Fetva Meclisi
Soru
Hocam bizim köyümüzde üzüm yetiştiriliyor ve insanlar iyi üzümleri satıcıya, kötü olanları ise şaraplık üzüm alıcısına veriyor. Babam da her yıl aynı şekilde üzümlerini satıyor; bu duruma itiraz ettiğimde beni dinlemiyor ve kötü üzümlerin ziyan olmaması gerektiğini söylüyor. Babamın toplama işine yardım etmediğimde aramızda kavga çıkıyor ve bana kızıyor. Bu durum içime hiç sinmiyor; acaba bu işten dolayı ben de sorumlu olur muyum? Şaraplık üzümden kazandığı parayı bize harcadığı için haram para mı yemiş oluyoruz?
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Alkol, ağır haramlardan bir haramdır. Ona hizmet de harama hizmettir. Aç ve açık kalmayanın böyle bir işte bulunması caiz olmaz.
Bu anlattığınız gibi bir bağda işçi olarak üzüm toplamanın günahı olmaz.
Bu mesele sadece Hanefi mezhebi açısından caiz olabilir denecek bölümleri olan bir meseledir. Kaldı ki, oradaki uygulamayı mubahlaştırmak oldukça zordur. İnsanların harama hizmetine vesile olacak açıklar üretmemek gerekiyor. Allah yardımcımız olsun.
Aslen helal olan bir şeyin, harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen bir kimseye satışı konusunda İslam âlimleri farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Konu, ilgili kaynaklarda genel olarak üzüm örneğinde ele alınmıştır: İmam Ebu Hanîfe’ye göre alıcının maksadına bakılmaksızın şarap üreticisine üzüm satmak caizdir. İmam Ebu Yusuf, İmam Muhammed ve İmam Şafiî, bu tür satışları mekruh görmüşlerdir (Şafiî,el-Ümm, III, 75; Serahsi, el-Mebsut, XXIV, 26; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, III, 210). Mâlikî, Şafiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise böyle bir satış haramdır. Çünkü bu tür bir satış; Allah’ın yasakladığı bir şeye destek anlamı taşımaktadır (Şirbini, Muğni’l-muhtac, II, 392; İbn Rüşd el-Ced, el-Beyan ve’t-tahsil, IX, 394-395; İbn Kudame, el-Kafi, II, 12). Görüldüğü gibi konu hakkında İslam âlimleri birbirinden farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Bu durum, söz konusu satışın helal olup olmadığı konusunda en azından bir şüphenin var olduğunu göstermektedir. Şüpheli şeylerden kaçınmak ise ihtiyata uygun olur. Zira Hz. Peygamber (s.a.s.), müslümanların şüpheli şeylerden uzak durması gerektiğini ifade etmiştir (Tirmizi, Kıyamet, 60; Buhari, İman, 37; Müslim, Müsakat, 20). Bu itibarla, doğru ve ihtiyatlı olan, aslen helal olan bir şeyin harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen kişi veya kurumlara satılmamasıdır. Bu çerçevede üzüm gibi helal ürünleri üreten müslümanların alternatif pazar aramaları ihtiyat açısından uygun olur.
Selamünaleyküm. Kolonya ve ispirto gibi şeylerin alınıp satılması caizdir. Bu hususta bir sıkıntı yoktur.
Selamünaleyküm. Sizin bu titizliğiniz sizin açınızdan güzel, devam ettirin ama onun anne babası ile ilişkisi açısından sizin müdahil olmanız gerekmez. Dedenizin evinde hiç yemek yemiyor olmanız için de onun sofrasının olduğu gibi haramdan kuruluyor olması gerekir. Bunun ötesinde seçici olun ama kökten silen biri olmayın.
alkol konusundaki diğer fetvalar
Kim hangi yanlışa ne kadar destek veya sebep olduysa o yanlışın günahını da o kadar çeker.
Yemininizi bozucu bir durum yoktur. Gereksiz bir takıntı yapmışsınız.
Allah Teâlâ muhafaza buyursun. İçki içmek eğer yanlış ise iftira etmiş olursunuz. Bu da sizi vebale sokar. Elinize açık bir belge geçene kadar bu konunun üzerine gitmemelisiniz.
Haram işleyen birisinin o esnada beraberinde olmamak istemen normaldir. Diğer zamanlarda hakka dikkat etmen yeterlidir.
Yaptığının incelemesine girmeden şu anda ne yapabilirsin ona bakmalısın. Olan oldu, düzeltebiliyorsan bundan sonrasını düzelt.
Bir şirketin başka yerindeki kazancında haram olması o şirkette çalışmayı haramlaştırmaz. Sizin çalıştığınız bölümde haram varsa o zaman haram olur diyebiliriz.