Fetva Meclisi

Aleykümselam. Seksen bir gram altın alacak kadar birikiminiz bir kenarda bekliyordu ise sizin kurban kesmeniz gerekiyordu. Kesemedi iseniz, bir kurban kaça kesiliyordu ise o kadar parayı bir vakfa sadaka olarak verirsiniz. Allah mağfiret buyursun.

İbadetlerin şekil, şart ve rükünleri olduğu gibi hikmetleri, amaçları ve teşri gerekçeleri de vardır. İbadetlerdeki bu özelliklerin birbirinden ayrı düşünülmesi mümkün değildir. Diğer taraftan ibadetler ancak emredildikleri şekliyle yerine getirilir. Her ibadetin bir yapılış şekli vardır. Kurban ibadeti de ancak kurban olacak hayvanın usûlüne uygun olarak kesilmesiyle yerine getirilebilir. (el-Fetâva’l-Hindiyye, 5/291) Bedelini infak etmek suretiyle, kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz. Zira hayvanın kesilmesi bu ibadetin rüknüdür. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s.), kurban meşru kılındıktan sonra her yıl bizzat kurban kesmek sureti ile bu ibadeti yerine getirmiştir. (bk. Tirmizî, Edâhî, 11 [1506-1507]; Buhârî, Hac, 117, 119 [1712, 1714]; Müslim, Edâhî, 17 [1966]) Hz. Peygamber (s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. (Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126]) Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320) Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Böyle bir harama sebep olma riski varsa akikayı hiç kesmeseniz daha iyi olur. Bir vakfa veya kursa da olduğu gibi bağışlayabilirsiniz. Kemikler meselesi akikayı etkileyecek bir mesele değildir. İsim koymada da durum böyle olsun. Allah Teâlâ yavrunuza bereketli ve sıhhatli bir ömür ihsan etsin. Sizi de âlim, salih çocuk annesi/babası kılsın.

Bundan sonrasına dikkat edin. Evde bir kurban kesildi ise inşaallah sorun olmamıştır. Bazı fıkıh görüşlerinde evde bir kurban kesilmesi yeterlidir denir. İnşaallah ileride daha varlıklı günleriniz olursa o kurbanları da sadaka olarak verirsiniz.

Kurban kesmek de sadaka vermek de ibadetlerdendir. Her ibadet sevap olarak Müslüman ölüye hediye edildiğinde biiznillah ona ulaşır ve faydası olur. Et mi para mı diye sorulduğunda ise bunun cevabı fakirin lehine hangisi ise o olur. İnsanların et bulamadıkları bir zamanda et daha değerli olabilir, nakit paranın daha acil işler görebileceği bir zamanda ise para daha değerlidir. Zamana ve fakirin kimliğine göre karar verilmelidir.

Kurban bir ibadettir, yöreye ve keyfe göre değil şartlarına göre yapılırsa ibadet olur. Kurban namaz gibidir; kime farz ise onun kılması/yapması gerekir. Aile çok zengin olabilir; zenginliğin kimin üzerine olduğu önemlidir. Mal erkeğin üzerinde ise kadının malda payı yoksa kurban kesmez, erkek kendi kurbanını keser. Aksi de olabilir, kadın zengindir eşi zengin değildir. O zaman da kadın keser erkek kesmez. Buna rağmen erkek veya kadın kendisinin kurbanını keserken eşininkini de kesse sakıncası olmaz. Zira kurban, aile ibadeti değildir, birey ibadetidir. Bir yıl ona öbür yıl buna şeklinde olmaz.

Geçmiş olsun. Adak bir ibadettir. Yapılması çok tavsiye edilmez ama söz veren yerine getirmelidir. Aksi takdirde bir vacibi terk etmiş olur. İbadet olarak yaptığımız şeylerin adağı da yapılabilir. Namazdan, oruçtan, kurban kesmekten ve benzeri bütün ibadetlerden adak olur. Bizim örfümüzde genelde kurban kesmek adak olarak yapılır. Eşiniz bir kere bu adağı yaptı. Adak yapıldığı şekliyle yerine getirilmelidir. Hemen olmasa da borç olarak bilinmeli ve yerine getirilmelidir. Onun yerine secde etmek ise olmaz. Yine şükür için secde edin ama sözünüzü tutun.

'Şu işim olursa, şu gerçekleşirse' gibi şartlara bağlantılı olarak yapılan adaklar (nezir), söz konusu şart yerine geldiğinde uygulanmalıdır. Müslüman, gerçekleştirilmesi mümkün olmayan bir şeyi adamadıkça adağına bağlı kalmadır. Adaktan dönmek yoktur.

Eşinizin söylediği ifadeye göre çocuğunuzun tahlillerinin iyi çıktığı her yıl kurban kesmek zorundasınız. Bu kurbanı bütçenize uygun olan herhangi bir şehir, ülke veya kıtada kesebilirsiniz. Buna göre kurbanınızı Afrika'da da kesebilirsiniz. Allah yavrunuza şifalar versin.

Bu durum, o koyunların kurbanlık olarak kullanılmalarına mani değildir.

Adak ancak niyetle adak olur. O sözü adak niyeti ile söyledi ise o günleri oruçlu geçirmesi gerekir. Misafirlikte sadece nafile oruç bozulabilir. Bu ise nafile değildir. Kaza da nafile değildir.

Adağınızın yerine gelmesi için muhakkak bir koyun kesmelisiniz. Adarken ismini verdiğiniz yer de öncelikle değerlendirilmelidir. Sizin başında bulunmanız gerekmez. Soruşturun, güvenli buluyorsanız, size dönüşü mesela belgeli olarak yapıyorlarsa parasını göndermeniz yeterli olur. Geçmiş olsun.