Fetva Meclisi
Soru
Hocam bir araba sattım. Alan kişi bir ay sonra gelip arabada arıza çıktığını ve zararını ödemem gerektiğini söyledi. Ben de kabul etmedim, hakkını helal etmedi. Hangimiz haklıyız?
Cevap
Benzer fetvalar
Mevcut arızayı gizleyerek satan birisinin yaptığı hatadır. Böyle bir satışı iptal edip parayı geri almak müşterinin hakkıdır. Arızanın masrafını alarak alışverişi sürdürmesi de mümkündür.
Alım sürecinde yalan, hile veya aldatma söz konusu olmadığı sürece sorun olmaz. Yaptığınız alışverişin helalliği konusunda aklınıza bir şüphe takılmasın. Yalnız konuya olması gerekenin en doğrusu ve iyisi olarak bakarsanız bir malı değeri üzerinden almak daha yerinde bir davranıştır. Yalnız sizin de mağdur olmamak ve kâr etmek üzere yaptığınız girişim helal bir ticaret şeklidir.
Fazla alsalardı gidip istemen nasıl hakkın idi ise eksik almalarına karşı senin eksiği götürüp tamamlaman da onların hakkıdır. Mü'min kendisi için razı olmayacağına diğer mü'min kardeşi için de razı olmaz.
Eğer, bu durum tam olarak sizin belirttiğiniz gibi ise yani yaptığınız pazarlık ve ödediğiniz para bakımından siz tam yaptınız o eksik verdi ise satıcı sizden gasp etmiş demektir. Bazı âlimler böyle bir durumda zulüm görenin sizin yaptığınız gibi hakkını gizlice de olsa almasının caiz olabileceğini söylemişlerdir. Dolayısıyla hırsızlık yapmadınız ama bu durumun tek taraflı haklı haksız belirlemesi yapılması açısından riskli olduğunu bilmelisiniz.
Keşke bağışlama yönünü tercih etmese idiniz. Trafik canavarına yem vermiş oldunuz. Böyle bir kazada sigorta şirketlerinin takdir ettiği rakam kadar bir rakam alabilirsiniz. Aldığınızı da evinizde kullanmanızda sakınca yoktur. O size helal bir paradır. Aldığınızın çok olmadığını zannediyorum. Hepinize geçmiş olsun. Günahlarınıza keffaret olsun. Allah Teâlâ tekrarından muhafaza buyursun.
Sahibi olmayan bir hayvana kasıtlı olmayan bir zarar verildiğinde bunun için bir hak oluşmaz. Sahibinin çıkması halinde zararını talep ederse ödersiniz. Bunun dışında tevbe de gerekir bir durum yoktur. Rahat olun, geçmiş olsun.
araba konusundaki diğer fetvalar
Katılım bankaları ile ilişki, faizli bankalara göre biraz daha ehvendir. Yani katılımlar için “faizlidir, haramdır” açıkça söylenemiyor. Evet, uzak durmak bereketli kalma sebebidir ama oradan araba alan faize girdi de denemez. Yine de siz, eşinizle böyle bir sebepten ötürü tartışma yaşamayın, şeytan aranıza fitne sokmasın.
Zorunlu trafik sigortasını yaptırmak caizdir. Kapsamı konusunda bütçeniz ve istişarenizi esas alarak karar vermenizi tavsiye ederim.
Şayet araç yasal olarak alınmış ve devletin koyduğu kurallara uyularak alınmış ve kullanılmışsa, babanızın bundan dolayı azap çekmesi söz konusu olmaz. Ancak yanlış bir uygulama yapıldıysa, bunu düzeltmek gerekir ki kimsenin vebali kalmasın. Bu yüzden bir mali müşavire veya vergi dairesine danışarak net bir cevap almanız daha sağlıklı olur.
Verdiğiniz bilgiye göre zekât verme zamanınız geldikten sonra üzerinize borç tahakkuk etmiş/gerçekleşmiştir. Dolayısıyla önce bir milyonun zekâtını vermelisiniz. Her kazandığınızın üzerinden bir yıl geçmesi gerekmiyor. Sene sonunda hesabınızdaki paraların kazanma tarihine bakmaksızın % 2,5 oranında zekâtını vermeniz gerekir.
Elbirliği sistemiyle mülkiyet sahibi olma konusunda bazı çekincelerimiz olduğundan bu konuda fetva veren hocalarımıza başvurmalarını tavsiye ediyoruz. Dolayısıyla olumlu bakmadığımız bir sistemin işleyişi hakkında bir yorum yapmamız doğru değildir. Yalnız size "bir anlaşma yaptıysanız ona uygun davranma zorunda olduğunuzu" hatırlatabiliriz.
“Hac düşer mi?” sorusunu “Zekât düşer mi?” gibi anlamamalıyız. Belli bir miktar para belli bir süre bekleyince ona zekât düşer yani onun belli bir miktarı zekât olarak verilir. Hac böyle değildir. Bir Müslüman'ın mevsiminde hacca gidip gelecek kadar malı varsa o kimseye hacca gitmelisin denir. Siz bunu soruyor olmalısınız. Araba almak için para biriktirdi iseniz ve parayı arabaya yatırmadı iseniz sizin paranız var kabul edilir. Paranız varsa ve hacca gitme fırsatı da doğdu ise hacca gitmeniz gerekir. Bir şeye yatırım yapmak başka bir ibadeti kilitlemez.