Fetva Meclisi

Hayali takipçi üzerinden ticaret caiz olamaz. Olmayan birini var gibi göstermek bir yalandır. Yalanla iş görmek de haramdır. İnsanların beğenisini toplamak, ticari gelir elde etmek, reklam sağlamak gibi nedenlerle yapılan bu iş bir hiledir, yalandır. Hile ve yalan Müslümanca iş değildir. Bu yolla elde edilen gelir de helal değildir.

Şöyle bir özetleme yapabiliriz: Ticaretin şartları açısından sakınca bulunmayan bir metaın satışı için alışveriş anında ve mekânında alıcı/satıcı bulunduysa bu ticaret tamamdır. Esas olan da budur. Yapısı gereği kapalı olan bir şeyin mesela cevizin o şekilde satılması bir görememe değildir. Bu ticaret de tamamdır. Bir nesnenin örneğini görerek alışveriş yapmak da caizdir. Örneğin diğerleri aynısı çıkmazsa zaten müşterinin iade hakkı olur. Özellikle Hanefi mezhebi müçtehitlerinin ağırlıklı içtihadı ile göz önünde olmayan bir malın alıcı açısından yeterli şekilde tanınmış olması durumunda ticareti caizdir.

Aleykümselam. Bu bir telif hakkı meselesidir. Bu kişi sizin yaptığınıza razı olur mu? Bir de yaptığınız değişiklik yüzde kaç değişmiş yapacak programı? Öyle veya böyle satmanıza izin vermediği sürece satışın caiz olmayacağını düşünürüz.

Ne vereceği belli, her değerlendirme yapana verilen hediyede sakınca olmaz. Bu bir teşviktir. Sadece olumlu beğeni yapana verilip, olumsuz beğeni yapana verilmezse onda sakınca olur. Gerçek bir alışveriş olmadığı halde yapılmış gibi gösterilip hediye veriliyorsa o da bir yalan ve insanları aldatma olacağı için caiz olmaz.

Devletin narh koyduğu yani fiyatını sabitleştirdiği ürünler dışında bir kâr haddi yoktur. Yasak olan aldatmak, hile yapmaktır.

Aleykümselâm. Sizden o cihazı talep edenlere gösterdiğiniz fiyatı, sizin onlara o cihazı mal etme fiyatınız olarak gösterirseniz, sizin onu kaça satın aldığınız önemli olmaz. Çünkü bu durumda siz bir tür bayi durumunda olursunuz. Eğer emanetçi gibi durup sadece ricayı yerine getiren biri durumunda olursanız verdiğinizden fazlasını almamalısınız. Birinci şekilde yapın, kârınız size helal olur.

Dikkat edin, şeytan için en küçük menfez yeterlidir. Belki bu takipleşme direkt haram olmaz ama o bir kapıdır o kapıdan bir kere girildi mi yeter şeytan için. Madem birbirinizi beğendiniz, ailelerinizi bilgilendirin ve aile denetiminde sınırlara dikkat ederek yol alın.

Bu beğenme ile kastınız sosyal medya dilindeki “bunu destekliyorum” ise, bunun haram olarak kati bir şekilde men edilmesi doğru olmaz. Evet, mü'min bir kadının sosyal medya dünyasının meçhul ufuklarında bulunmasında risk vardır ama bir fotoğrafı beğenme, o fotoğrafta erkek resmi var diye haram olmaz. Fotoğrafın niteliği haram ise zaten onu onaylamak mümkün değildir.

Genel kural şudur: Müslüman ve yalan bir arada olamaz. Müslüman yalan üzerine kurulu iş yapamaz. Yalanla elde edilen şey bereketli olmaz, kazanç helal olmaz.