Fetva Meclisi
Soru
Yakın zamanda babamız vefat etti. Fakat babamız vakti zamanında inşaat sektöründe çalışarak edindiği kazancı faizde değerlendirmiş bize şimdi intikal eden mülk ve paralarada faiz bulaşmış durumda. Fakat bunun fetva açısında bizi bağlamayacağının fetvasını sizden aldıktan sonra biz bu para ve mülkleri aldık. Fakat bazı akraba ve dostlarımız, bu mirasın bize kısmende olsa haram olduğunu ve bizim bununla iş kurmak ya da hac umre gibi vazifelerimizi yapamayacağımızı söylüyorlar, sürekli tenkit ediyorlar. Diyanet işlerinin buna cevaz vermediğini söylüyorlar. Neye dayanarak bu fetvayı aldın diyorlar. Dinen delilin ne diyorlar. Lütfen bana onlara okuyabileceğim bir YANIT verir misiniz? Akraba dost ve ahbap ilişkilerimin bozulmasını istemiyorum. Öte yandanda dinimin bana fetva olarak cevaz verdiği bir meselede hakkımı kullanmak en doğal hakkım olduğunu sanıyorum. Çok teşekkürler hocam başınızı ağrıttım hakkınızı helal ediniz.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Daha önce benzer bir soruya verilmiş cevap şöyledir: Bir insana miras yoluyla intikal eden maldaki haramlar, intikal yoluyla haramdan arınmış olmaz; o malı haram olarak oluşturan açısından vebal devam etmektedir. Malın kendisine intikal ettiği kişi açısından ise durum şöyledir - Eğer gasp, hırsızlık gibi yollarla edinilmiş bir mal söz konusu ise o malı sahiplerine iade etmesi gerekir. Miras yoluyla intikal nedeniyle ona helal olmaz. - İntikal eden mal, faiz ve benzeri bir haram yoluyla elde edilmiş ise bu durumda, malın tamamının haramdan olması durumunda mü'min bir mirasçının o mala tenezzül etmemesi gerekir. İman ehli olmak budur. Eğer örneğinizde olduğu gibi, bankaya da giderek malını geliştiren biri ise miras bırakan, bu durumda elimizdeki intikal etmiş malın ne kadarının haramdan olduğunu bilmemiz mümkün olmayacaktır. Sadece 'çalışmasında haram da vardı' zannı ile bir insanın mirası reddedilmesi gerekmez. Belli bir miktarı, 'bu kadarı faizdendi' şeklinde bilebilecekseniz onu ayırıp sadaka olarak verebilirsiniz.
Bir kişi kendisine intikal eden mirastaki diğer hak sahiplerinin (mesela kız kardeşlerinin) haklarını gasp etmiş olması o malın ona gasp ettiği kadarı ile haram olmasını gerektirir. Onun vefatı ile bu malın çocuklarına intikal etmesi durumunda ise el değiştirmeyle haram mal helale dönüşmez. Çocuklarının veya varislerinin hakları gasp edilmiş hak sahipleri ile oturup sulh olmaları gerekir. Hakları gasp edilenlere dinen verilmesi gereken pay ne kadar ise onu onlara verirler. Rakamlar net tespit edilemiyorsa bir bilirkişi oluşturulur ve bilirkişinin belirlediği onlara verilir. Böylece babalarından intikal eden mal onlara helal olur. Hak sahipleri de ölmüş ise onların çocuklarına yani mallarına varis olanlara bu mal verilir. Hakları verilmemiş olanlar, haklarını helal ediyorlarsa bir sorun yok demektir.
Haram maldan kalan mirası iki bölümde ele alabiliriz. Birincisi, birilerinden çalınmış ve sahibi belli olan bizzat haram bir maldır. Bunun sahibine verilmesi gerekir. Bu mal size intikal etmemelidir. İkincisi de, kazanma yöntemi açısından haram olan maldır. Babanızın ikinci türden olan malı size intikal ettiğinde âlimlerimizin bir bölümüne göre size helal olur. Günahı da babanızda kalır. Miras olarak o malı alabilirsiniz. Babanızın affı için dua etmeyi unutmayasınız.
