Fetva Meclisi
Soru
Hocam, özel sektörde bir fabrikada çalışıyorum. Çalışmış olduğum işletmede zaman zaman piyasadaki rakip firmalardan fiyat araştırması yapılarak, emsal ürünlerin piyasadaki fiyatlandırması ile ilgili bir politika izleniyor. Aranılan firmalar farklı isim ve adreslerle aranıyor ve müşteriyimiş gibi fiyat alınıyor. Bu durum caiz midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Siz bir el emeği ürün hazırlayıp satıyorsunuz. Yalan ve hile karıştırmadıkça satacağınız ürünün fiyatını istediğiniz gibi belirleyebilirsiniz. Piyasa şartlarını, aynı ürünü üreten diğer firmaların fiyat politikalarını ve benzeri şartları kollayarak fiyat belirlemenizde bir sakınca yoktur. Yeter ki yalan ve hile söz konusu olmasın.
Selamünaleyküm. Sözünüzü bozma, hile yapma, gizli borçlar üretme gibi bir hile yapmıyorsanız ya da siz bir hileye alet olmuyorsanız faturanın çok veya az gelmesinden siz mesul olmazsınız.
Yalan ve hile mide bulandırıcıdır.
Satın almacı emin kimsedir. Emanete hıyanet edilemez. Hiçbir mezhep açısından emanete hıyanete kapı aralanamaz.
Devletin sabit bir fiyat belirlemediği ticari alanlarda kâr haddi yoktur. Hile ve yalan katmadıkça istediğiniz fiyata ve kendi belirleyeceğiniz kâr ile satabilirsiniz. Yalnız dikkat edin: Yalan ve hilenin girdiği işten helallik ve bereket gider.
İşçi toplayıp organize eden bir şirket mantığı ile bunu yaptığınızda caiz olabilir. Sizin bir emeğiniz vardır ve bu emeğinizin karşılığı belirli bir ücrettir bu durumda. Bu arada bir hile ve yalan işin içinde karışmamalıdır. Yalanla helal bir arada durmaz.
firma konusundaki diğer fetvalar
Eğer size işveren firma/kurum sizinle yaptığı sözleşmeye “başkasına yaptırmama, bizzat kendin yapma” gibi bir şart getirmedi ise sakıncası olmaz. Eğer öyle bir şart getirdi ve siz de kabul etti iseniz imzanıza sahip çıkmalısınız.
İhale eden firmaya/kuruma karşı kurulmuş bir tuzaktır bu ve gizli yapılmaktadır. Bu yolla elde edilecek gelir helal olmaz. Müslüman hile ve yalan ile mal kazanmaz, kazanırsa o mal ona helal olmaz.
Kuponların durumunu şöyle değerlendirmeliyiz: Parayla satın alınmış veya bir iş yapmanın karşılığı olarak verilmiş kuponu satmak caiz olmaz. Çünkü o kupon, belli bir eşyayı almak için sahibine verilmiştir. O eşyayı almadan başkasına satması elinde olmayanı satması gibi olacağından kuponun satılması caiz olmaz. Şirket veya devletin hediye veya ödül olarak verdiği kupon ise her türlü satılabilir. Bu kuponu satın alan biri ise onu bu şekilde satamaz. Çünkü satın aldığı kuponun içeriği henüz eline geçmediği için “elinde olmayanı satmak” durumuna düşeceğinden ikinci kişinin satışı caiz olmaz denir.
Müşteri ile yapılan sözleşmedeki kalite ve ayrıntılar korunduğu sürece işin başkasına yaptırılıp teslim edilmesinde sakınca yoktur. İki kere kâr etmiş gibi olmak da caizdir.
Bu yapılan iş yasalara da aykırıdır. Yasalara aykırılık bir sakıncadır. İnsanların aldatıldığı bir işte sizin imzanızın olması sizin de vebale girme nedeniniz olur. Eğer, iş yerinin üretiminde bu ürün çok küçük kalacak nitelikte ise oradan kazandığınız haramdır diyemeyiz ama toplam üretimin belli bir yüzdesini oluşturuyorsa sizin kazancınızda da haram karışımı vardır.