Fetva Meclisi

Sizin bu anlaşmanızda faizle ilgili bir sorundan çok alışveriş fıkhı açısından bir sorun vardır. O da şudur: Borcunuz kesin bir rakamla belli değildir. Şu anda toplam olarak ne ödeyeceğinizi bilememektesiniz. Bu durum da alışverişte sıkıntı oluşturmaktadır. Ama faiz dediğimiz şey değildir. İnşaallah affedilir bir hata ile satın almış olursunuz. Bazı hocaefendilerin TOKİ'nin bu satışını uygun gördüğünü duyuyoruz; o görüşlerle amel edebilirsiniz. Allah'a emanet olunuz.

Bir ticaret yapıldığında satıcının ne alacağı alıcının ne vereceği kesin rakamlarla belli olmalıdır. TOKİ keşke rakamı netleştirse daha huzurlu bir alışveriş gerçekleşecekti. Evet, banka yoluyla alınan gibi bir ticaret yoktur ortada ama berrak bir ticaret de yoktur. Bazı hoca efendilerin TOKİ'den alınan bu evleri mübah gördüğünü duyuyorum. İsterseniz yakınınızda fetvasına itimat edeceğiniz biri ile de görüşün. Allah' emanet olun.

Belki TOKİ ile olan alışverişinize fetva veren bulunur. Ama yapmak istediğiniz şey yanlış. Banka, size para satarak para kazanmak istiyor. Ortada TOKİ örneğinde olduğu gibi bir alışveriş de yoktur. Kredi almanızın uygun olmayacağını düşünüyorum. Allah'a emanet olun.

Direkt TOKİ’den ev almak caiz değildir şeklinde bir cümle kurulamaz, öyle bir fetva yoktur. TOKİ veya başka bir kişi ya da kurum, fıkıhtaki kurallara uygun olmayan bir iş yaparsa ona caiz değil denmesi gerekir. TOKİ devlet kurumudur diye yaptığı her iş için caiz denemez, denmemelidir. Genel olarak gayrimenkul alışverişinde kurallarımız şöyle özetleyebiliriz: Gayrimenkul ticaretinde taksitli iş yapmak caizdir. Caiz olmayan faizli iş yapmaktır. Taksitlerdeki gecikme ihtimaline karşı ödenecek rakamlara ilave yapılması bir faiz işlemidir. Sözleşme anında söz konusu ev veya dükkânın niteliği belli ise ve ödenecek rakam da belli ise ticarette sıkıntı yoktur. Ödemenin bir bölümünün taksitle olması sakınca oluşturmaz. Örneğin satıcı “her altı ayda bir şu kadar fiyat farkı getireceğim” dese ve sonuç olarak kaç para ödeneceği biliniyorsa yine bir sakınca olmaz. Ancak altı ayda veya belli zaman dilimlerinde “filan gelişmeye göre bir artış yapacağım” gibi bir fark sözleşmeye konursa bu durumda alıcının toplamda ne ödeyeceği net olarak bilinmiyor demektir. Fıkıhta buna “alışverişte cehalet” denmektedir. Bu da söz konusu alışverişin caiz olmamasını doğurmaktadır. Sorudaki TOKİ bağlantısı bu noktada tıkanmaktadır. Faiz sıkıntısının aşılabildiği durumlarda bu aşılamıyorsa faiz düzeyinde olmasa da fıkıh açısından caizliği zorlayacak bir sorun bulunduğundan caiz olmayacağı yönünde görüş belirtilmektedir. Allah yardımcımız olsun.

TOKİ'nin satışında ödenecek miktar net olarak belli değildir. Bu açıdan fıkıh gözüyle TOKİ satışında sakınca vardır. Allah'a emanet olunuz.

