Fetva Meclisi
Soru
Toplumda bir kanı var hocam; ikindi ezanı okunduktan sonra uyunmaz diye. Hocam, ikindi namazından sonra mı uyunmaz? Mesela namazımızı kıldık, kerahat vaktine bir saat var, bu bir saatte uyuyabilir miyiz? Şunu öncelikle bilmekte yarar vardır: Yatsıdan sonra uyumanın dışında uykunun sağlığa zarar vermediği tek vakit, öğle ikindi arasındaki kaylule vaktidir. Bunun dışında akşamdan önce veya yatsıdan önce uyumanın sakıncası vardır. İkindiden sonraki uyumanın keraheti de akşam namazınını vaktinin kısa olması nedeniyle namazı geciktirmeye sebep olacağı endişesindendir. İlke olarak yatsı namazını kılıp yatmaya, sabah namazına kalktıktan sonra da uyumamaya alışalım. Allah'tan yardımını dileriz.
Cevap
Benzer fetvalar
Gece uykusu dışındaki uykularla ilgili hadisleri şöyle özetleyebiliriz: Sabah namazını kıldıktan sonra biraz daha uyumanın sakıncalı olduğunu bildiren sahih bir hadis yoktur. Selefimizin büyükleri o saat bereket açısından rızık temini için daha hayırlı olduğundan dolayı uyumayı uygun bulmamışlardır. Buna göre de o saatte uyumamayı bir fazilet olarak görebiliriz ama dinen yasak gibi görmemiz isabetli olmaz. Kişiye ve zamana göre değişebilir bir durumdur. Bunun gibi bir yasak ihtimali de ikindiden sonra uyumakla ilgilidir. Bu konuda da sahih bir hadis yoktur. Yatsı namazından önce uyumayı kerih gören/gösteren hadisler vardır. Bunları da âlimler yatsı namazını kaçırmaya sebep olur diye kerih görülmüştür şeklinde yorumlamışlardır. Yatsı namazını kaçırmak gibi bir riske neden olmayacaksa yine kerahet olmaz.
İkindi namazı akşam namazı vakti girmeden bir iki dakika önce de olsa muhakkak kılınmalıdır ve asla kazaya bırakılmamalıdır. O saate kadar geciktirilmesinde kerahet vardır ama bu geciktirme namazın kazaya bırakılmasını gerektirmez.
Sabah ve ikindi namazlarının ardından nafile namaz için kerahet söz konusudur. Ancak vakit güneşin doğma vakti ise kırk dakika veya akşam namazına kırk dakika kaldı ise kaza da olsa kılmamak gerekiyor. O saatleri zikir saati olarak değerlendirmek daha doğrudur.
İkindi namazının vakti girdikten sonra nafile kılmada bir sıkıntı yoktur. İkindiyi kıldıktan sonra ise nafile kılmamak gerekir. Kaza kılınabilir. Akşam namazına kırk dakika kalınca ise kaza da kılınmaz. Sabah namazında ise yine nafile, farzın öncesinde ve sonrasında olmak üzere kılınmamalıdır. Sadece sabah namazının iki rekât Sünnet'i kılınır. Kerahet vakti girmemiş ise kaza kılınabilir.
Allah Teâlâ sizi muhafaza buyursun, batıla karşı yardımcınız olsun. Hakkı tutan kaldıran mümin olmayı size kolay kılsın. Bir Müslüman için “namaz kılmamaya/ertelemeye ruhsat” hiç bir zaman olamaz. Dolayısıyla “o belirttiğiniz durumlarda namazı erteleyin” gibi bir fetva olamaz. Sizin durumunuzdaki bir müminin şu şekilde bir uygulama yapması mümkündür: 1- Namazı vaktinde normal zamanlarda olduğu gibi eda etmeye kararlı olun. 2- Bir darlık söz konusu olduğunda sünnetlerini bırakarak sadece farzı kılın. 3- Namazı ilk vaktinden son vaktine kadar erteleme ile uygun bir vakitte kılmaya fırsat bulamazsanız öyle bir durumda öğleyi ikindi ile sadece farzlarını birleştirerek kılabilirsiniz. Akşamı da yatsı ile birleştirerek kılabilirsiniz. Bu da şu demektir: Gün içinde öğleye vakit bulamayacağınız bir durumda ikindi vaktinin son anı olan akşam namazı vaktine kadar ikisini birlikte kılmanız mümkündür. Buna cem etme diyoruz. Aynı şey akşam ve yatsı için de yapılabilir. Ya da sıkışık durumlarda önceden vakit ayarlama imkânı varsa ikindiyi öğlenin vaktine, yatsıyı da akşamın vaktine çekebilirsiniz. Bu da caiz olur sizin için. Yeter ki namazsız bir gününüz olmasın. Sabah namazı için ise böyle bir uygulama yoktur. Yalnız bu uygulama sadece sizin gibi olağan dışı olayların baskısı altında olanlar için getirilmiş bir ruhsattır. Her şeye rağmen bunu da yapma fırsatınız olmaz ise siz niyetinizi namazı kılmaya hazırlıklı tutun. Silah bırakıp kıbleye yönelemezseniz Allah Ğafûrdur. Allah yardımcınız olsun.
