Fetva Meclisi
Soru
Hocam gündelik yaşantımızda kullandığımız kişisel bakım ve temizlik ürünleri genellikle yabancı markalar oluyor. Bunları kullanmamızın İslami açıdan bir sakıncası var mıdır?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. O nedenlerle kullanılan alkol karışımlarının sakıncası yoktur. Temizlikte zaruri olmayanlarından kaçınmak gerekir.
Selamünaleyküm. Tıbben kullanmak zorunda olduğumuz şeylerde alkol bulunmasında sakınca olmayabilir. Bunun dışında alkollü ürünleri kullanmama ilkesi edinmeliyiz. Ancak bir üründe alkol olabilir şeklinde bir iddia onun alkollü olduğunu göstermez. Ya üzerindeki içerik listesinde alkol yazmış olacak ya da ancak alkolle üretilebileceğini kesin bildiğimiz bir nesne içinde bulunmuş olacak. Zanla karar verilmez. Allah Teâlâ işinizi kolay etsin.
Sadece alkol ürünleri satılan bir yer olsa orada çalışmamanızı söylerdik size. Ara sıra haram ürünlerin bulunması ise sizin için en azından bir bereket kaybıdır. Daha helal olacak bir iş bulmaya çalışın.
Önce tıbben zararlı olmadığını bilmemiz gerekiyor. Kullanılması tıp açısından sakıncalı olanın dinen de sakıncası vardır. Alkol bulunan nesneleri de bir zaruret varsa kullanabiliriz. Alkollü olduğunu bildiğimiz nesneleri parfüm amacıyla da olsa kullanmak kerahetten hali olmayabilir. Daha dikkatli olmak takvaya uygun olandır. Allah'a emanet olun.
Selamünaleyküm. Eczacı bilimsel olarak faydası zararından fazla olduğu ispatlanmış ilaçları satıyor. Zararlı ilaç vermesi için bilerek yanlış ilaç veya yanlış doz vermesi lazım. Bir de cinsellik açısından gayrimeşru kullanılacağından emin olduğu ilaçları vermesi durumu var. Ancak en faydalı ve hazırlanışında dinen sıkıntı olmayan ilaçları üretmek en öncelikle eczacıların sorumluluğundadır. Ayrıca eczacılığın sosyal boyutu da var. Eczane halkla iç içe bir meslek olduğu için ve insanların sağlıklarına dolaylı da olsa hizmet ettiği için manevi yönden de avantajlı hale getirilebilir diye düşünüyorum. Ancak bu günkü eczalıkta pazarlama ve sunum tekniklerinin gayri İslamiliği eczacıyı da bulaştıran bir risk, bir tehlike olarak göz önünde bulundurulması gerekiyor. Diğer riskli bir hususta gün geçtikçe eczacının ilaçtan kazancının azalmasıdır. Bu eczacıyı ilaç dışı ve çoğunlukla kozmetik ürünlerin satışına yönlendiriyor. Burada uygunsuz ve gereksiz ürünlerin hastaya satılması söz konusu. Burada bir vebal oluşabilir. Uzunca bir zamandır eczacının bilgisinden çok diploması iş görüyordu. Ancak yeni ekonomik sistem eczacıyı kazanç konusunda zorladığı için bilgisini ve emeğini kullanmaya zorlayacaktır.
Selamünaleyküm. Müslüman normal şartlarda kendi dininden olanın malını kullanmalıdır. Abartılı fiyat farkı, sağlığı etkileyecek oranda sağlık sorunu oluşuyorsa Müslüman olmayanın malı da kullanılabilir. Bu ölçülerin tespitinde ise herkesin kalbi hakemdir.
alkol konusundaki diğer fetvalar
Direkt şu ürün haramdır demek yerine muhtevasında alkol bulunan ürün haramdır. İnsan sağlığı açısından sakıncalı bulunan ürün haramdır dememiz gerekir. Belirttiğiniz ürünleri bu ölçülere göre değerlendirin. Bu ürünlerin bir başka özelliği de, dünya emperyalizminin belirgin ağlarından birini temsil etmesidir ki bizce tam bir haramlık nedeni olabilir bir durumdur bu durum.
