Fetva Meclisi
Soru
Değerli hocam ve büyüklerim Allah yaptığınız hizmetlerinizi dünyada ve ahirette bereketli kılsın. Sorum şudur; Biz e-ihracat sektöründe faaliyet gösteren startup şirketi olarak, Yahudi’nin elinde olan bir sitede üreticilerimizin ürünlerini pazarlamaktayız. Şu anda yeni iş alımları yapmaktayız ancak bu durumu nasıl değerlendireceğimiz konusunda rehberlik arıyoruz. Eğer dinen ve fıkhen bu pazarlara girmek caiz değilse, yapmış olduğumuz yatırımları gözden geçirmek durumundayız. Şu ana kadar yaptığımız çalışmalar bu pazarlara odaklandığı için ciddi bir emek harcandı. Allah’ın izniyle, gelecekte daha İslami alternatif pazarlar oluşturma niyetindeyiz. Ancak şu anki durum bizi bu pazarlarda bulunmaya zorlamaktadır. Fıkhi açıdan bu konuda yapılması gerekenlere dair sizin içtihatlarınız bizim için büyük önem taşımaktadır. Allah rızası için bize rehberlik etmenizi bekliyoruz.
Cevap
Benzer fetvalar
Haklısınız, doğru olanı yapmak bile abartma zannedilecek durumdayız. Allah yardımcımız olsun. Bu hususta evhama kaymadan, çevremizle küslük nedeni oluşturmadan yol almamız gerekmektedir. Biz doğru bildiğimizi yapalım, sorulduğunda gerekçemizi izah edelim. Bunun ötesinde elimizden gelmeyen şeyler için gereksiz enerji israfı ve gerginlikten de uzak duralım.
Selamünaleyküm. Bu hususta kesin ve bağlayıcı bir liste yoktur. Herkes kişisel kanaatini kullanmaktadır. Bu da belli firmaları karalamak için yeterli değildir şüphesiz. Meseleyi bireysel kanaatler düzeyinde görmeliyiz.
Bu dini olmaktan daha önce stratejik bir konudur. Biraz aklı ve biraz insanlığı bulunan hiç kimse böyle bir ticareti yapmayı uygun bulamaz. Sırf bu nedenle de kazancınız haram oldu diyemeyiz ama siz bunun gerçekleşmemesi için direnin deriz. Belki ortaklarınızın kanaatini değiştirirsiniz. Mücadele edin, yılmayın. Hissenizi devretmeyi en son çare olarak düşünün.
Aleykümselam. Ortaklarınızın Müslüman olması, kazançlarının kaynağının helal olması elbette en iyi olan bir temennidir ama bunu gerçekleştirmede zorlanabilirsiniz. Stratejik bir konu olarak da ele alınmasında yarar vardır bu meselenin. Ortağınız olacak birinin kazancını araştırmanız şart değildir. Mümkün olduğu kadar helal kaynaklısını arayın o kadar. Ortağınızın Müslüman olması da bir strateji konusudur; Fıkhen şart değildir. Alırken de satarken de durum böyledir.
Kâfir kâfirdir. Şu kâfir bu kâfir diye biz ayırıyoruz, Allah ayırmıyor. Onların hiçbirini Allah sevmiyor, biz de ona göre davranırız. Genel anlayışımız budur. İhtiyaçlarımızı gidermeye gelince, seçebildiğimiz kadar seçeriz. Bizdeki kâfirler veya uzaktakiler gibi ayrımlar yapmayız. Keyfilikten uzak dururuz. Göz göre göre aldanmayız. Yapabileceğimiz bu kadardır. Allah yardımcımız olsun.
Allah yardımcınız olsun. Hemen pes etmeyin, sonuna kadar sabredin. Bu helallik konusunda sizin rızanız olmadığına göre birinci derecede vebal alan değilsiniz. Aileyi dağıtmaya götürecek işler ve kararlardan uzak durun. Sizin için dua ederim.
boykot konusundaki diğer fetvalar
Boykot ürün meselesinde net bir çizgi oluşturmak çok zordur, neredeyse boykot edilmeyecek ürünler yok denecek kadar azdır. Direk bunu ölçü almanızın başarılı olabileceğini zannetmeyiz. Daha mutedil bir ölçü ile çıkış yapın.
Boykot sloganla tekrar edildiği kadar kolay bir savaş türü değildir. Elbette enayi durumuna düşmeyeceğiz ama vurdumduymaz da olmayacağız. İkisinin ortasında bir çizgide yol alabiliriz.
Önceki denemelerde de gördük ki, bu boykot işimiz uzun soluklu olmuyor. Korkarım bu da olmayacak. Biz ürün boykotu yerine KEYFİMİZİ VE ZEVKİMİZİ boykot edebilsek daha başarılı olurduk. Maalesef bu konuda, aklına gelen ya da gördüğü ürünün ismini beğenmeyen damga vurup geçiyor. Pratiği yok bunun. İki asırdır uyuyan bir milletin boykot edebileceği ne olabilir? Bir başka mesele de şudur: Eğer kâfirlerin ürününü almayacağız dersek elimizde sadece pişirdiğimiz ekmek ve ormanlarımızdan kestiğimiz odunlar kalabilir. Hayır, İsrail’in ürünlerini kullanamayacağız dersek onun ürünleri de bu abarttıkları kadar değildir. Benim kanaatim bu hususta zevklerimizi ve keyfimizi sansürlemekle bu işe başlamaktır. Ondan sonra da zaruri olanlar ve olmayanlar şeklinde bir liste yaparak yola devam edebiliriz. Büyük konuşup erken çökmektense böylesi daha isabetli olur kanaatindeyim. Allah Teâlâ yardımcımız olsun. Âmîn.
Sürekli olmayanın değeri olamayabilir. Boykot savaş bitse de boykot olarak devam etmelidir ki işe yarasın. Bayramda da boykotumuza devam edeceğiz düğünde de. Sadece olağanüstü bir farklılık, mesela iki aile arasında gergin bir ortamın tutuşmasına sebep olacak bir ortam gibi durumlarda esnetebiliriz.
Cildiye için de olsa tedavi maksatlı bir ilacın alternatifi bulunmuyorsa onu boykot ürünü olduğu için terk etmemiz gerekmez. Boykotu keyfi ürünlerde öncelikli olarak uygularız. Sonra da alternatifi bulunan ürünlerde uygularız. Geçmiş olsun.
İkinci el ile birinci el arasında o ürüne piyasa oluşturmak bakımından fark yoktur; neticede o firma güçlenecektir. Alacağınız ürünün bir zaruret oluşturup oluşturmadığına bakarak karar verebilirsiniz. Direkt alkol gibi hiçbir surette alınamaz şeyler değildir bu ürünler. Ortada stratejik olarak geliştirilmiş bir boykot vardır. Alternatifimizin olmadığı durumlarda boykot ürünleri de alınabilir.