Selamünaleyküm. Babanız vefat ettikten sonra dedeniz vefat ettiği için siz, dedenize mirasçı olma durumundasınız. Amcalarınız sağ iken de size mirasçılık verilmez. Eğer amcalarınız ve halalarınız babanı da kendi rızaları ile taksime koyarlarsa sakıncası yoktur. Şu anda yapılabilecek de budur.
Verdiğiniz bilgi karışık. Ayrıca miras konusu olduğundan daha doğru cevap alabilmek için en yakın müftülüğe giderek yüz yüze bilgi almanızı tavsiye ederim. Mal sebebiyle akrabalık ilişkilerinizi zedelemeyin. Dikkat edin; şeytana mağlup olmayın.
Selamünaleyküm.Dayınız, sağken size verirse malını onu siz kullanabilirsiniz. Ölümünden sonra ise dinen ona varis kimse olmaması gerekir ki siz onun malını alabilesiniz. Çünkü siz onun çocuğu sayılmazsınız. Size intikal ettirmesinin tek yolu ölmeden size hibe etmesidir. Onun ölümünden sonra devam edecek olan emekli maaşı ise size helal olmaz. Çünkü siz onun oğlu değilsiniz.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. 230 gram altının yüzde iki buçuğunu da ödeyebilirsiniz. Takılarınız düşük ayarlı ise onların altın oranını da buldurup ödeyebilirsiniz.
Selamünaleyküm. Sizin genellemeniz de yerinde değildir patronunuzun ilkesi de. Pos cihazının tüm kullanımı için faizli demek doğru değildir. Faize bulaşmadan da kullanılması mümkündür. Mü'min, böyle durumlarda imanını ve kalbini koruyacağı usullerle hareket eder. Evet, ticaretin önemli bir bölümü faizle yürümektedir ama dikkat eden için çareler vardır.
Selamünaleyküm. Bu meseleyi çözmeniz için dini, elbise giymenin ötesinde itikat ve amel olarak görmeye sevk edin kendinizi. Mesela sizin yaşamanız için kalbinizin, beyninizin değeri ne kadar elbisenizin değeri ne kadardır? Böyle bir yolla düşünmeye çalışın.
Selamünaleyküm. Tek cümle ile durum şudur: Bu konuyu terk et. En az iki yıl bu konuyu düşünme, konuşma, yazma. Malının tamamına yakını haram olanların verdiğini yememek, sofrasına oturmamak gerekir. Haram karışmış olanların verdiği ise yenebilir.
Selamünaleyküm. Yeni yolunuz size kutlu olsun. Allah'a yönelmeniz, Rabbinizi aramanız büyük bir kazançtır. Kıymetini bilin, kendinizi şeytana salmayın. Allah yardımcınız olsun. Namaz, dinin direğidir. Namazımız kadar Müslümanız diyebiliriz. Asıl olan bir tek namaz için bütün dünyayı feda edebilmektir. Henüz namaz hususunda zafiyetiniz bulunduğuna göre, kendinizi geliştirmeye devam edeceksiniz. Namazlı bir çevre ile oturup kalkmaya bakın. İşinizi namaza göre ayarlayabileceğiniz alternatifler oluşturmaya bakın. En azından farzları kılın. Şimdilik sünnet namazları erteleyebilirsiniz. Babanızla da yüzeysel bir ilişki içinde olun. Ona karşı kusur etmeyin. Derin konulara da girmeyin.
Selamünaleyküm. Şu hususta PARMAK UCU KADAR şeklinde bir ölçü cardır. Bunu da yaklaşık bir santim kabul edebilirsiniz. Elbette bu kadar saç yoksa olanı kesilir.