Bu ürünün üretimi ile alakalı uzmanına sorduğumuz soruya şu cevabı vermiştir: “Piyasada doğal vanilya ve vanilya özütü çok çok az bulunur, alkolle elde edilir kahverengidir. Çok pahalıdır paketli ürünlere katılmaz. Özel pastacılıkta kullanılabilir. Paketli gıdaların içinde aromatizan olarak bulunan ve “vanilin/şekerli vanilin” şeklinde paketlenen, evlerimizde pastalara koyduğumuz formu ise sentetiktir. Petrolden ya da kâğıt sanayisinin yan ürünlerinden elde edilir. “Doğala Özdeş Aroma” olarak etkilerde yer alır. Beyaz toz şeklindedir. Vanilya aromalı bir ürün; bu katı sentetik vanilin tozu eklenerek üretilmiş olabilir. Bir de gazlı içeceklerde olduğu gibi sıvı ürünlere aromaların çok az bir miktar alkolde çözülerek eklenmesi ve etikete yazılmaması durumu vardır. Bu tüm aromalar için geçerlidir. Vanilin de suda çözünmediği için bu riske dâhildir. Ama katı ürünler için normalde kendisi de katı bir tozdur, üretim prosesinde sıvıya çevirmek gerekmiyorsa kendisi alkol içermez.” Buna göre de şu tespiti yapabiliriz: Bu üründe kullanılan alkolün ürünün içeriğine direkt katkı yapmadığı sadece üretim anında kullanıldığı anlaşılmaktadır. Kullanılan alkol de çok az denecek niteliktedir. Bu üründe kullanılan alkol oranı o ürünü çokça tüketecek olsa bile bir insan sarhoş etme özelliği görülmemektedir. Bu üründeki alkol, bazı çikolata çeşitlerinde kullanılan alkol gibi değildir. O tür çikolatalar özellikle “alkollü” niteliği ile satılmaktadır. Sonuç olarak piyasadaki vanilyanın gıdada kullanılmasında direkt haram ifadesini kullanmak zordur.
İşiniz ve kazancınız için “tertemiz” dememizin zor olacağını siz de anlarsınız. Fakat bu şekilde süren bir kazanç inşaallah olduğu gibi haram değildir. Bu hassasiyeti göstermeye devam edin. Daha iyi bir iş bulana kadar devam edin.
Eczanede keyfi bir ürün satılmaz. Satılan şeyler insan sağlığı için zaruri olan ürünlerdir. Ne yazık ki insanlık alkol ve domuz katkısından kurtulabilecek seviyede bir teknolojiye şimdiye kadar erememiştir. İnsan sağlığı için şu anda üretilebilenler bunlardır. Bu nedenle zaruri olan ürünler sattığınız için sizin ticaretinizde bu açıdan bir haramlık olmaz biiznillah.
İstihale bir nesnenin yeni bir yapı denecek kadar kimyasının değişmesine verilen isimdir. Mesela bir kemik kimyasal olarak kemik niteliği kalmayacak şekilde değiştiğinde veya değiştirildiğinde o artık kemik olarak anılmaz. Ona kemik değil kemikten oluşma şu veya bu adı verilir. Özellikle Hanefi mezhebi fukahası bu şekildeki bir değişimden sonra necis olan bir nesnenin temiz olabileceğine hükmetmişlerdir. Bu hüküm alkol dâhil dinen necis kabul edilen şeyler için geçerlidir.
Şöyle anlamaya çalışın: a- Babanız, bir meyhanedeki şişeleri dağıtıp toplayan bir işte çalışıyor olsa idi, Allah’ın haram ettiği bir işe yardım ettiği için kazancı da haram olacaktı. b- Şu anda babanız meyhanelerden atılan şişeleri toplayarak geri dönüşüme vermekle kazanç elde ediyor. Bu iş direkt alkole hizmet değildir. O şişeler dönüşüme gittikten sonra birden çok alanda kullanılacak. Buna göre de babanızın kazancı için haramdır diyebileceğimiz bir nokta yoktur. c- Böyle bir işin temiz görüntü vermiyor olması ise başka bir ayrıntıdır. O ayrıntı haramlık helallik noktasından bakılmaz.