Fetva Meclisi
Soru
Hocam devlet memurlarının bankadan aldıkları promosyon hakkında bir sorum olacak. Verdikleri bu parayı cihat eden kardeşlerime yani Filistin veya Suriye’ye göndermek istiyorum. Bu doğru olur mu hocam? Allah razı olsun sizden.
Cevap
Benzer fetvalar
O parayı faizin kendisi gibi görmüyorsak da tenezzül etmemeyi tavsiye ediyoruz. Ağır bir zaruretiniz yoksa o parayı bir derneğe veya fakirlere verin.
Fakirse verebilirsiniz.
Bir fakir akrabanıza ya da akrabalara verseniz daha iyi edersiniz. Camilerimizi tertemiz tutmalıyız.
Selamünaleyküm. O parayı kullanmakta sakınca yoktur, başkasına verirseniz de sizin için iyi bir hayır olur.
Bu konunun hocalık açısından değerlendirilecek bir boyutu olmadığını düşünüyorum, konu siyasi ve stratejik bir konu olarak görülmelidir. Oradan bize gelen kardeşlerimizin tekrar geri dönmelerinin faydası veya zararını tespit etmek için olayın içinde olmak gerekir. Onlardan bir kısmının burada kalıp oradaki davaya destek olmalarını da farklı bir nokta olarak düşünmek gerekir. Allah yardımcımız olsun.
Bankaların verdiği maaş promosyonları, faiz şüphesi taşıyan meşru olmayan kazançlar arasında değerlendirilir. Bu sebeple, kişi geçim sıkıntısı çekmeyen bir durumdaysa bu parayı kendi özel harcamalarında kullanması caiz görülmemiştir. Ancak kişi gerçekten geçim zorluğu içindeyse – ki bu, ev kirasını ödeyememe, elektrik-su gibi zaruri ihtiyaçlarını karşılayamama gibi durumları kapsar – o zaman bu parayı zaruret kapsamında kullanması caiz olur. Bu sebeple, promosyon paranı şahsen kullanmak yerine, geçim sıkıntısı yaşayan kardeşlerine vermek istiyorsan, bu doğru bir tasarruf olur. Hele ki birinin sağlık ve tedavi ihtiyacı varsa, bu durum açık bir ihtiyaç halidir. Promosyon parası, faiz şüphesi taşıdığı için, geçim sıkıntısı olmayan kişilere caiz değildir. Ama gerçek ihtiyaç sahibi olan (kirasını, faturasını ödemekte zorlanan, zorunlu sağlık giderlerini karşılamakta zorlanan) kişilere verilebilir. Kardeşlerini bu vasıfta görüyorsan, promosyon paranı onlara vermen uygundur. İnşallah seni bu yükten kurtarır ve hayır olur.
banka konusundaki diğer fetvalar
Her şeyden önce ciddi bir tevbe edin; faizli bir işe bulaşmanız en ağır günahlardan birine bulaşmanız demekti. Ağır bir zaruretten veya mecburi denecek bir işlemden ötürü oldu ise bu yine istiğfarı ihmal etmeyin. O parayı da bir fakire verebilirsiniz. Allah mağfiret buyursun.
Bunlar ticarî ödüller bölümünden ele alındığında; mesela bir market, “Şu kadar alışveriş yapana şunu hediye ederim.” dediğinde fıkıh kurallarına göre bunun helalliğinde problem yoktur. Banka da ticaret yapan bir kurumdur ve aynı şart cümlesini kurabilir, hediye verebilir. İsminin ne olduğu çok önemli değildir. Ancak faizli bir kurumdan söz ediliyorsa böyle bir kurumla bağlantı kurulmasında problem vardır. Bu da giderilemeyeceği için faizli kurumların ikramlarının caizliğinden söz edilemez. Faizsiz kurumlarda ise ticarî hediye olarak değerlendirilebilir.
Vatandaşın yatırdığı paraya devletin bir miktar teşvik verip mesela yatırdığı yüz lirayı yüz on lira olarak iki sene sonra geri vermesi bir teşvik uygulaması olarak caiz olabilir. Bunun dışında bankanın bir lira da olsa ona ilave yapması gibi bir uygulama ise onu helal olmaktan çıkarır. Bir de bu işlemin faizli bankalarda olmaması gerekir.
En büyük haramlardan olan faiz zehrinden en kısa yolla nasıl kurtulabilecekseniz onu yapınız.
Promosyon faiz değilse de faizci bir kurumdan geldiğinde sıkıntılıdır. Ağır zarureti olmayan onu alıp bir hayra aktarmalıdır.
Evi satıp borcu kapatabilirsin. Bu yapman gerekenin en iyisidir. Açıkta kalacak bir durumun varsa evi satmayıp borcun bittikten sonra kredi oranı kadar parayı elinden çıkarıp bir hayır kurumuna da verebilirsin. Bu da olabilir. Öyle veya böyle tevbe ve istiğfar şu anki acil görevindir. Allah Teâlâ hepimizi mağfiret buyursun.