Fetva Meclisi

Yapay zekâ Allah Teâlâ’nın insana lütfettiği en büyük nimetlerden biri olacağa benziyor. Henüz tam yaygınlaşmamış ise de çok geçmeden hayatımızın bir parçası olabileceğini umuyoruz. Şunu bilmeliyiz: Allah Teâlâ’nın hiçbir nimeti sıfır sorunlu değildir. Her nimet beraberinde belli sorunlar da getirir. Müslüman iyiden kötüyü ayıran biri olduğu gibi iyinin en iyisini, kötünün de en az zararlısını ayırabilen insandır. Teknolojiyi kullanmakla ona esir olmak arasında bir denge kurulamadığı sürece kendimizi zarar ediyor kabul etmeliyiz. Yapay zekânın dine hizmette özellikle de hoca durumunda olanlar tarafından muhakkak kullanılması gerekir ama bu kullanma bizi asıl vazifemizden uzaklaştırmadan olmalıdır. Yapay zekâ, dine hizmette vakit tasarrufu, kaynak çokluğu, dil farkı engelini kaldırma gibi fırsatlar getirebilir. Daha çok insana ulaşma, yöre farklarının insana ulaşmada engel olmasını giderme, başka tecrübelerden daha çok istifade etmeyi de beraberinde getirecektir biiznillah. Yapay zekâ kullanımı bizi ana çizgimizden uzaklaştırmamalıdır. Bunun için de yapay zekâ kullanırken: İhlasımızın erimemesine, Onunla yaptığımız işin şeriatımıza uygunluğuna, Yapay zekânın kullanılması bir başka sakıncaya neden olmamasına, Yapay zekâ kullanmanın işimizde kaliteye vesile olmasına, Yapay zekâ ile insanların anlama düzeyini aşarak iş yapıp gayemizi yitirmemeye, Özellikle telif hakkı gibi hakları kollamaya özen göstermeye dikkat edilmelidir.

Kitabın üzerinde “bu kitabı yapay zekâya okutamazsınız...” türünden yasal bir uyarı eklenmemiş ise yaptığınızda sakınca olmaz. Zira yapay zekâ artık hayatımızın bir parçası olma yolunda hızlıca ilerlemektedir, ondan uzak kalamayız, eline esir düşemeyiz.

Sevgili kardeşim. Neden dini, böyle gereksiz felsefeler üzerinden anlamaya çalışıyorsunuz ki? Ashabı kiramın bilmediği, konuşmadığı hiçbir şeyde hayır olmaz. Sizin vazifeniz Allah'ın emrettiklerini yapmak, yasaklarından da kaçınmaktır. Bu iki şeyi becerin de nasıl becerirseniz becerin; şeytan sizi dinin edebiyatıyla meşgul etmesin. Gitgide din yüzünden sapık hale gelebilirsiniz. Sade ve felsefesiz bir din yaşamalısınız. Emredileni yapın, yasaklanandan kaçının, o kadar. Din, üzerinden tartışma yapılması için değildir; yaşanmak içindir. O âlime bu âlime göre değil Peygamber aleyhisselama göre yaşanacaktır din.

Yabancı dil öğrenir gibi dua etmeyi de öğreneceksin. “Yapamıyorum” dediğin için yapamıyorsun. Minik minik adımlarla yürümeye çalışan bir bebek say kendini. Bir zaman sonra biiznillah dua sana lezzet verecek. Bu arada dua olarak çokça Fatiha suresi, Âyetelkürsi ve bildiğin sureleri oku. Çokça salâvat getir. Böyle olur bu işler. Şeytanın vesvesesine takılma.

Mevcut teknik gelişmeler ve bundan önceki gelişmeler konusunda Müslüman olarak şöyle düşünürüz: Bir harama ve çirkinliğe hizmet etmek için üretilenleri dışında insanın elinde gelişen her ne varsa o, dinimizin mubah gördükleri arasındadır. İnsanların bu tür gelişmeleri sahiplenmeleri veya daha ileriye götürmek için gayret etmeleri de Allah’ın nimetlerine sahip olmak gibi görülmelidir. Müslüman olarak bizim yapay zekâ veya benzeri bir teknoloji ile direk ters düşmemizi gerektiren bir ayet veya hadis yoktur. Aksine bunları mubah sınırları içinde kullanmamız gereken ve ahirette hesabını vereceğimiz nimetler olarak görmeliyiz. Bazı hadislerde bugünkü gelişmelere dolaylı olarak da olsa işaret eden ifadeler bulunmaktadır. Tirmizi ve Ahmed bin Hanbel’in rivayet ettiği bir hadis şöyledir: ‘Canımı elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, vahşi hayvanlar insanlarla konuşmadıkça kıyamet kopmaz. O kadar ki kişiye kamçısının ucu, terlik kayışı konuşur. Uyluğu ondan sonra evde olanlardan kendisine haber verir.’ Bu veya benzeri hadisleri kıyametten önce nelerin gelişebileceğine dair bir uyarı olarak görmemiz gerekir ama her gelişmeyi de ‘işte bu hadiste geçen bilgi budur’ şeklinde acele ile yorumlamamız isabetli olmayabilir. Gelişmeler içinde bizi mubah sınırlarında bırakanlarını sahiplenir gerisini de ihtiyatla karşılarız.

Bu tam anlamıyla bir KUL HAKKI ihlalidir. Kul hakkı dünyada suçtur ahirette ateştir. Cehennem Allah’a şirkten sonra en çok kul hakkı sorunu olanlarla dolacaktır. Mü'min insan asla kul hakkı olan bir işi yapmaz. Bu espri için de olsa aynıdır. Zamanımızın getirdiği her şeyi almak ve benimsemek zorunda değiliz. Teknoloji veya başka bir gelişme bizim için zarar veriyorsa ya da bir bölümü zarar veriyorsa ona karşı tavrımız olmalıdır. İmanımız bizi buna sevk etmelidir.

Bu ifadede bir miktar karıştırma bulunuyor. Çalgı ile ibadeti hafif görmekten, önemsemiyor olmaktan ve benzeri ibadetin aleyhine denebilecek bir bakış ve inanış tarzından ötürü onu yapmak küfürdür. Küfür demek için daha dikkatli bir çizgide yürümek gerekiyor. Esas olan müzikten külliyen uzak kalmak olmalıdır. Bu becerilemiyorsa ibadet ve mukaddesata zarar verecek bir müzikli ortam oluşturmamak esas olmalıdır. Buna göre bir çizgi çizmelisiniz.