Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz dört arkadaş ortak iş yaptık. İşi ben yürütüyordum. Üç yıl sonra zarar ettik. Oturup ne yapacağımızı konuştuk. Benden işin başından beri gelir gider hesaplarını istediler. Ben hesap tutmamıştım. İşi ezberden yürütüyordum. Onlar da o zaman zararına katlanırsın dediler. Benim zarara katlanmam gerekir mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Ortak yapılan bir işte özel bir hıyanet içine girmeyen ortak zarar ödemez. Çalma, hainlik, ciddi bir ihmal gibi nedenlerle zarar olursa o zarar ödenmelidir. Böyle bir kasıt olmadan siz onların sermayesini öderseniz bu bir faiz işlemi olmuş olur ki caiz olmaz.
Sermaye-emek ortaklığında zarar, sermaye sahibinde kalır. Eğer diğer ortağın bir ihmali veya kastı varsa onu tazmin eder. Normal bir işleyişte emek sahibinin katılacağı bir zarar olmaz.
Aleykümselam. Kârı sabit bir ortaklık kâr ortaklığı değil faizli işlemdir. Şöyle yapmalısınız: Yüz bin lira ile size ortak olsun. Onun yüz bin lirasını sizin sermayeniz veya iş gücünüzün bir oranına tekabul ettirin. Yani onun parası sizin gücünüzün mesela yüzde üçü olsun. Bir ay sonra kâr ederseniz kârın yüzde üçünü ona verin. Zarar ederseniz de yüzde üç o da zarar etmiş olsun. Tam helal olarak böyle yapabilirsiniz. Onu davet edin yeniden akit yapın aranızda.
Sermayeyi garanti eden bir ortaklık caiz olmaz. Arkadaşınız sizin paranızı hissenize ne kadar düşüyorsa o kadarı ile çalıştırsın. Kâr edince hisseniz kadar kâr, zarar edince de hisseniz kadar zarar etmiş olacaksınız. Ortaklığın böylesi caizdir. Sizin sermayenizin garantide olduğu ortaklık caiz olmaz.
Çalışanın kullandığı araç gereç ve malzeme onun elinde emanet kabul edilir. Kasıt ve ihmal gibi bir tutum nedeniyle zarar görmedikçe ortaya çıkan zararı çalışanın ödemesi gerekmez. Eğer çalışanın kastı veya ihmali söz konusu ise bedel öder. Aksi takdirde böyle bir sözleşme imzalatılması prensip olarak yanlıştır.
Selamünaleyküm. Bu hususta caiz olmaz şeklinde içtihatlar vardır. Caiz olacağını söyleyen içtihat da vardır. En evla olanı, çalışanın hissesinin yüksek tutulmasıdır. Bu yapılamıyorsa maaş alabilir. Zira alamaz diye bir söz birliği yoktur.