Fetva Meclisi
Soru
Hocam boykot konusu malumunuz. Bu konu hakkında şöyle sorular akla geliyor veya çevreden bizlere sorulmakta. İçecek, giyecek, kozmetik ve temizlik alanında alternatif bulunabilmekte ama örneğin elektronik bir ev aleti bozuldu. İndirimde de bize lazım olan ürün oldukça uygun bir fiyatta, boykot nedeniyle oldukça ucuzlamış olsun. Bu durumda belki üç veya beş hatta on yılda bir alınan bu tür bir üründe, boykot olmasına rağmen almada bir beis var mıdır? Ticaretini yapma veya para kazanma niyeti yok, bu durumda ne yapılabilir? Çeyiz vb. ihtiyacı olanlar, bu tür indirimlerden faydalanmak isterse onlara ne dememiz uygun olur? Yani ufak bütçeli kardeşlerimiz bu tarz boykotlarda ne yapmalıdır? Bu konu üzerinden daha çok sorular gelmekte. Bir de Avrupa’da olan bizler, meşrubat içmesek olur fakat gıda ürünleri Türk marketleri vergi ödediği için daha pahalı yani Belçika marketlerinde haliyle uygun. Bu durumda Müslümanca duruş ne olmalıdır? Pahalı da olsa Türk marketini mi tercih etmeliyiz?
Cevap
Benzer fetvalar
Boykot, Müslüman olmayandan bir şey almamak demek değildir. Zira kâfirlerin ürünlerini boykot yaşadığımız şartlarda neredeyse imkânsız bir durumdur. Böyle bir boykot yapılacak olsa yalnız Müslümanların ürettiği bir şey bulmak imkânsız hale gelecektir. Ama şu an Müslümanlarla savaş halinde bulunan İsrail'in ürünlerini boykot etmek her müslümanın başta imanî sonra da insanî vazifesidir. Boykot, zaruri temel ihtiyaçlar dışında bahsi geçen ürünleri almamak, alınmaması için de alternatif aramaktır. Elbette burada zaruri ihtiyaçların ne kadar zaruri olduğu değerlendirilmelidir. Boykot adı altında Müslümanların İsrail kaynaklı olmayan firmalar tarafından basit ve kalitesiz ürünlerle kandırılmaları da kabul edilmemelidir. Boykot, müslümanca bir tavırdır. Boykot adı altında sömürülmek de Müslümanlığa yakışmayan bir tavırdır. Rabbim bizleri doğru işleri yaparken nefsimize uymaktan, doğru işleri yaparken şeytanın tuzağına düşmekten muhafaza buyursun.
Selamünaleyküm. Bu hususta kesin ve bağlayıcı bir liste yoktur. Herkes kişisel kanaatini kullanmaktadır. Bu da belli firmaları karalamak için yeterli değildir şüphesiz. Meseleyi bireysel kanaatler düzeyinde görmeliyiz.
Ne yazık ki atsan atılmaz tutsan tutulmaz bir durumla karşı karşıyayız. Allah yardımcımız olsun. Boykot, fıkıhtan çok stratejik bir konu olarak görülmelidir. Küfre ve kafire karşı bir strateji oluşturmaya ne kadar muktedir olduğumuz ise ayrı bir sorun olarak karşımızda durmaktadır. Boykot yapmamız gereken işlerdendir ama sadece boykotla asıl yapmamız gerekeni beceremeyeceğimiz anlaşıldı. Bizim de sanayileşmemiz, bilim yolunda ilerlememiz hatta bunu ibadet heyecanı ile yapmamız boykottan daha öncelikli olmalıdır. Bu da ümmet adına hareket eden, nesil yetiştirme iddiasında olan partilerin, vakıfların, cemaatlerin yapacağı bir iştir. Umarım bu şuura kavuşmamız yakın olur. Birileri bu görevi üstleninceye kadar da biz bireyler olarak elimizden geldiği kadarını yapmaya gayret edeceğiz.
Maalesef boykot uygulaması önü açık olmak bakımından zor bir seçenektir. “İşsiz kalma pahasına da olsa” boykot edilmeli diyemiyoruz. Ortasını bulmaya çalışacak herkes. Allah yardımcımız olsun.
Boykot mallarını mü'minler satmamalı, tüketmemeli; buna itiraz edecek bir taraf yoktur. Ne var ki, “boykot” edelim demekle de boykot gerçekleşmiyor. Mü'min bir tacirin sattığında vebale girmiş olacağı boykot malı için şu ön şartlar bulunmalıdır: Boykot edilecek mal, mü'minlerin alternatifi olmayan zorunlu bir ihtiyacını karşılamıyor olmalıdır. Boykot malı ile alakalı ön tahkik iyi yapılmalıdır. Her “gâvurun malı” boykot edilmesi gerekir değildir. Boykot edilecek malın dini, ekonomik/sosyal niteliği hakkında bir fetva kurulunun ve ilgililerin karar vermesi gerekir. Şu andaki boykot mallarının tamamına yakını, birilerinin internette gördüğü şayiaya dayalı olarak listelenmiş durumdadır. Şayia üzerinden din de olmaz ekonomi de. Bu duruma göre de bir mü'mine neden şu malları satıyorsun şeklinde bir sorgulama yapacak durumumuz yoktur. Herkes bir yasak listesi oluşturarak kendisini teselli etmektedir. Buna din boyutu giydirmek doğru değildir.
Boykot sloganla tekrar edildiği kadar kolay bir savaş türü değildir. Elbette enayi durumuna düşmeyeceğiz ama vurdumduymaz da olmayacağız. İkisinin ortasında bir çizgide yol alabiliriz.
boykot konusundaki diğer fetvalar
Boykot ürün meselesinde net bir çizgi oluşturmak çok zordur, neredeyse boykot edilmeyecek ürünler yok denecek kadar azdır. Direk bunu ölçü almanızın başarılı olabileceğini zannetmeyiz. Daha mutedil bir ölçü ile çıkış yapın.
Pazarladığınız ürün İsrail'in zulmüne stratejik olarak yarar/üstünlük sağlayan (silah, kamuflaj vs...) ürünse caiz değildir. Normal helal ürün pazarlaması yapıyorsanız sakıncası yoktur. Yalnız ileride daha isabetli ve Müslümanların yararına adımlar atmanızı tavsiye ederiz. Allah yardımcınız olsun.
Sürekli olmayanın değeri olamayabilir. Boykot savaş bitse de boykot olarak devam etmelidir ki işe yarasın. Bayramda da boykotumuza devam edeceğiz düğünde de. Sadece olağanüstü bir farklılık, mesela iki aile arasında gergin bir ortamın tutuşmasına sebep olacak bir ortam gibi durumlarda esnetebiliriz.
Cildiye için de olsa tedavi maksatlı bir ilacın alternatifi bulunmuyorsa onu boykot ürünü olduğu için terk etmemiz gerekmez. Boykotu keyfi ürünlerde öncelikli olarak uygularız. Sonra da alternatifi bulunan ürünlerde uygularız. Geçmiş olsun.
İkinci el ile birinci el arasında o ürüne piyasa oluşturmak bakımından fark yoktur; neticede o firma güçlenecektir. Alacağınız ürünün bir zaruret oluşturup oluşturmadığına bakarak karar verebilirsiniz. Direkt alkol gibi hiçbir surette alınamaz şeyler değildir bu ürünler. Ortada stratejik olarak geliştirilmiş bir boykot vardır. Alternatifimizin olmadığı durumlarda boykot ürünleri de alınabilir.