Fetva Meclisi
Soru
Ben Toki'den ev almış birisiyim. Benim merak ettigim konu şu biz devletten bir ev satın aldık ve sözleşmemize göre borcumuzu 120 ay vadeli şekilde ödeyeceğiz ve 6 ayda bir memur maaş zammı kadar bizim taksitlerimize zam gelecek. Burada şuna dikkat çekmek ve sizin görüşünüzü almak istiyorum; bizim sözleşmemize benzer olarak devlette yanında çalışan bir memur ile hizmet alım sözleşmesi yapmıyor ve memur altı ay sonra ne kadar zam alacağını veya 120 ay sonra ne kadar maaş alacağını bilmiyor veya bir kiracı ev sahibine ödeyeceği kiranın 3 yıl sonra ne kadar olduğunu bilmiyor. Yapmış olduğumuz herhangi bir abonelikle (elektrik, su, telefon) bu yapılan anlaşmalarda da ödenecek tutarlar bugünden belli değil, bu anlaşmaların durumu nedir ve Toki ile arasındaki fark nedir?
Cevap
Benzer fetvalar
Bir ticaret yapıldığında satıcının ne alacağı alıcının ne vereceği kesin rakamlarla belli olmalıdır. TOKİ keşke rakamı netleştirse daha huzurlu bir alışveriş gerçekleşecekti. Evet, banka yoluyla alınan gibi bir ticaret yoktur ortada ama berrak bir ticaret de yoktur. Bazı hoca efendilerin TOKİ'den alınan bu evleri mübah gördüğünü duyuyorum. İsterseniz yakınınızda fetvasına itimat edeceğiniz biri ile de görüşün. Allah' emanet olun.
Selamünaleyküm. Bankadan kredi alabilmeniz için ölümcül bir zaruret olması gerekmektedir. O da ortada olmadığına göre bunu yapmanız caiz olmaz.
Anlaşılan TOKİ ile yaptığınız sözleşmeyi iyi okumamışsınız. Sizin imzanız olmadan nasıl sizi bankaya yönlendirebilir ki? Bu tür alışverişlerin caiz olabileceğini söyleyenler de vardır. Ben ağır bir zaruret şartı olmadıkça caiz olmayacağını zannediyorum. Ama herhalükârda borcunuzu bitirip istiğfar etmelisiniz. Allah kolaylık versin.
Sizin bu anlaşmanızda faizle ilgili bir sorundan çok alışveriş fıkhı açısından bir sorun vardır. O da şudur: Borcunuz kesin bir rakamla belli değildir. Şu anda toplam olarak ne ödeyeceğinizi bilememektesiniz. Bu durum da alışverişte sıkıntı oluşturmaktadır. Ama faiz dediğimiz şey değildir. İnşaallah affedilir bir hata ile satın almış olursunuz. Bazı hocaefendilerin TOKİ'nin bu satışını uygun gördüğünü duyuyoruz; o görüşlerle amel edebilirsiniz. Allah'a emanet olunuz.
Bizim kanaatimize göre bu uygulama fıkhen sakıncalıdır. Diyanet başta olmak üzere bazı âlimler ise zaruret olarak caiz görmektedirler.
Selamünaleyküm. Borcunuz durduğuna göre ve elinizdeki ancak borcunuzu karşıladığına göre zekât vermeniz gerekmez.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Zekâtın bildiğiniz gibi bir nisabı vardır. Yani nisab belli olduktan sonra her yıl zekât verilir. Bu nisab 81 gram altın veya onun bedeli olabilecek bir maldır. Elinizde o kadar mal veya daha fazlası varsa onu başlangıç kabul edin. Bir yıl sonra (355 gün) elinizdeki mala bakın; nisabtan aşağı düşmüş ise zekât vermeyeceksiniz. Olduğu gibi duruyor veya arttı ise bütününün yüzde iki buçuğunu zekât verirsiniz. Daha sonraki yıllarda da aynı şekilde devam edersiniz. Faiz olan bölüm için zekât verilmez. Çünkü o, yok sayılan bir maldır. Malınızı hesaplarken de, - Elinizdekiler, - Bankadakiler (ilave görmüş halleri ile), - Alacaklarınız, - Ticaret yapıyorsanız satılık mallarınız hesaplanacaktır. Toplamı belli olduktan sonra da sabit borçlarınız ve o ayki ödenecek tahakkuk etmiş faturalarınız elinizdeki maldan düşürülür. Kalan netin yüzde iki buçuğunu verirsiniz. Allah'a emanet olun.
Faizin hükümran olduğu yasalar çizgisindeki bankaların adı ne olursa olsun helallikte yüzde yüz olduklarını söylemek mümkün olmadığı gibi hepsinin aynı olduğunu söylemek de mümkün değildir. Özel ilgelenerek izleyerek karar verilmesi gerekmektedir. Allah'a emanet olun.
Kılmasında hiçbir sakınca yoktur. Yeter ki kazalarını unutmasın. Allah'a emanet olun.
Kumar olan, farz ibadetlerden ve aileye hizmetten alıkoyan, kâfirlere benzeten, vakit israf ettiren, çirkin sözler söyleten her şey haramdır.
İhtilaftan kurtulmuş olmak için yirmi dört ayı geçmemiş bir bebeği alır emzirirse anne adayı, sütannesi olduğu için o evde çocuk olarak kalabilir. Sütün memeden emilmesi önemlidir; neden nasıl çıktığı önemli değildir. Bunun dışında evlat edinmek mümkün değildir. Allah'a emanet olun.
Takkesiz namaz kılmak namaz açısından sakıncalı değildir. Ama hafife almak gibi bir nedene dayanıyorsa beraberinde başka sakıncalar da getirebilir.