Fetva Meclisi

Fıkıh ilmi açısından kiracı emin kabul edilir. Emanetçi de güvenlidir. Emin/emaneti bulunduran normal makul bir kullanım yaparken ortaya çıkan kırığı, arızayı, yıpranmayı tazmin etmez. Örnek olarak evin pencerelerinin su sızdıracak hâle gelmesi normaldir ama çocuğun evin duvarlarını çizerek kirletmesi boyanın tazminini gerektirir. Lavabonun eskimesi, bataryanın eskimesi tazmin ettirilemez ama lavabonun üzerine ağır bir şey düşürüp kırılması tazmini gerektirir.

Selamünaleyküm. Sorunuzu anladığım kadarıyla cevap veriyorum. Kira isteyen kardeşiniz kendi payının üstüne bir de annenizin payında olan evin kirasını istedi ise bu onun hakkı değildi, anneniz verirse alır vermezse bir hakkı olmaz. Hayır, o kardeşiniz kendi hissesine düşen paydan dolayı annenizden kira istiyorsa hukuken böyle bir talepte bulunabilir ama nasıl bir evlat ki annesinden para alacak, bunu aklım almadı!

Emanet olarak bırakılan maldan emanetçinin yanında iken doğacak menfaat mal sahibine aittir. Mesela, emanet bırakılan hayvandan elde edilen süt, yün vb. şeyler mal sahibine ait olur. Emanet alan bunlardan yararlanamaz. (Mecelle, md. 798) Bu nedenle emanet alan kişi, kendi kusuru ile emanet mala zarar verdiğinde bunu tazminle yükümlü olduğu gibi bu maldan elde edilen menfaate zarar verdiğinde de zararı tazmin etmekle yükümlü olur.

Aleykümselam. Sigorta işlemini yürüten kurumun, o işlemin yürütülmesi için koyduğu temel kurallara aykırı bir durum değilse böyle bir şey yapılmasında sakınca yoktur. O kurum bunu suç sayıyorsa yapılması da sakıncalı olur. İkinci durum için de bu kural geçerlidir.

1- Depozito alınması caizdir. Yalnız depozito alınırken şuna dikkat edilmelidir: Depozito ne kadar olursa olsun mal sahibinin yanında emanet hükmündedir. Mal sahibinin izni olmadan depozito olarak alınan para kullanılamaz. Ne zaman iade edilecekse ilk rakam ne ise öyle iade edilir. 2- Depozito olarak verilen rakam da kiracının malı olmaya devam ettiği için kiracı zekatını verir. Tabii kiracı zekat verecek durumda ise.

Emanetin, bizzat kendisine emanet edilen kişi veya onun aile fertlerinden biri tarafından korunması gerekir. Dolayısıyla sahibinin izni olmadan korunması için başkalarına emanet olarak bırakılması caiz değildir. Şayet emanet edilen kişi, emaneti bir başkasına bırakır ve bu emanette de zarar meydana gelirse zararın tazmin edilmesi gerekir. (Merğînânî, el-Hidâye, 3/213) Bu durumda emanet veren, zararını dilerse emanet verdiği ilk şahsa dilerse de emaneti kabul eden ikinci şahsa tazmin ettirir. İlk şahsa tazmin ettirirse bu şahıs ikinciden tazmin talebinde bulunamaz. İkinci şahsa tazmin ettirirse bu ikinci kişi birinciden tazmin talebinde bulunabilir. (Mevsılî, el-İhtiyâr, 3/27) Ancak zarar, ikinci şahsın kasıt ve kusuru sebebiyle meydana gelmiş ve mal sahibi bu zararı ilk şahsa tazmin ettirmiş ise bu kişi ikinci şahıstan tazmin talebinde bulunabilir. (Mecelle, md. 790)