Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben Tekirdağ’ın Şarköy ilçesinde imam hatibim. Burası üzümü ile meşhur olan bir ilçe. Buradaki köylüler de üzümlerini şarap fabrikasına satıyorlar. Ben bunun caiz olduğunu söyledim; Kuduri isimli fıkıh kitabında, ‘la be'se bi beyıl ınebi men yettehızühü hamran’ şeklinde bir beis olmadığı yazıyor. Ancak bu üzümleri yetiştirirken şaraplık üzüm niyeti ile yetiştiriyorlar. Doğrusu nedir?
Cevap
Benzer fetvalar
Alkole hizmet etmek asla caiz olmaz. Üretilme sürecinden tüketim aşamasına kadar her alan için geçerli bir kuraldır bu. Bazı âlimler, üzüm üreticisinin alkol imalatçısına üzüm satmasının caiz olabileceğini söylemişlerse de genel görüş caiz olmayacağı şeklindedir. Özellikle de alkol üreteceğini biliyorsak daha da riskli bir durum oluşur. Yalnız babanızın böyle bir işlem yapması sizin açınızdan vebal oluşturmaz. Siz babanızın kurduğu sofrada ekmeğinizi yiyebilirsiniz. Vebal varsa o babanızındır.
Bu anlattığınız gibi bir bağda işçi olarak üzüm toplamanın günahı olmaz.
Aleykümselam. Alkol, ağır haramlardan bir haramdır. Ona hizmet de harama hizmettir. Aç ve açık kalmayanın böyle bir işte bulunması caiz olmaz.
Aslen helal olan bir şeyin, harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen bir kimseye satışı konusunda İslam âlimleri farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Konu, ilgili kaynaklarda genel olarak üzüm örneğinde ele alınmıştır: İmam Ebu Hanîfe’ye göre alıcının maksadına bakılmaksızın şarap üreticisine üzüm satmak caizdir. İmam Ebu Yusuf, İmam Muhammed ve İmam Şafiî, bu tür satışları mekruh görmüşlerdir (Şafiî,el-Ümm, III, 75; Serahsi, el-Mebsut, XXIV, 26; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, III, 210). Mâlikî, Şafiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise böyle bir satış haramdır. Çünkü bu tür bir satış; Allah’ın yasakladığı bir şeye destek anlamı taşımaktadır (Şirbini, Muğni’l-muhtac, II, 392; İbn Rüşd el-Ced, el-Beyan ve’t-tahsil, IX, 394-395; İbn Kudame, el-Kafi, II, 12). Görüldüğü gibi konu hakkında İslam âlimleri birbirinden farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Bu durum, söz konusu satışın helal olup olmadığı konusunda en azından bir şüphenin var olduğunu göstermektedir. Şüpheli şeylerden kaçınmak ise ihtiyata uygun olur. Zira Hz. Peygamber (s.a.s.), müslümanların şüpheli şeylerden uzak durması gerektiğini ifade etmiştir (Tirmizi, Kıyamet, 60; Buhari, İman, 37; Müslim, Müsakat, 20). Bu itibarla, doğru ve ihtiyatlı olan, aslen helal olan bir şeyin harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen kişi veya kurumlara satılmamasıdır. Bu çerçevede üzüm gibi helal ürünleri üreten müslümanların alternatif pazar aramaları ihtiyat açısından uygun olur.
Selamünaleyküm. Kolonya ve ispirto gibi şeylerin alınıp satılması caizdir. Bu hususta bir sıkıntı yoktur.
Şarap yapılmak için satılmış bir üzüm necis olmuş değildir, yenmemesini gerektirecek bir durum yoktur ama mü'min insan şarap imalatından artırılmış bir üzümü kerih görmelidir.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Bir: Su ihtiyacınızı basit görmemelisiniz. Doktorun size önerdiği su ihtiyacını aynen alın. Bu durum size bir arıza getirirse onu fıkhen nasıl olacak diye inceleyin. İki: Eğer içtiğiniz su sizde bir idrar sıkışıklığı getiriyorsa ki anlattığınız durum tam anlamı ile bir sıkışıklıktır, kendinizi özürlü kabul edebilirsiniz. Özürlü olarak da her ezan vaktinden sonra abdest alabilirsiniz. Sıkışıklığınız için de gerekli tedbirleri alırsınız. Bizim kanaatimiz sizin özür sahibi gibi davranabileceğiniz şeklindedir. Su ihtiyacını da basit görmeyin. Geçmiş olsun.
Önce o 'altı gün' bizim bildiğimiz yirmi dört saatlik gün müdür, bunu bilmek gerekir. Hangi gündür konuştuğumuz onu bile bilmiyoruz. Allah Teâlâ bu tür bilgilerle kullarının imanını sınamak murat etmiş olabilir. İman edip teslim olmak bizim görevimizdir. Ayrıntıları inşallah cennette öğreneceğiz.
Bu tür çirkinliklerden uzak kalmanın gereklerinden biri de şahidi bile olmamaktır. Eşiniz madem böyle bir işe bulaştı o kişiye nasihat etsin, bu bağlantı sebebi ile tevbesine vesile olmaya çalışsın. Eşinizin sözünden yemin anlaşılmadığı gibi söylemesi de uygun olandı o durumda.
Teheccüd, uyuduktan sonra kalkıp namaz kılmaktır. Yine de uyanık iken de kılınmış olsa ecir kazanmak bakımından faydalıdır.
Gerçekten dinine hizmet etmek ise gayen, senin kendini iyi bir mü'min olarak ortada tutman da dinine yapabileceğin ve yapman gereken bir hizmettir. Sen bir mü'minsin. Senin iyi olman dininin iyi bir insan kazanması değil midir? Böyle düşün bunu. İkinci olarak da, bu şekilde bir zihin karışıklığı yersizdir. Dinimiz bize önemli ve öncelikli listesi yapmamızı emreder. Saydığın işler arasında bir ÖNCELİKLİ LİSTESİ yap. İşleri sıraya koy. Öncelikli hangisi ise onunla başla. İman, İffet ve Hizmet. Bu üçlü sıralamaya göre işlerini yürütmeye çalış. Sıkıntı hissetmediğini göreceksin.
Gece vardiyalı işleri tercih etmemek gerektiğini, sıhhat açısından uzan vadede sakıncalı bulunduğunu bilmemiz gerekir. Sözünü ettiğiniz nedenden ötürü de namazların birleştirilmesi veya kazaya bırakılması caiz olmaz.