Fetva Meclisi
Soru
Seyyar satıcıların kira veren esnaftan daha ucuz mal satmaları sonucu esnaf zarar etmektedir. Seyyar satıcıların böyle bir satıştan kazandıkları haram olur mu?
Cevap
Benzer fetvalar
Seyyar satıcılık haram değildir. Vergi ödeme meselesi ise devletin halletmesi gereken bir sorundur. Kaynağı helal, tarzı doğru olduğu sürece seyyar satıcılık yapılabilir.
Fıkıh açısından devletin fiyat sabitlemesi yaptığı şeyler dışında tüccarın sattığı malda kâr haddi sınırlaması yoktur. Aldatma, yalan ve hile söz konusu olmadıkça bir insan elindeki mala uygun gördüğü kâr marjını koyabilir. Elbette insanların dara düşmemesini düşünmek ve merhametli olmak uygun olandır ama bu durumda sadece müşteriyi düşünmek de yeterli değildir, esnafın da düşünüldüğü bir itidal oluşturulabilir.
Sattığını nesne helal bir nesne ise ve siz insanların orucunu, namazını tahkir edecek bir şekilde satmıyorsanız kazancınız haram olmaz. Sakıncalı olan Ramazan ayının azameti ile eğlenir gibi işler yapmaktır.
Telefon meselesinde durum şöyledir: Ben size telefon getirteyim dediğiniz birine üzerine fark koyarak verebilirsiniz. Genelde bu işten kâr edilerek yapıldığı bilinir. Bir aldatma yoktur. İş yerindeki durumda ise helal olmayacak bir iş yapılmaktadır. Patronunuzun veya onun yetkilendirdiği kişinin özel izni olmadıkça caiz olmaz.
İnsanın sattığı şeyin (ev veya araba ya da başka bir şey) BİLDİĞİ kusurlarını, eksikliklerini söylemesi gerekir. Bilir de söylemezse aldatmış olur. Aldatmak ise kebair günahlardandır. Bu aynı zamanda bereketin kaybolma nedenidir. Satıcının, “önündedir, bak kendin incele” demesi yeterli olmaz. Muhtemel veya mevcut arızayı, ayıbı bilmeden satar da sonradan o eksiklik ortaya çıkarsa bundan dolayı bir vebal oluşmaz. Ayıplı bir nesneyi satan ve daha sonra da tevbe etmek isteyen kimse sattığı kişiyi bulup onunla helalleşmek zorundadır. Bulup helalleşme imkânı olmazsa kusurdan dolayı ortaya çıkan maddi değer kadar sadaka vererek vebalden kurtulur inşaallah.
Alkol satmak gibi bir haram değilse de bereketi kıt bir kazancınız olur bu kazanç. Uygun olan ilk fırsatta başka bir kiracı ile değiştirmeye hazırlıklı olmalısınız.
haram kazanç konusundaki diğer fetvalar
Umarız sadece hile ile karışan kısım haram olur, gerisi haram olmaz.
Öncelikle sigortanın caiz olmaması, ihtimal üzerinden yürütülen bir sözleşmedir. İki taraf için de kazanma/kaybetme riski vardır. Derin bir meçhullük vardır sigortada bununla beraber başka birkaç madde zikredilebilir ancak ilk etapta bu madde dahi yeterlidir. Sigortayı haram gören görüşe göre, böyle bir kazançta şirket açısından risk vardır elbette. Daha helal bir meslek için araştırmanız iyi olur. Allah’a emanet olunuz.
Bu dinimizde yasak olan NECEŞ yani müşteri kızıştırma işine benzemektedir. Neceş de haramdır. Sonuç olarak aldatma ve hilenin bulunduğu bir işten helallik çıkmaz. Bu işlem haramdır, kazanılan da haram kazançtır.
Orada yapacağınız iş helal ise sahibinin Yahudi olması kazancınızı haram kılmaz.