Fetva Meclisi
Soru
Hocam şarap yapmak niyetiyle alınmış bir üzüm fazla geldiği için dağıtıldı. Dağıtılan bu üzümü yemek helal olur mu? “Ameller niyetlere göredir.” ilkesi çerçevesinde şarap yapma niyeti olması o üzümün yenmesine engel mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Aslen helal olan bir şeyin, harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen bir kimseye satışı konusunda İslam âlimleri farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Konu, ilgili kaynaklarda genel olarak üzüm örneğinde ele alınmıştır: İmam Ebu Hanîfe’ye göre alıcının maksadına bakılmaksızın şarap üreticisine üzüm satmak caizdir. İmam Ebu Yusuf, İmam Muhammed ve İmam Şafiî, bu tür satışları mekruh görmüşlerdir (Şafiî,el-Ümm, III, 75; Serahsi, el-Mebsut, XXIV, 26; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, III, 210). Mâlikî, Şafiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise böyle bir satış haramdır. Çünkü bu tür bir satış; Allah’ın yasakladığı bir şeye destek anlamı taşımaktadır (Şirbini, Muğni’l-muhtac, II, 392; İbn Rüşd el-Ced, el-Beyan ve’t-tahsil, IX, 394-395; İbn Kudame, el-Kafi, II, 12). Görüldüğü gibi konu hakkında İslam âlimleri birbirinden farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Bu durum, söz konusu satışın helal olup olmadığı konusunda en azından bir şüphenin var olduğunu göstermektedir. Şüpheli şeylerden kaçınmak ise ihtiyata uygun olur. Zira Hz. Peygamber (s.a.s.), müslümanların şüpheli şeylerden uzak durması gerektiğini ifade etmiştir (Tirmizi, Kıyamet, 60; Buhari, İman, 37; Müslim, Müsakat, 20). Bu itibarla, doğru ve ihtiyatlı olan, aslen helal olan bir şeyin harama dönüştüreceği ya da kötüye kullanacağı bilinen kişi veya kurumlara satılmamasıdır. Bu çerçevede üzüm gibi helal ürünleri üreten müslümanların alternatif pazar aramaları ihtiyat açısından uygun olur.
Bu mesele sadece Hanefi mezhebi açısından caiz olabilir denecek bölümleri olan bir meseledir. Kaldı ki, oradaki uygulamayı mubahlaştırmak oldukça zordur. İnsanların harama hizmetine vesile olacak açıklar üretmemek gerekiyor. Allah yardımcımız olsun.
Bu anlattığınız gibi bir bağda işçi olarak üzüm toplamanın günahı olmaz.
Selamünaleyküm. Müslümanların yaşadığı bir ülkede bunu yapamazsınız.
Bir kere dedikodu ile helal haram olmaz. Ayrıca bir firmanın ürünlerinde haram bir şey de olabilir. Biz nasıl filan firmanın filan ürünü haram diğerleri helal diyebiliyorsak aksini de helal satan ama bazen da haram karıştırabilen için de söyleyebiliriz. Helal üretenlerin ürünleri arasında da haram olabileceğinden özellikle seçerek tüketmemiz gerekir.
Selamünaleyküm. Uyanık bulunmanız, sahuru hazırlamanız niyettir zaten. Bir sakınca yoktur.
alkol konusundaki diğer fetvalar
Allah'ın hatırını herkesin hatırından üstün tut. Dinen yok hükmünde olan bir toplantıya katılmanız bir tavizdir. Bu tavizi dininizden vermiş olacaksınız maazallah. Din böyle erir. Dik durun ve çevrenizdekilere iyi bir örnek olun.
Tam bir sarhoşun öyle bir talebine en azından sizin güvenliğiniz açısından cevap vermemeniz hakkınızdır. Daha az sarhoş iken de durumu ve zamanı kollayarak hareket etmelisiniz.
Bira mayası alkollü bir nesne değildir diye biliyoruz. Bu nedenle BİRA MAYASINI kullanmak haram olmaz ama gıda konusunda bin bir hilenin içinde kalmış olabileceğimiz için çok dikkat etmek zorundayız. Bu konuda aşağıdaki adrese de bakabilirsiniz: https://fetvameclisi.com/fetva/anne-sutunu-artirmak-icin-maltana-icmek-caiz-midir
Ona tenezzül etmeyerek imanı gür mümin ol. Onlara da kalmaması için al ve bir muhtaca ya da derneğe ver. Günlük gıdanı temin edemeyecek kadar sıkıntıda isen alabilirsin ve yiyebilirsin o parayı. Bunun için de istiğfar et.
Prensip olarak alkollü bir sıvının sirkeye dönüşmesi helal olması için yeterlidir. Sirkeleşme, alkolden arınma demektir. Sirkenin içinde de bulunabilecek çok cüzi bir alkol ise haram olan alkol değildir. Sözünü ettiğiniz ürünün özel bir ayrıntısını bilmiyorum. Özellikle alkol oranı mesela yüzde beşlerde kalan bir sirke oluyorsa onu kullanmak haram olur. Bunun dışında haram olmayı gerektirecek bir durum bilmiyorum.
Evet, “az” kelimesinin karşılığı olan alkol/alkollenme haram değildir. Buradaki az veya çok için ölçü şudur: O nesne çokça tüketildiğinde beyne uyuşturucu etkisi yapıyorsa onun azı da haramdır. Mesela bir nesne bir litre içildiğinde ve ölçüm yapıldığında beyin etkilenmiş ise o nesnenin tüketilmesi haram olur. Bu durumda o nesnenin bir litresi gibi bir gramı da haram demektir. Hadisi şerif böyle izah edilmektedir. Buradaki “az” kelimesinin yüzde bir gibi ifade edilmesini kabul edebiliriz ama bu yüzde birin yerine göre etkinliği daha fazla olabileceğini ve doğallık oranını aşabileceğini de unutmayalım. Evla olan, külliyen bu tür şeyleri terk etmektir. Bahsettiğiniz süt riyazeti ile alakalı emir niteliğinde bir sünnet bilmiyorum.