılavuzuna göre de kullanmanıza rağmen iyi gelmediyse satıcı size gerçekçi bir hizmet sunmamış demektir. Bu durumda ürünün size fayda sağlamadığı için paranızı geri talep etmeniz hakkınızdır. Başka bir ifadeyle satıcı, ürünün size fayda sağlamadığı ve beklentilerinizi karşılamadığı durumlarda, ürünün iade edilebilir olması gerektiğini belirtmiş. Bu, bir anlamda garanti ve sözleşme kapsamındadır. Dolayısıyla, ürün fayda sağlamadığı için paranızı geri almanız hakkınızdır. Beddua eden kişinin bedduasından endişelenmeyin. Allah kimin haklı kimin de haksız olduğunu biliyor. Allah bu sebeple bir bela verirse kime vereceğini de iyi bilir. Siz yine de hoşgörüyü elden bırakmayın.
Yaptığınız iş ve kullandığınız yöntem helal olduğu sürece ürettiğiniz ürünlere istediğiniz fiyatı koyabilirsiniz. El ürünü işlerde fiyat sınırı yoktur.
Siz terzi olarak KUMAŞI MÜŞTERİDEN olacak şekilde çalışıyorsanız, artan kumaşın santimini bile ona vermeniz gerekir. Ya da artanını kullanıp kullanamayacağınızı sorup almalısınız.
Tam anlamı ile “çıplaklık” denecek bir ürünü satmanın harama destek olmak olacağını bilmemiz gerekir. Bu bir gevşeme ve tavizdir. Herkes işlediği haram kadar, harama destek olduğu kadar mesul olacaktır şüphesiz. Yalnız şunu tespit etmemiz gerekir: Çıplaklık için kullanılabileceği gibi normal bir giyim olarak da kullanılabilecek bir kıyafet için bu kural geçerli olmaz. Allah Teâlâ işinize kolaylık versin, rızkınızı helalden kazanmaya sizi muvaffak kılsın.
çalıntı konusundaki diğer fetvalar
Bundan sonraki böyle izinsiz işler yapmayın. Geçmişiniz için de tevbe edin. Helallik alma imkânınız varsa alın. Yoksa tevbe edin. Onun adına da sadaka verin.
Bahsettiğiniz şekilde olursa sakıncası olmaz.
İslam’da emek ve hak korunması esastır. Bir yazılımın veya herhangi bir eserin arkasında emek veren kişilerin hakları, İslam ahlakına göre saygı görmelidir. Lisanssız yazılım kullanımı, yazılım sahiplerinin haklarını ihlal ettiği için caiz görülmez. Bundan sonraki süreçte, kullandığınız yazılımların lisanslı olmasına özen gösterin ve çalıştığınız firmaları da bu konuda uyarmaya çalışın. Sizden sonra bu durumu düzeltmek, sizin için hayır ve sadaka-i cariye olabilir. Geçmişte yapılan bu hatadan dolayı Allah’a samimi bir şekilde tövbe edin. Pişmanlık duyduğunuzu ve tekrarını yapmamak için kararlı olduğunuzu ifade edin.
Satın aldığınız kişinin, o malı haram malla aldığını veya çaldığını kesin olarak biliyorsanız eğer almanız caiz olmaz. Allah'a emanet olun.
Kitabın üzerinde “bu kitabı yapay zekâya okutamazsınız...” türünden yasal bir uyarı eklenmemiş ise yaptığınızda sakınca olmaz. Zira yapay zekâ artık hayatımızın bir parçası olma yolunda hızlıca ilerlemektedir, ondan uzak kalamayız, eline esir düşemeyiz.
Haram mal ile kastınız çalınmış gibi bir durum ise malı olduğu gibi sahibine geri vermek durumundasınız. Rüşvet, faiz, kumar veya müzik üretme karşılığı gibi bir yolla elde edilmiş bir mal ise durum şöyledir: Elinizde bulunanı bir vakfa veya fakire verirsiniz. Siz acil ihtiyacı olan bir durumda iseniz zorunlu ihtiyaç kadar elinizde kalabilir. Sonra ödemek şartı ile o malı sermaye yapıp bir iş kurabilirsiniz. Elbette her şeyden önce de samimi bir tevbe yapmış olmak şarttır.