Fetva Meclisi
Soru
Çalışma yapılan bir derede, derenin yönü değiştirilirken binlerce balık telef olmuş ve bir o kadarda telef olacak durumda. Ben bu telef olacak yavru balıkları gördüm fakat yardım edemedim. Edecek durumum da yoktu. Haliyle çok üzüldüm. Yardım etmediğim daha doğrusu edemediğim için bana bir vebali var mıdır? Allah sizden razı olsun...
Cevap
Benzer fetvalar
Bu noktadan sonra yapabileceğin bir şey yoktur. İstiğfar et ve hayatına devam et.
Üzerinize almadığınız bir görevi yerine getirmeye mecbur sayılmazsınız. Ancak o iş, hayırlı bir iş ise onu yapmanız hayır olabilir. Allah'a emanet olun.
Selamünaleyküm. Düzeltme ihtimalinizin zayıf olacağı bir işe girişmemelisiniz. Döner ve sizin aile huzurunuzu kaçıracak bir yılan olabilir bu. Çok dikkatli olun, yabancılara yaptırın yapacağınızı.
Babanız çocuklarının birinin yanına gitmeyi kabul eder de yine kimse bakmazsa o zaman bedduasında tam haklı olur. Bu durumuyla da evladı açısından elbette nahoş bir durum ve onun üzülmesi bir vebal ama babaya bakmamak, ayağına gitmemek değil de onu çaresiz bırakmak olarak ortaya çıktığında büyük bir vebal olur. Sizin eşinizin durumu da şu şekilde olabilir: Eşiniz babanızla dar bir evde aynı çatıda yaşamak için oraya gideceğinizde kabul etmeyecekse bunda hakkı vardır. Babanızın bulunduğu veya herhangi bir şehre gittiğinizde gelmeme gibi bir hakkı yoktur. Nikâh akdinde böyle bir şart koşmuş siz de kabul etmiş olsa idiniz şimdi haklı olurdu. Sizin de boşanma gibi bir afeti aklınıza getirmeniz hiç doğru değil, dert içinde neden dert üretiyorsunuz? Eşinizin aile büyüklerinden de yardım alarak ve siz de verdiğim örnekte olduğu gibi durumu biraz esneterek çözüm üretmeye bakın. Hayat bu, böyle geldi böyle gidecek. Eşinizi de bir gün bakıp bakmamayı konuşacak doğurdukları. Gelecek uzak değildir. Allah yardımcımız olsun.
Yalanın tamamını veya birazını sahiplenmek durumunda oluyorsunuz. Belki o vebalin tümü sizin üzerinizde değildir ama siz yine de uzak dursanız daha berrak bir görüntüde olursunuz.
Selamünaleyküm. Kalbiniz rahat ise, dedeniz onu faizli paradan verdi diye iade etmeniz gerekmez. Dedeniz yaşıyorsa ona durumu iletin, müdahale etsin. Yoksa siz, onlara vebale girmemelerini durumun böyle olduğunu anlatın ve işinize bakın.
balık konusundaki diğer fetvalar
Balığın kara hayvanları gibi besmele ile kesilmesi şartı yoktur. Bu sebeple balık temizlenmemiş olsa bile yenebilir. Ancak bu durumun ne kadar sağlığa uygun olacağı ayriyeten ele alınmalıdır.
Esasen deniz ürünlerinin yenmesinde haramlık yoktur ancak; - Pişirilirken alkol veya yabancı hayvan yağı katılması, - Yenmesi caiz olmayan etlerle beraber aynı kazanda veya ızgarada pişirilmiş olması balığı yenmez duruma getirir.
Domuz ve köpek gibi dinen beslenmesi yasak olan hayvanların dışındaki hayvanlar için temel ilke beslenmesinin caiz olmasıdır. İnsan sağılığı açısından evde veya ofiste balık beslemenin sakıncası yoksa dinen de olmaz.
Selamünaleyküm. Böyle bir kural bilmiyoruz. Balık olan her hayvan pullu olsun veya olmasın helaldir.
Kâinatta gördüğümüz ne varsa insan için yaratılmıştır. Hayvanlar da insanın hizmetindedir denebilir. Şu kadar ki hayvan da bir can taşıdığı için ona eziyet etmek caiz olmaz. Beslenecek hayvanın gıda ihtiyacı tabii olarak karışlanabiliyorsa, gerektiğinde tedavisi yapılabiliyorsa, işkence denebilecek bir ortamda tutulmuyorsa ve tabii ortamı sayılmayacak bir ortamda tutulmuyorsa beslenebilir. Buradaki tabii ortam için farklı değerlendirmeler yapılması mümkündür. Mesela bir papağan için kafes tabii sayılabilir ama şahin için sayılmayabilir. Evla olan bazı fukahanın (özellikle de Hanefi fukahasının) tercih ettiği gibi bu tür beslemelere sıcak bakılmamasıdır.
Bunun cevabını doktor vermelidir. Sağlık açısından sakıncalı değilse yenebilir.