Fetva Meclisi
Soru
Hocam babam, annem ve ben aynı evde yaşıyorduk. Babam %92 oranında engelliydi ve devletin sağladığı ÖTV indirimiyle bir araba aldık. Arabanın büyük bir kısmının parasını ben ödedim. Ancak araba, babamın engelli raporuyla alındığı için onun üzerine kayıtlıydı. Babam vefat etti. Kardeşlerim, aracın benim hakkım olduğunu söylüyor ve rızaları var. Ancak benim aklıma takılan şu, babamın vefatıyla birlikte devletten ÖTV indirimiyle aldığımız bu araç bana helal olur mu? ÖTV’sini ödemem gerekiyor mu? Eğer ödemezsem, babam bundan dolayı azap çeker mi? Bu konuda ne yapmam gerektiğini bilemiyorum.
Cevap
Benzer fetvalar
Şöyle bir gerçek var: O aracı, özürlü kullanamayacak zaten. Bunu bir yakını kullanacak. Bu sebeple “yakını aracı kullandı” diye bir hata prensip olarak olmaz. Devlet “şu sınırdan fazla kullanırsa…” gibi bir uyarı yapmadıkça bu konuda mesuliyet olmayacağını zannederim. O sınır aşılınca elbette vebal olur.
Yalan üzerine kurulu bir kazanç helal olmaz. Ama engelliye o hakkı tanıyan makamın, o aracı engellinin kullanmayacağını biliyor ve bunu da yasada açık bir şekilde belirtiyorsa sakınca olmaz. Kamuya karşı hileyi makul göremeyiz. Bu ayrıntıya takılmıyorsa kullanımınız inşallah sakınca yoktur. Allah’a emanet olun.
Babanızın hizmetinde olduğunuz sürece sizin de o aracı kullanmanızda sakınca olmaz. Allah Teâlâ size sabır, babanıza afiyet ve huzur ihsan etsin.
Selamünaleyküm. Bu anlattığınıza göre bir sakınca yoktur. Allah size sabırlar versin, annenize de afiyetler ihsan etsin.
Keşke bağışlama yönünü tercih etmese idiniz. Trafik canavarına yem vermiş oldunuz. Böyle bir kazada sigorta şirketlerinin takdir ettiği rakam kadar bir rakam alabilirsiniz. Aldığınızı da evinizde kullanmanızda sakınca yoktur. O size helal bir paradır. Aldığınızın çok olmadığını zannediyorum. Hepinize geçmiş olsun. Günahlarınıza keffaret olsun. Allah Teâlâ tekrarından muhafaza buyursun.
Bu iş, yasaya göre suç ise yani onun size arabasını satması veya başka bir yolla devretmesi suç ise sizin bunu yapmanız caiz olmaz.
araba konusundaki diğer fetvalar
Zorunlu trafik sigortasını yaptırmak caizdir. Kapsamı konusunda bütçeniz ve istişarenizi esas alarak karar vermenizi tavsiye ederim.
Katılım bankaları ile ilişki, faizli bankalara göre biraz daha ehvendir. Yani katılımlar için “faizlidir, haramdır” açıkça söylenemiyor. Evet, uzak durmak bereketli kalma sebebidir ama oradan araba alan faize girdi de denemez. Yine de siz, eşinizle böyle bir sebepten ötürü tartışma yaşamayın, şeytan aranıza fitne sokmasın.
Sattığınız bir üründe bir sorun çıkarsa: Bu sorun sonradan oluşmuş ise sizin bir sorumluluğunuz yoktur. Sorun siz satmadan önce vardı ise müşterinin alışverişi iptal edip malı germe veya tamir ettirip farkı size ödetme hakkı vardır. Siz satarken, “bir eksiklik kabul etmiyorum, bu şekilde alıyorsun” dedi iseniz o da kabul etti ise zararı müşteri karşılamak zorundadır. Siz, “arabanın ayıbını gizlemiş” durumda olursanız yani “bir eksikliği yoktur” dedi iseniz o takdirde o haklı olur.
Verdiğiniz bilgiye göre zekât verme zamanınız geldikten sonra üzerinize borç tahakkuk etmiş/gerçekleşmiştir. Dolayısıyla önce bir milyonun zekâtını vermelisiniz. Her kazandığınızın üzerinden bir yıl geçmesi gerekmiyor. Sene sonunda hesabınızdaki paraların kazanma tarihine bakmaksızın % 2,5 oranında zekâtını vermeniz gerekir.
Elbirliği sistemiyle mülkiyet sahibi olma konusunda bazı çekincelerimiz olduğundan bu konuda fetva veren hocalarımıza başvurmalarını tavsiye ediyoruz. Dolayısıyla olumlu bakmadığımız bir sistemin işleyişi hakkında bir yorum yapmamız doğru değildir. Yalnız size "bir anlaşma yaptıysanız ona uygun davranma zorunda olduğunuzu" hatırlatabiliriz.
“Hac düşer mi?” sorusunu “Zekât düşer mi?” gibi anlamamalıyız. Belli bir miktar para belli bir süre bekleyince ona zekât düşer yani onun belli bir miktarı zekât olarak verilir. Hac böyle değildir. Bir Müslüman'ın mevsiminde hacca gidip gelecek kadar malı varsa o kimseye hacca gitmelisin denir. Siz bunu soruyor olmalısınız. Araba almak için para biriktirdi iseniz ve parayı arabaya yatırmadı iseniz sizin paranız var kabul edilir. Paranız varsa ve hacca gitme fırsatı da doğdu ise hacca gitmeniz gerekir. Bir şeye yatırım yapmak başka bir ibadeti kilitlemez.