Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben veteriner hekimim. İş yerime getirilen köpekleri tedavi etmemde sakınca var mıdır?
Cevap
Benzer fetvalar
Kediye dair bir sıkıntı yoktur. Ancak köpek üzerinden para kazanmanın fıkhen sakıncası vardır. Köpekle ilgili olarak ise şöyle bir durum vardır. Hadisi şerifler köpek üzerinden ticareti men etmektedir. Yani köpeği ticaret metaı olarak satmanın şer'i sakıncası vardır. Fakat veteriner, kendisine getirilen köpeği tedavi etmenin karşılığında bir ücret aldığında inşaallah, köpek üzerinden ticaret yapmanın hükmüne dahil olmayan bir ücret almış olacaktır. Çünkü köpekler genelde bekçi, çoban ve av maksatlı olarak kullanılmaktadır. Bu tür köpeklerin satışına da izin veren fakihler vardır. Allah'a emanet olun.
Yüce Allah, diğer yeryüzü nimetleri gibi hayvanları da insanların hizmetine vermiş ve onlardan çeşitli şekillerde faydalanmayı helal kılmıştır. (en-Nahl, 16/5, 6, 80) Bununla birlikte dinimiz bir canlı olarak hayvanlara karşı da şefkatli ve merhametli olmayı emretmiştir. (Buhârî, Müsâkât, 10 [2365]; Müslim, Selâm, 151 [2242]) İnsanın, hizmetine verilen canlılara karşı merhamet ölçüleri ile muamele etmesi yanında onların sağlık ve temizliklerine de azami özen göstermesi gerekir. Bu sebeple hastalanan hayvanların imkân ölçüsünde tedavi edilmeleri gerekmektedir. Zira bu hem merhametin hem de sağlıkla ilgili tedbirlerin zorunlu bir sonucudur. Ancak ölümcül bir hastalığa yakalanmış, tedavi ederek iyileşme imkânı da olmayan ve şiddetli acılarla baş başa kalmış bir hayvanın veteriner gözetiminde uyutulmasında bir sakınca yoktur.
Evet, veterinerliğin bu zamandaki uygulamasında bazı sıkıntılar yok değildir. İnsanların besledikleri hayvanlar üzerinde açık bir israf yapıyor olmaları, hayvanları eğlenceye dönüştürmeleri, caiz olmayacak edinimler, bulundurmalar yaptıkları gibi sakıncalardan söz edebiliriz. Bütün bunlar veterinerliğin sakıncalı olmasını gerektirmez. Aksine BİR CANLIYA DESTEK OLMASI yönüyle baktığımızda faydalı ve güzel bir iş olduğunu söyleyebiliriz. Allah’ın yarattığı bir hayvana su vermek bile mübarek bir iş iken aynı hayvanı ölümden veya sakat kalmaktan kurtarmak için ne diyebiliriz? Bir çiftlikteki et hayvanlarının insanlara daha sağlıklı ulaşmasını sağlayan mesleğin de veterinerlik olduğunu unutamayız. Helal kazanmayı ilke edinmiş, harama ve hileye kaçmayan bir veteriner güzel bir meslek sahibidir. Başta köpek olmak üzere hayvanlarla ilgilenenin necaset bulaşmasına dikkat etmesi durumunda görevinde sakınca olmaz. Evet, süs köpeklerinin beslenmesi, bakımının yapılması gibi caiz olmayan boyutu bulunan bir mesleği konuşuyoruz ama bir işte genel uygulamanın ne olduğuna bakarak karar verilmektedir. Lüks semtlerde birkaç veteriner köpek kuaförü gibi görülüyor diye mesleğin özünü o şekilde algılayamayız. Veteriner özellikle sakıncalı bölümlerden uzak durmaya çalıştığında mesleğinin ve kazancının bereketini görür.
Bu, öncelikle insan sağlığı ve hayvanlara eziyet olup olmaması bakımından ele alınmalıdır. Bu iki konuda sorun oluşturmuyorsa sakıncası olmaz.
Bir kere İslam akıl dini değildir. İslam akıllıların dinidir. Bunu yeniden oturtun zihninizde. Buna göre de şunu anlamış olursunuz: Ayetler veya sahih hadisler bizim zevk ve beğenimize göre tanzim edilebilir değerler değildir. Her şeye rağmen köpek düşmanı olmamız emredilmiş değildir. Köpeğe sempati beslemek de sakıncalı değildir. Köpek necistir, gereksiz yere süs maksatlı beslenmesi caiz değildir. Meselenin özeti böyledir. Sizin, köpeklere iyiliği en güzel iyilik gibi görmenizde bir aşırılık olduğunu anlamalısınız. Köpekler dahil mahlukat insan için yaratılmıştır ama hiçbir insan diğer mahlukat için yaratılmamıştır. Onlar bizim bekçimiz olabilir biz köpeklerin bekçisi olamayız. Sizdeki duyguları lütfen insan için kullanın; Suriye başta olmak üzere insanın sıfır değere indirgendiği olaylarla ilgilenin. Belli ki siz, hayatınızı insanla ve insanın saadeti için var olan İslam ile dolu dolu geçiremiyorsunuz. Tekrar düşünün lütfen. Allah yardımcınız olsun.
Siz, genel bir üretim yapıyorsunuz. Birilerinin onu ne için kullanacağını bilemezsiniz, bilmeniz de gerekmez. İşiniz helal bir iştir.
caiz konusundaki diğer fetvalar
Buna VEKİLİN KENDİNE SATIŞ YAPMASI adını verebiliriz. Fukahanın çoğunluğuna göre böyle bir satış töhmeti getireceği için caiz değildir. Zira vekil olan kişi fiyatı kendi beğenisine göre ayarlamış olma ithamı görebilir. Hâlbuki vekil, emindir yani vekâletini üstlendiği işte emin olmak zorundadır. Eğer vekâlet veren kişi vekâleti esnasında böyle bir ayrıntıyı da yani kendine satabilmesi ayrıntısını da zikretti ise caiz olabilir aksi takdirde değildir.
Herkes kabiliyeti ile alakalı bir alanda eğitim görmelidir. Kendinizi zorlayarak öyle bir bölümde olmamalısınız. Kabiliyetiniz var ve o bölümü helal işlerde kullanabileceğinize inanıyorsanız ara dönemde zorunlu olarak yaptırılanlardan sakınca oluşmaz umarız.
İstimna kimseye caiz olmaz. O bir musibettir. Ondan kurtulmak için ömrünün sonuna kadar da olsa mücadele edeceksin. Şeytana ve nefsine teslim olmayacaksın.
Bir hastanın tedavisinde kullanılmak üzere ücrete konu yapmadan saç verilebilir ama aynı saçın ticari maksatla ve süslenmek için kullanılabileceği ihtimali varsa saçların hibe edilmesi caiz olmaz.
Bunda dinen hiçbir sakınca yoktur. Yalnız toplumumuz bunu bir taviz ve eksik başlama gibi görmektedir, bu noktaya dikkat ediniz. Üçüncü kişileri kullanmanız daha doğru olur.
Reklam bir ticari iştir, ilke olarak haram değildir. Ancak haramı ve zararlıyı tanıtan bir reklam sakıncalıya alet olmak, ona hizmet etmek olacağı için caiz olmaz. İnternet ortamında içeriği kontrol edilemeyen reklamlara girmenin caiz olmayacağı kanaatindeyiz.