Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz ihalelere giriyoruz. Belli bir fiyatın altına düşünceye kadar ihale edici firma pazarlık ediyor. İhaleye katılan firmalar olarak bazen aramızda anlaşıp fiyatı belli bir seviyenin altına düşürmemek için ittifak ediyoruz. Bazen de ihaleyi almak için bir firma diğerlerine belli bir ödeme yapıp onların geri çekilmesini sağlıyor. Bu ödemeyi almak helal olur mu?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Müslüman, bilerek bir harama alet olmaz, ortak olmaz. Açıkça hile ve aldatmanın bulunduğu bir yerden kazandığınız size helal olmaz.
Bu bir yalan ve hiledir. Yalan ve hile ile kazanılan ise helal değildir. Yalan, hile ve tuzak ile kazanılan mal sahibine iade edilmelidir. Sahibine iade edilemiyorsa sadaka verilebilir yerlere verilmelidir. Ateşle oynamaya değmez bir dünya hayatı yaşadığımızı unutmamalıyız. Az kazanın helal kazanın.
Selamünaleyküm. Hile ile kazanılan kazanç için helal diyemeyiz. Sözünü ettiğiniz bu işlem, olduğu gibi hiledir.
İşini aldığınız işveren size “bizzat sizin yapmanızı şart koşuyorum” dedi ise o işi ikinci birine yaptıramazsınız. Sadece işin kalitesi ve zamanını size şart getirmiş ise sizin onu başkasına yaptırıp kâr etmenizde sakınca olmaz.
İki şahıstan birinin vekili değilseniz ve ihaleye girecek kişilere cebir ya da hile kullanmadı iseniz bir sakıncası yoktur. Allah'a emanet olun.
Selamünaleyküm. Müşteriye zarar vermemek şartı ile emlakçıya iş bulunup para alınabilir. Yalan ve hile karıştığında ise kazanılan haram olur.
firma konusundaki diğer fetvalar
Eğer size işveren firma/kurum sizinle yaptığı sözleşmeye “başkasına yaptırmama, bizzat kendin yapma” gibi bir şart getirmedi ise sakıncası olmaz. Eğer öyle bir şart getirdi ve siz de kabul etti iseniz imzanıza sahip çıkmalısınız.
Kuponların durumunu şöyle değerlendirmeliyiz: Parayla satın alınmış veya bir iş yapmanın karşılığı olarak verilmiş kuponu satmak caiz olmaz. Çünkü o kupon, belli bir eşyayı almak için sahibine verilmiştir. O eşyayı almadan başkasına satması elinde olmayanı satması gibi olacağından kuponun satılması caiz olmaz. Şirket veya devletin hediye veya ödül olarak verdiği kupon ise her türlü satılabilir. Bu kuponu satın alan biri ise onu bu şekilde satamaz. Çünkü satın aldığı kuponun içeriği henüz eline geçmediği için “elinde olmayanı satmak” durumuna düşeceğinden ikinci kişinin satışı caiz olmaz denir.
Müşteri ile yapılan sözleşmedeki kalite ve ayrıntılar korunduğu sürece işin başkasına yaptırılıp teslim edilmesinde sakınca yoktur. İki kere kâr etmiş gibi olmak da caizdir.
Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi bu bir hile. Hilenin girdiği yerde en azından bereket erir. Bereket de bizim peşinde koştuğumuz kazancımızdır.
Bu yapılan iş yasalara da aykırıdır. Yasalara aykırılık bir sakıncadır. İnsanların aldatıldığı bir işte sizin imzanızın olması sizin de vebale girme nedeniniz olur. Eğer, iş yerinin üretiminde bu ürün çok küçük kalacak nitelikte ise oradan kazandığınız haramdır diyemeyiz ama toplam üretimin belli bir yüzdesini oluşturuyorsa sizin kazancınızda da haram karışımı vardır.