Fetva Meclisi
Soru
Hocam geçen sene bir arabayı beş yüz kırk beş bin TL’den pazarlıkla beş yüz otuz beş bin TL’ye almak üzere satıcıyla ekspertize gittim. Ekspertiz, araçta yaptığı testlerden bir konuda emin olamadı ve birkaç defa daha derinlemesine test yaptı. Yaptığı testlerden iki veya üç tanesi olumsuz sonuç verdi, biri temiz, biri ise şüpheli çıktı. "Bu durumda araçta ciddi bir problem olabilir, ileride başınızı ağrıtabilir ve yirmi beş bin TL masraf açabilir; ancak bu, ciddi bir sorun olmayabilir ve bazen test cihazından kaynaklanan hatalar da olabiliyor" dedi. Bu masraf ihtimalini göz önünde bulundurarak, aracı beş yüz on bin TL’ye aldım, ancak satıcı bu duruma pek mutlu görünmüyordu. Adam iflas ettiğini ve kredi borcu olduğu için acil satmak istediğini söylüyordu. Araca yaklaşık bir senedir biniyorum ve henüz bir sorun görmedim. Acaba aracın fiyatını ekspertizin kesin olmayan sözüne istinaden pazarlıkla düşürmem dinen doğru bir davranış mıydı, bu araba bana helal mi? Satıcının zorda kalmasını suistimal etmiş oldum mu ve hakka girdim mi?
Cevap
Benzer fetvalar
:Selamünaleyküm. Sizin de aracınızda ölçüm yapacak bir cihaz bulundurmanız mümkün ise ve ölçüme göre fiyat belirleyebiliyorsanız en iyisi bu olur. Bunu yapamıyorsanız, bilerek böyle bir hataya alet olmamalısınız. Bunun dışında sizin bir hatanız söz konusu olmaz. Siz verirken de karşı tarafa zaten ortalamanın üzerinden fiyat ile verdiğiniz için bir sorun yoktur. Mesele sizin sorununuz ve hile yapmadan verenin sorunu olarak kalıyor. Bu da sizin mesuliyetiniz alanına girmez biiznillah. İşin hayrını görmeniz ise o işin ehli olmanızla alakalıdır. Daha tecrübeli ve daha profesyonel yapmaya çalışmalısınız. Allah yardımcınız olsun.
Sattığınız bir üründe bir sorun çıkarsa: Bu sorun sonradan oluşmuş ise sizin bir sorumluluğunuz yoktur. Sorun siz satmadan önce vardı ise müşterinin alışverişi iptal edip malı germe veya tamir ettirip farkı size ödetme hakkı vardır. Siz satarken, “bir eksiklik kabul etmiyorum, bu şekilde alıyorsun” dedi iseniz o da kabul etti ise zararı müşteri karşılamak zorundadır. Siz, “arabanın ayıbını gizlemiş” durumda olursanız yani “bir eksikliği yoktur” dedi iseniz o takdirde o haklı olur.
Böyle bir alış satışta sıkıntı yoktur.
Size bunun aynısının yapıldığını düşünün; siz de göreceksiniz ki mü'mince bir iş değildir bu. Ortada açık bir haram yoksa da berrak bir helal de yoktur.
Alışverişi bozmadınız; doğru olanı yaptınız. İçiniz rahat olsun. Komisyoncu müşterisine yalan söylememekle sorumlu olduğu gibi akitte müşterinin özellikle bilmesi gereken hususları da dile getirmesi lazımdır. Aksi takdirde müşterinin haberi olmasaydı güven sarsıcı bir iş yapmış olurdunuz. Böylece günaha girmiş olurdunuz. Kendinizi kınamayın. Zor durumda olmanıza rağmen dürüst davranma kabiliyetini size lütfettiğinden dolayı Allah'a hamd edin.
Siz, ablanıza zulmettiniz. Ondan kesinlikle helallik almanız gerekir. Ancak parasını kâr etmiş olarak sizden istemesi doğru değildir. Önce siz ona parasının aslını verin. O dosya kapansın. Ondan sonra da gönlünü nasıl alacaksanız alın. Ama muhakkak helalleşin. Allah'a emanet olun.
alışveriş konusundaki diğer fetvalar
Taksitle satış yapmak caizdir. Müşteriye peşin ve taksitli olmak üzere iki fiyat verilir. Müşteri taksitli olanı tercih eder ve satış rakamı taksit şartlarına göre belirlenir. Mesela peşin bin, taksitli iki bin denebilir. Bu iki binde ittifak edilirse bu satışta sıkıntı yoktur. Sonra da kaç taksitte ve hangi tarihlerde ödeneceği konuşulur veya önceden taksit ayrıntıları konuşulur. Bu alışverişten sonra şu veya bu sebeple taksitlerden birine fark getirilirse bu faizdir. Aynı şekilde ödemelerden birindeki gecikme nedeniyle fark alınırsa bu da faizdir.
Bu bir SANAL POS cihazı anlamına gelmektedir. POS cihazı ile ilgili hangi hüküm geçerli ise bunun için de o hüküm geçerlidir.
Kampanyaya katılmak için özel para yatırırsanız bu kumar olur. Ama yaptığınız bir alışveriş neticesinde size böyle bir hak verip de siz bu hak sonucunda bazı kazanımlar elde ederseniz sakınca yoktur.
Sizin yaptığınız iş bir lokanta işletmek gibi değildir. Kimin oruç yediğini kimin yemediğini tespit edemezsiniz. Siz gün içinde de kuryelik yapabilirsiniz. İnşaallah bir sakıncası olmaz.
Bir kadının üç beş hatta on elbisesi olabilir. Giyinme lüksünü kullanabilir. Bunu direkt haram görmeyiz ama bu bir hayat tarzı olursa insan sonunda akla gelmeyecek yanlışları da benimseyebilir. Fren sistemi olmayan bir araca binmiş gibi yaşamamak gerekir. Nefis terbiyesi önemlidir. Ne edin edin Gazali’nin İhya isimli eserinden biraz okuyun, nefis terbiyesinde yol almaya çalışın. Allah yardımcınız olsun.
Komşunuzun rızası olmadan kalan parayı kendinize almak günahtır. Allah, emaneti koruyanları sever ve bereketlerini arttırır. Komşunuza karşı dürüst olun, böylelikle hem onun güvenini kazanırsınız hem de Allah katında sorumluluktan kurtulmuş olursunuz.