Fetva Meclisi
Soru
Hocam patent hakkının korunması dini bir dayanağa dayandırılabilir mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Telif hakları konusunda kadim ulemamızın direkt yazılmış müstakil bir çalışması yoktur. Yeni konuşulan konulardan olduğu için bu asır uleması tarafından müstakil bir başlık olarak ele alınmıştır. O çalışmalardaki bilgilerin hulasası ise telif hakkının dinimizde korunmuş olduğu şeklindedir.
Selamünaleyküm. Telif hakkı korunmamış eserler üzerinden ticaret yapılabilir. Bütün dünyada TV kanallarından canlı yayınlanan ve yayınlanma yasağı getirilmeyen bir ürün için yasak dememiz zordur.
Müftüler caizdir dese bile mü’min kalbine danışmalıdır. Böyle bir hakkın olmayacağını iddia etmek zordur. Mümkün olduğu kadar dikkat etmek gerekmektedir. Ama dediğiniz gibi yüzde yüz uzak durmak zorlaşmıştır. Elimizden geldiği kadar dikkat edelim bari. Allah’a emanet olun.
Üzerinde telif haklarının korunduğuna dair kayıt bulunan eserleri indirmemek gerekir. Bunun dışındaki eserler konusu sakıncalı değilse indirilip kullanılabilir.
Bununla kast edilen eserin maddi ve manevi haklarıdır. İzinsiz taklit edilmesi, satılıp üzerinden kazanç elde edilmesi, içeriğinin değiştirilmesi gibi bütün maddi ve manevi haklarının korunmuş olması kast edilir. Böyle bir ifade kanunla korunmayı sağladığı gibi dinen de korunması gerekir. Muasır âlimlerimiz telif haklarının korunması gereken haklardan olduğu kanaatine yoğun olarak sahiptirler. Buradaki hak, söz konusu eser bir kitap olduğunda onun ticari olmamak kaydıyla bir bölümünün fotokopi edilmesi, bir cihaza yüklenmesi gibi işlemlere dâhil değildir. Para verilip alınmış bir kitaptan okuyarak istifade edildiği gibi bir bölümünün bir yöntemle arşivlenmesinde de sakınca olmaması gerekir. Aksi takdirde "bu kitabı okuyamazsınız" demek gibi bir anlam çıkar. Fakat ticari yapıldığında her türlü işlem sakıncalı kabul edilir.
Bugün HAK MEZHEB olarak bildiğimiz dört mezhepten herhangi birine ibadetlerde uymamız sakıncalı olmaz. Mümkün olduğu kadar zihin karışıklığı oluşturmadan dinimizi yaşamalıyız ama bu tür ayrıntıları dinde ayrılmak gibi de göremeyiz.