Fetva Meclisi
Soru
Selâmün aleyküm hocam. Ben geçen yıla kadar fitre ve oruç bedelinin de zekât gibi para olarak verileceğini biliyordum. Geçen yıl fitre ve oruç bedelinin gıda/bakliyat (şeker ve yağ hariç) olarak verileceğini öğrendim. Hâlâ araştırıyorum, çünkü bu bilgiyi kime sorsam ya da söylesem BENCE ÖYLE DEĞİL, VERILEN KISI YA VERİLEN BAKLIYATI YEMIYOSA, HERKES AYNI ŞEYİ VERIYOSA, BELKİ ONUN BAŞKA ŞEYE İHTİYACI VARSA. ONUN İÇİN PARA OLARAK VERİLMESİ, ONUNDA KENDİ İHTİYACINA GÖRE HARCAMASI DAHA MANTIKLI. Gibi cevaplar alıyorum. Kimi kaynaklar para verilmesini söylüyor, kimisi de efdal olanın gıda olarak verilmesini söylüyor. Bu konuda bizleri bilgilendirir misiniz?
Cevap
Benzer fetvalar
Fitrede asıl olan gıda üzerinden verilmesidir. Fukaha, o gıdanın para olarak değerinin fitre olarak verilmesine ruhsat vermişlerdir. Zekât gibi fitrenin de diğer eşyaya dönüştürülmesine dair bir ruhsat bilmiyorum
Keffaretin bedelini vermek caizdir. Bu bedel teslim edildikten sonra da alana temlik edilmiş olur ki o dilediği gibi sarf etme hakkına sahip olur. Diyanet'in belirlediği fitre miktarının verilmesi en asgari miktar olarak caizdir. Aile reisine teslim edilmesi halinde keffaret verilmiş olur. Allah'a emanet olun.
Fitre, yemin keffâreti ve oruç fidyesi gibi dinî yükümlülüklerin fakirlere ulaştırılması için günümüzde çeşitli yöntemler gündeme gelmektedir. Bu bağlamda gündeme gelen yöntemlerden biri de askıda ekmek uygulamasıdır. Fitre, yemin keffâreti ve oruç fidyesinin, fakirin bir günlük gıda ihtiyacını karşılayacak miktarda ve vasıfta olması gerekir. (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/366) Yemin keffâreti ve oruç fidyesinin miktarı da bir fitre miktarıdır. Askıda ekmek uygulamasında zekât, fitre ve fidyenin, verilmesi gereken yerlere ulaşıp ulaşmadığının tespit edilmesi oldukça zordur. Dolayısıyla bu uygulamada verilen ekmeğin fitre verilebilecek yere ulaştığı garanti edilemediğinden fitre, yemin keffâreti ve oruç fidyesi, askıda ekmek uygulaması yöntemiyle ödenmiş sayılmaz. Bu tür uygulamalar, genel hayır ve hasenât kabilinden olup diğer bağışlar yoluyla yaşatılmalıdır.
Selamünaleyküm. Fitre zekât gibi değildir. Gıda üzerinden verilmesi esastır. Paraya dönüşebilir o kadar.
Selamünaleyküm. Sadece bu maaştan ötürü zekât ve fitre gerekmez. Birikmiş paranız veya altınlarınız bulunur da onların değeri 81 gram altın değerinde olursa o zaman zekâta mükellef olursunuz. Bunun üzerinden bir yıl geçince de zekât verirsiniz.
Selamünaleyküm. Fıstık temel gıda maddesi gibi bir eşya değildir. Mesela buğday değildir. Temel gıda maddesi olmayan bir maddeyi bol zamanında alıp sonra satmak ise yasak değildir. Yasak olan piyasayı etkileyecek şekilde temel gıda maddeleri üzerinden bunu yapmak olur. Şimdiki durumda ise buğday için de böyle bir şey yoktur. Sözünü ettiğiniz ticareti yapabilirsiniz. Bereketli olsun.
fitre konusundaki diğer fetvalar
Fitre alma durumu, maaş veya çocuk sayısı ile tespit edilmez. Zekât veremeyecek, kurban kesemeyecek durumda olan mü'min fitre alabilir.
Müçtehitlerin önemli bir bölümüne göre ibadet maksatlı sadakalar (zekât, kefaret, fitre…) Müslüman olmayana verilmez. Dolayısıyla kâfirlerin kuruluşlarına da bu sadakalar verilmez. Hanefi mezhebi uleması ise zimmi olan kâfirlere (İslam devleti himayesinde yaşayan Müslüman olmamış vatandaş) zekât dışındaki sadakalar verilebilir. Hanefi ulemasının tarif ettiği bir kâfir şu anda bulunmamaktadır. Dolayısıyla kefaretler ve sadakaları Müslüman kardeşlerimize vermeyi prensip edinmeliyiz.
Bir insanın hapishanede olması veya dışarıda olması zekât ve fitre müstahakkı olması bakımından farklı değildir. Normal durumda alabilir nitelikte ise alabilir elbette.
İhramlının başkasının saçını kesmesinde umre ibadetine zarar verecek şekilde bir sakınca olmaz. Hanefi mezhebi ulemasına göre bir fitre miktarı sadaka verir bunu yapan. Allah Teâlâ kabul buyursun.