Fetva Meclisi

Zekâtı kıyafet olarak vermekte bir sakınca yoktur. Maliyeti kaç para ediyorsa o kadar zekât vermiş sayılırız.

Zekatta esas olan para üzerinden verilmesidir. Talebelere teşvik oluşturması gibi bir nedenle kitap, diğer ders araçları da zekat olarak verilebilir. Bu durumda da piyasa fiyatı üzerinden hesap edilerek ne kadar zekat verildiği belirlenmiş olur.

Zekât bir ibadettir. Bütün ibadetler gibi niyet şartı ile yerine getirilebilir. Niyet ise ibadetten önce bulunur. Sizin durumunuzda para verilmiş sonrasında ise zekâta sayılması isteniyor. Bu durumda yapılan işin zekât olarak işlemesi mümkün olmaz. Şöyle bir şey yapılabilir: Siz ona yeniden alacağınız kadar zekât verirsiniz. O da para bulduğu için size borcunu öder. Bir hile ve baskı yapılmadan bu yapılabilirse zekât yerini bulur.

Hayvanların zekâtı, kendi cinsinden verilebileceği gibi değerleri üzerinden para olarak da verilebilir. (bk. Kâsânî, Bedâ’i, 2/41) Ancak fakirin yararına olanı tercih etmek daha uygundur.

Alacağınızla ilgili iade zamanı konusunda bir sıkıntınız varsa, ona ait kısmı erteleyebilirsiniz. Ne zaman ödenirse onu da verirsiniz.

Depozito olarak verilen para onu verenin mülküdür, depozitoyu alan kişi onun sahibi değildir. Bu nedenle de depozito olarak alınan para bir tür emanettir, elinde bulunduran tarafından kullanılamaz. Kullanılamaz bir para olduğu için de zekâtı gerekmez.

Fitrede asıl olan gıda üzerinden verilmesidir. Fukaha, o gıdanın para olarak değerinin fitre olarak verilmesine ruhsat vermişlerdir. Zekât gibi fitrenin de diğer eşyaya dönüştürülmesine dair bir ruhsat bilmiyorum

Önce şunu söylemeliyiz size: Bu tür eşyaları almamayı tercih edin. Bu bir psikolojik farklılık getirebilir size. Almamanız daha iyidir. Unutulmuştan çok terk edilmiş bir eşyayı almanızın dinen bir sakıncası olmaz. Mesela bir kalem masada bırakılmıştır ve değerli değildir. Bir de telefon vardır masada. Belli ki telefon unutulmuştur, onu almak caiz olmaz. Bu şekilde değerlendirin.

Hüküm olarak özellikle de Hanefi mezhebi içtihadında ticaretle iştigal eden bir Müslüman’ın nakit veya sattığı maldan zekâtını verebilir. Bunun için şu inceliklere dikkat etmesi gerekir: Eşyadan zekât verirken verdiği malı toptan piyasa fiyatı üzerinden hesaplamalıdır. Çünkü satış fiyatı tacirin kendisinin belirlediği bir fiyat olarak hileye neden olabilir. Mümkün olduğu kadar da fakirin lehine olanı tercih etmelidir. Yani fakirin işine yarayacak olan hangisi ise onu yapmalıdır. Özellikle fakirin işine yaramayacak eşyayı zekât olarak vermek uygun olmaz. Zekât veren Müslüman, nakit sıkışıklığı gibi makul bir nedenle bunu yapabilir ama mesela elde kalmış mallardan kurtulmak gibi bir hile için bunu yapmamalıdır. Zira zekât bir ibadettir, ibadetler Allah katında niyetlere göre değerlendirilir.

Depo gibi bir yerde bekletmeniz en uygunu olur. Birine vermenizin uygun olmayacağı kanaatindeyiz.