Namazların kazasında bir arada ve aynı vaktin ardında diye bir şey yoktur. Ne zaman ve hangi namazı kaza edebilirseniz onu kâr kabul edin. Şu kadar ki, kerahet vaktinde kılmasanız daha iyi olur. Üç kerahet vakti vardır: a- Takvimde yazan güneş doğumu anından itibaren 40 dakika. b- Öğlen ezanına 40 dakika kala. c- Akşam ezanına 40 dakika kala. Bunların dışında her zaman her kaza yapılabilir. Allah kabul buyursun.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Kadının şarkı söylemesi bir kenara, şarkı söylenmesi ve Müslüman'ın şarkı dinlemesi ne kadar olabilir bir şeydir? Allah Teala, hepimizi nefislerimizin şerrinden korusun. Kadınların, erkeklerin de dinleyeceği/izleyeceği şekilde şarkı söylemesi, bu esnada bedenlerini dikkat çekecek hale getirmeleri olsa olsa kıyamet âlâmeti olabilir. Aman dikkat edelim. Allah yardımcımız olsun.
İmamların, imamlık yapmaları karşılığında ücret almalarını nehyeden ciddi bir fetvaya rastlamadım. İmamlığın hakkını vermek ve ücret verenin kimliği ayrı bir konudur şüphesiz. Allah'a emanet olunuz
Yaşadığımız şartların getirdiği yeni sorunlar hakkında iki ayrı sorundan söz edebiliriz. Bunların birincisi, açık bir şirk veya haram olan sonuçlara götüren sorunlardır. Bu tür sorunları aslında sorun olarak görmenin de bir gereği yoktur. Müslüman'ın tavrı açık ve nettir. Mesela faiz, ekmek, su gibi çıkmıştır önümüze. Ama bizim tavrımız bellidir. Kıyamete kadar faiz haramdır. Bu kadar. İkinci tür sorunlar, Müslümanların aralarında görüş ayrılığına neden olan, ulemanın farklı içtihatlar yaptığı konulardır. Demokratik bir eyleme iştirak etme veya demokrasiyi kullanma gibi konular böyledir. Bu durumda Müslümanlar olarak kesinlikle birbirimizi incitmeyiz. Tabi olduğumuz âlimlerin görüşüne göre hareket ederiz. Bizim izlediğimiz yolun doğru olduğunu ama diğerlerinin izlediği yolun da doğru olabileceğini, bir noktadan sonra yanıldığımızı anlarsak taassuba kaçmadan o görüşe intikal edeceğimizi bilmeliyiz. Nefislerimize uymadan, şeytanı sevindirmeden yol almanın usulü budur. Allah'a emanet olunuz.
Kazancının yüzde yüz haramdan olduğunu bildiğimiz kişilerle sosyal ilişkilerimizin kökten kesilmesi gerekmez. Ancak onların kazancından yemek yemekte sakınca vardır. Emri bilmaruf ve nehyi anilmünker yapabilmek için iyi ilişkiler içinde olmak durumundayız. Meseleyi yemeğini yemek veya yememek düzeyinde bırakabiliriz. İnsani ilişkilerimiz kesinlikle sürmeli ki onu ve ailesini kazanma şansımız bulunsun. Allah'a emanet olunuz.
Aziz kardeşim, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizi rüyada görmek veya sizin karşılaştığınıza benzer hallerle karşılaşmak doktorların kullandığı antibiyotik ilaçlara benzer. Mikropların kırılmasına, bünyenin toparlanmasına yardım ederler ama ölçüsüz kullanıldığında da yan etkisi daha ağır olabilir. Karşılaştığınız durum, sizi daha fazla sünnete sarılmaya, daha çok Kur'an okumaya, din için daha farzla çalışmaya sevk ederse ne âlâ! Daha ileri gidip kendinizi zorlamamalısınız. Allah Teala'dan bizi nefislerimizle başbaşa bırıkmamasını dileriz. Birbirimize dualar edelim. Çok gayret edelim.
Yürütülen icra işleminde bir haksızlık söz konusu değilse, devletin icra yoluyla sattığı eşyanın alınmasında sakınca olmaz.