Fetva Meclisi
Soru
Hocam Ramazan ayında lokantaların hastane ve otogar gibi yerler haricinde gündüz açık olması caiz değil diye biliyorum. Ben de serbest kuryelik yapıyorum ve Ramazan dolayısıyla da ikindi namazından sonra işe çıkıyorum. Yani ortalama iftara iki veya iki buçuk saat kala işe çıkıyorum. O saatlerde genelde iftara hazırlık yapan insanlar sipariş veriyor, bu yüzden içim rahat. Benim sorum eğer daha erken saatlerde çıksam sipariş dağıtımına caiz olur mu? Bu arada market siparişleri de gelebiliyor sadece yemek değil ama biz seçim yapamıyoruz.
Cevap
Benzer fetvalar
İnsanların Müslüman olduğu bir yerde Ramazan gününde yiyecek-içecek mekânının açık tutulması caiz olmaz. Ancak hastahane kantinleri gibi oruç tutması farz olmayacak kimselerin yoğunlukta bulunduğu yerler için bir ruhsat söz konusu olabilir. Oruç yemeye karşı yardımcı pozisyonunda bulunmayınız. Mekânınızı iftar saatlerine göre ayarlayın. Allah işinizi kolay etsin.
Ramazan ayında hasta, yolcu vb. oruç tutmama ruhsatına sahip kimseler oruçlarını daha sonraki bir zamanda tutabilirler. (el-Bakara, 2/185; İbn Mâce, Sıyâm, 11-13 [1664-1670]; bk. Müslim, Sıyâm, 69 [335]) Mazereti sebebiyle oruç tutamayanların yeme-içme ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için Ramazan ayında lokanta vb. yerlerin açık olmasında dinen bir sakınca bulunmamaktadır. Ayrıca lokanta sahibi, oruç tutmayanların niçin oruç tutmadıklarını bilmek zorunda değildir. Fakat hem oruç tutanlara saygı için hem de yeni yetişmekte olan çocuk ve gençlerin, Ramazan gününde oruç tutulmayıp aleni yemek yenilmesinin olağan bir şey olduğu gibi bir izlenime kapılmamaları için mazeretli de olsa, yiyip içenlerin bunu açıktan yapmamaları uygun olur. Lokanta sahipleri de gerekli tedbirleri alarak böyle algılamalara fırsat vermemeye özen göstermelidirler.
Selamünaleyküm. Alenen yemek yenen bir yere servis yapmanız harama yardım etmeniz demektir, hata etmiş olursunuz. Oruç tutması farz olmayanların da bulunabileceği bir yere yapacağınız servis ise böyle değildir.
Selamünaleyküm. Ramazan ayında oruç tutması gerekmeyen yolcu, çocuk, hasta gibi birine yemek yedirilebilir. Normal bir Müslüman'a yemek yedirmek ise caiz değildir. O kazanılan para da helal olmaz.
Selamünaleyküm. Yemek yiyenler için bir sakınca yoktur ama siz, alkole destek olduğunuz için vebale girersiniz. Yemek vermeyin daha iyidir.
İçkili otellerin iftar programları için kullanılması oruç açısından kabul olma veya olmama gibi bir tehlike oluşturmuyor ama Ramazan ayımızın gücünü kırması bakımından bir tehlike oluşturuyor. Buna dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu tür toplantıların protesto edilmesinin daha doğru olacağını düşünüyoruz.
alışveriş konusundaki diğer fetvalar
Bir kadının üç beş hatta on elbisesi olabilir. Giyinme lüksünü kullanabilir. Bunu direkt haram görmeyiz ama bu bir hayat tarzı olursa insan sonunda akla gelmeyecek yanlışları da benimseyebilir. Fren sistemi olmayan bir araca binmiş gibi yaşamamak gerekir. Nefis terbiyesi önemlidir. Ne edin edin Gazali’nin İhya isimli eserinden biraz okuyun, nefis terbiyesinde yol almaya çalışın. Allah yardımcınız olsun.
Depozito bir nevi rehin almak gibidir. Ürünü satan merkez söz konusu kabını geri almak için böyle bir yöntem tercih etmiştir. Verilen ücret o şişenin ücreti karşılığı da olsa satıcı şişeyi geri almak istemektedir. Normalde iade edilmesi fıkıh kurallarına uygun olandır. Özellikle geri verilmemesi isteniyorsa yani müşteri mesela şişeyi almak istiyorsa satıcıdan izin alınması evla olandır.
Kampanyaya katılmak için özel para yatırırsanız bu kumar olur. Ama yaptığınız bir alışveriş neticesinde size böyle bir hak verip de siz bu hak sonucunda bazı kazanımlar elde ederseniz sakınca yoktur.
Basit meta için dininizi çiğneyenleri kâr ettirmemelisiniz.
Alım sürecinde yalan, hile veya aldatma söz konusu olmadığı sürece sorun olmaz. Yaptığınız alışverişin helalliği konusunda aklınıza bir şüphe takılmasın. Yalnız konuya olması gerekenin en doğrusu ve iyisi olarak bakarsanız bir malı değeri üzerinden almak daha yerinde bir davranıştır. Yalnız sizin de mağdur olmamak ve kâr etmek üzere yaptığınız girişim helal bir ticaret şeklidir.
Kapora ile satış yapmak konusunda Hanefi mezhebi ulemasının caiz olmayacağı şeklinde bir fetvası bulunmaktadır. Bu zamandaki ticari ilişkiler açısından konuyu ele alan Fıkıh Konseyi ise kaporanın caiz olacağı yönünde karar vermiştir. Elinizdeki kaporayı geri vermeyebilirsiniz.