Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben bir okulda öğretmenim. Geçen yıl, müdür yardımcımızın montu okulda kalmış ve kendisi şu an hapishanede. Kendisine ulaşamıyoruz ve ne zaman çıkar ne kadar kalır bilmiyoruz? Ailesine de ulaşma durumumuz yok. Onun hayrına montu burada ihtiyacı olan hizmetliye vermemiz uygun mudur? Kul hakkına girmiş olur muyuz?
Cevap
Benzer fetvalar
Böyle bir kararı veren yetkili hocanın inisiyatifindedir bu mesele. O uygun buluyorsa kul hakkı olmaz.
Yaptığınız yanlıştı ve bir kul hakkı idi. Sonradan müracaat etmeniz de doğru olmuş. Müdür almadı ise o kadar parayı bir fakire sadaka verin.
Hak sahibine ulaşamazsanız ve ulaşma imkânınız da olmazsa bir hayır kurumu veya fakir birisine verebilirsiniz.
Devletimiz öğrenci olduğunuz için size bahsettiğiniz ödemeyi yapıyorsa ancak öğrenci iseniz o parayı alabilirsiniz. Muhtaç durumda olmanız da bu ödemeyi helal kılmaz. Bu konuyu yetkililere bildirip onların tavsiyesi doğrultusunda adım atmanızı tavsiye ederim.
Bulursanız ödersiniz. Bulamazsanız onun hidayeti için dua edersiniz.
Selamünaleyküm. Özellikle siz kendiniz için mücadele ediyor gibi bir görüntü vermeden eşinize yardım edin. Bir cemaat içinde olmasını önerin. Ek işlerle meşgul olmasına teşvik edin. Duna edin. İnatlaştırmayın ve zamana yayın, zamanı iyi kontrol edin.
eşya konusundaki diğer fetvalar
Hüküm olarak özellikle de Hanefi mezhebi içtihadında ticaretle iştigal eden bir Müslüman’ın nakit veya sattığı maldan zekâtını verebilir. Bunun için şu inceliklere dikkat etmesi gerekir: Eşyadan zekât verirken verdiği malı toptan piyasa fiyatı üzerinden hesaplamalıdır. Çünkü satış fiyatı tacirin kendisinin belirlediği bir fiyat olarak hileye neden olabilir. Mümkün olduğu kadar da fakirin lehine olanı tercih etmelidir. Yani fakirin işine yarayacak olan hangisi ise onu yapmalıdır. Özellikle fakirin işine yaramayacak eşyayı zekât olarak vermek uygun olmaz. Zekât veren Müslüman, nakit sıkışıklığı gibi makul bir nedenle bunu yapabilir ama mesela elde kalmış mallardan kurtulmak gibi bir hile için bunu yapmamalıdır. Zira zekât bir ibadettir, ibadetler Allah katında niyetlere göre değerlendirilir.
Zekat vermede asıl olan paradır. Para yerine eşya üzerinden zekat vermeye bazı zorunluluklar nedeniyle ruhsat verilmiştir. Afet bölgelerinde zekat verirken bu ruhsattan istifade edilmektedir. Dolayısıyla daha yararlı olacağı düşünüldüğünde pişmiş yiyecek gibi ekonomik değeri için kalıcılık düşünülemeyen şeyler hariç ekonomik değeri olan şeylerle zekat verilebilir. Piyasa fiyatı ne kadar ise o kadar zekat verildi kabul edilir.
Fitrede asıl olan gıda üzerinden verilmesidir. Fukaha, o gıdanın para olarak değerinin fitre olarak verilmesine ruhsat vermişlerdir. Zekât gibi fitrenin de diğer eşyaya dönüştürülmesine dair bir ruhsat bilmiyorum
Önce şunu söylemeliyiz size: Bu tür eşyaları almamayı tercih edin. Bu bir psikolojik farklılık getirebilir size. Almamanız daha iyidir. Unutulmuştan çok terk edilmiş bir eşyayı almanızın dinen bir sakıncası olmaz. Mesela bir kalem masada bırakılmıştır ve değerli değildir. Bir de telefon vardır masada. Belli ki telefon unutulmuştur, onu almak caiz olmaz. Bu şekilde değerlendirin.