Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben fıstık bahçemin hasılatını başkasına sattım ve kapora aldım. Kesin alıyorum başkasına verme dedi ama bir buçuk ay geçti fıstığı toplamadı. Fıstık sıcaktan biraz zarar gördü. Adam da ben almıyorum vazgeçtim dedi, şimdi kaporasını istiyor. Geçen bir buçuk ay zarfında toplanabilirdi yani zarar görmezdi. Onun suçu ve şimdi parasını istiyor. Ben de vermedim, ne yapmam lazım?
Cevap
Benzer fetvalar
Kapora ile satıştan şunu kastederiz: Müşteri bir malı beğenir, onu ister. Satın alacağının garantisi olarak da fiyatının bir bölümünü satıcıya verir. Malı almaya geldiğinde de fiyatının tamamını verir. Almaya gelmez veya vazgeçerse ödediği para satıcıda kalır. Böyle bir ticaret için kitaplarımızda fukahanın önemli bir bölümü, caiz olmaz demişlerdir. Onlar, böyle bir parayı almayı insanların malını haksız yere almak şeklinde yorumlamışlardır. Ancak caiz olacağını söyleyen fıkıh görüşü de vardır. Fıkıh konseyi de bu caiz olur görüşü üzerine fetva vermiştir. Zira ticaretin taşıdığı risklere karşı satıcının da korunması gerekmektedir. Özellikle sipariş üzerine yapılan işlerde satıcı veya üreticinin kapora almaması ciddi bir hak ihlaline dönüşebilir. Kapora bu nedenle caizdir. Yalnız; • Kaporaya ait ticaret bir süre ile sınırlandırılmalıdır. Mesela üç gün içinde şeklinde veya hangi süre belirlenecekse, belli bir süre konmalıdır. Ucu açık durumda kapora caiz olmaz. • Ticareti satıcı iptal ederse aldığı kaporayı geri vermek zorundadır. • Kapora kiralama işleri için de kullanılabilir. • Altın ve gümüş ticaretinde yani kuyumcuda ve döviz ticaretinde ise kapora üzerinden iş yapmak caiz değildir. • Satıcının müşterinin iptali üzerine kaporayı geri vermesi ise bir fazilettir ve evla olandır ama buna mecbur değildir, kapora ona helaldir.
Kapora caiz ise sonuç olarak vazgeçen açısından o kaporanın yanıyor olması da normaldir. Elinizdeki o parayı kullanmanız kaporaya caiz gören anlayışa göre sakıncalı olmaz.
Selamünaleyküm. Fıstık temel gıda maddesi gibi bir eşya değildir. Mesela buğday değildir. Temel gıda maddesi olmayan bir maddeyi bol zamanında alıp sonra satmak ise yasak değildir. Yasak olan piyasayı etkileyecek şekilde temel gıda maddeleri üzerinden bunu yapmak olur. Şimdiki durumda ise buğday için de böyle bir şey yoktur. Sözünü ettiğiniz ticareti yapabilirsiniz. Bereketli olsun.
Selamünaleyküm. Kaparo almak caizdir. Vazgeçenin verdiğinin yanması da buna göre caiz olmaktadır. Alınanın geri verilmesi ise bir fazilet durumudur.
Kapora caiz ise sonuç olarak vazgeçen açısından o kaporanın yanıyor olması da normaldir. Elinizdeki o parayı kullanmanız kaporayı caiz gören anlayışa göre sakıncalı olmaz.
Özel bir maddeyi anlaşmaya koymadı iseniz yapabileceğiniz bir şey yoktur.
alışveriş konusundaki diğer fetvalar
Meçhul bir alışveriş caiz değildir. Size elli lira gönderen biri ne alacağını bilmiyorsa ona meçhul diyoruz. Bu bir nevi şans oyunu gibi olur.
Basit meta için dininizi çiğneyenleri kâr ettirmemelisiniz.
Evet, faizli bankadan katiyetle uzak durmak gerekiyor. İçinde bulunduğumuz hayat ise bankayı bir tür olmazsa olmaza çevirmiştir. Biz de buna göre hareket ederiz. Daha önce aldığınız parçaları atmanız gerekmez. Bir fakire verirseniz daha iyi olur. Faiz ödenmeden sadece kart kullanılarak ticaret yapmakta sakınca yoktur. Su ve benzeri faturaların geciktirilmesi nedeniyle oluşturulan fark, ödeyen için vebaldir. Mecburen de ödenecektir. Bankadaki paranın karşılığı olarak kullanılan kartların kullanımında sakınca yoktur.
Depozito bir nevi rehin almak gibidir. Ürünü satan merkez söz konusu kabını geri almak için böyle bir yöntem tercih etmiştir. Verilen ücret o şişenin ücreti karşılığı da olsa satıcı şişeyi geri almak istemektedir. Normalde iade edilmesi fıkıh kurallarına uygun olandır. Özellikle geri verilmemesi isteniyorsa yani müşteri mesela şişeyi almak istiyorsa satıcıdan izin alınması evla olandır.
Bir kadının üç beş hatta on elbisesi olabilir. Giyinme lüksünü kullanabilir. Bunu direkt haram görmeyiz ama bu bir hayat tarzı olursa insan sonunda akla gelmeyecek yanlışları da benimseyebilir. Fren sistemi olmayan bir araca binmiş gibi yaşamamak gerekir. Nefis terbiyesi önemlidir. Ne edin edin Gazali’nin İhya isimli eserinden biraz okuyun, nefis terbiyesinde yol almaya çalışın. Allah yardımcınız olsun.
Sizin yaptığınız iş bir lokanta işletmek gibi değildir. Kimin oruç yediğini kimin yemediğini tespit edemezsiniz. Siz gün içinde de kuryelik yapabilirsiniz. İnşaallah bir sakıncası olmaz.