Belki TOKİ ile olan alışverişinize fetva veren bulunur. Ama yapmak istediğiniz şey yanlış. Banka, size para satarak para kazanmak istiyor. Ortada TOKİ örneğinde olduğu gibi bir alışveriş de yoktur. Kredi almanızın uygun olmayacağını düşünüyorum.

Sözünü ettiğiniz kurumlar, helal dairesini izlediklerini iddia etmektedirler. Bizim ise onlar hakkında diğer faizli bankalar için söylediklerimizi söylemeye belgemiz yoktur, kalbimiz de mutmain değildir. Dolayısıyla sizin oradan kazandığınızın haram olduğunu söyleyemem. Siz orayı daha yakından bilebileceğinize göre kararınızı da verebilirsiniz. Diğer bankalardan farkları olduğunu söyleyebiliyorsanız maaşınız size helaldir. Tereddüdünüz varsa o tereddüt kadar maaşınızda da sıkıntı var demektir. Allah'a emanet olunuz.

Bankanın verdiği o promosyon için faiz şartları tahakkuk etmiyor. Ama bir mü'min olarak, banka kelimesinin içimizde oluşturduğu tiksintiyi siz de takdir edersiniz. Kullanmayıp bir kuruma vermek veya bir fakire vermek en iyisidir diyebiliriz. Ama kullanmanın da faiz gibi olduğunu söylememiz zordur.

Faiz, kıyamet yaklaştıkça daha büyük bir sorun olmaya devam edecek en ağır sorunlarımızdan biridir. Allah Teala'dan ümmetimizi bu beladan muhafaza buyurmasını dileriz. Siz de tabii olarak malınızın güvende olmasını isteyeceksinizdir. Maalesef, bankalar dışında da böyle bir güvenlik yok gibidir. Bunun için öncelikle, hiç olmazsa adı faizsiz olan bir bankayı tercih etmenizi tavsiye edeceğim. Ancak 'adı faizsiz' deyimime dikkat etmenizi rica ederim. Zira gerçekten faizden arınmış bir bankadan söz etmek zordur. Her şeye rağmen bankaya bulaşılması halinde, onların ekmeğine daha fazla yağ sürmek gibi bir tutum içinde de olmamalıyız. Bankayla zorunlu ilişkimizden ortaya çıkan parayı da asla onlara bırakmayacağız. Alır, bize helal olmadığı için üçüncü kişilere veya kurumlara devredebiliriz. Sadaka niyeti de taşımayız. Paranın bankalara faizsiz yatırılması bile bile onlara destek olmaktır. Bunu yapmayalım. Allah Teala rızasından ayrılmadan yaşamaya bizi muvaffak kılsın

Alacaklının sizdeki alacağını istemesi hakkıdır; onun hakkını geciktirmeniz kul hakkı olur, zulümdür. Ancak faize bulaşmanız da haramdır. Ara formüllerle bu sorunu çözmeye çalışın. Dostlarınızdan borç alın, rica edin ama harama bulaşmayın. Allah yardımcınız olsun.

Sizin şartlarınızda ve İslam toprağı dışında yaşayan bir Müslüman için ev adına kredi almaya ruhsat veren fetvalar vardır. Benim kalbim bu konuda mutmain olmuyor. Size bankayı kullanmanızı tavsiye edemem. Başka yollar denemeye çalışın. Allah yardımcınız olsun.

Şunu halledelim isterseniz. Siz bir bankaya gidip orada anlaşma imzalamanızla sizin bir bankaya gitmeden önünüze konan o bankaya ait bir anlaşma metnini imzalamanız arasında ne fark var? Size araç satanlar, filan bankanın, önceden yapılmış sözleşme metnini size imzalatmaları gibi bir durum faizin ta kendisidir. Eğer, size sattıkları aracın taksit farkını belgeleyecek bir senet imzalattırılıyor ve o belgeyi de tahsili kolay olsun diye bankaya veriyorlarsa mesele yok. Bunun dışında kendinizi aldatmış olursunuz. Allah'a emanet olun.