Fetva Meclisi
Soru
Allah(c.c.) ın selamı üzerinize, üzerimize olsun hocam; sitede birçok defa sorulmasına rağmen tam tatmin olamadığım, şeytanın fitnesine sürekli maruz kaldığım konu: Kopya cd. Fakat ortalıkta bir satış olayı yok sistem şu şekilde işliyor. Bir şahıs bir filmi alıyor. Seyredip bunun kopyasını internete koyuyor. Bizde alıp indiriyoruz. Burada eser sahibinin malını çalmıyoruz. Dükkanlarında yada kendi bastıkları kopyalardan eksilen bir şey yok. Para ile gerçekleştirilen bir satış yok. Adı üstünde kopya. Şahıs parasını verip aldığı zaman bunun mülkü onun eline geçmiş olmuyor mu? Eser sahibi ürünün üzerine kopyalanamaz yazmakla kurtulmuş oluyor mu? Nasıl ki eser sahibi bir filmi çekerek milyon kez kopyalayıp bunları satarak fahiş bir kazanç elde ediyorsa bunlardan birini alan kişinin de kopyalama hakkını kullanıp para karşılığı olmadan dağıtması caiz değil mi? Mesela televizyonda bir film oynuyor bende el kameramla televizyonu çekiyorum ve bunu dağıtıyorum? Artık çekilen eser sahibinin malı olmaktan çok benim çekimim ve bana ait olan bir şey değil midir? 100 liraya aldığım bir resmi fotokopide çoğaltıp dağıtmak benim hakkım değil midir? Sonuçta bu görseldir ve dağıtılan kopyadır? Satın aldığım bir kitabı sayfa sayfa kendim yazıp dağıtmam ne kadar eser sahibini ilgilendirebilir. Satın aldığım bir resmin aslını değilde kendi fotoğraf makinesi ile resmini çekip dağıtmam kimi ilgilendirir? Kaldı ki ben dağıtıcı değil de bu dağıtılanı alan kişi olarak sorumlu muyum? Sonuç itibariyle kendi parasıyla aldığı filmi kopyalayıp dağıtandan alıp izlemem caiz midir hocam? Selamünaleyküm…
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Evet, Mü'min hakka riayet eder ama sözünü ettiğiniz şeyler mütekavvim mal hükmünde sayılabilir şeyler midir belli değil. Bu sebeple, onlardan uzak kalmayı ilke edinmek daha doğrudur. İzlenince de mütekavvim yani kıymetli oluşu kabul edilmiş bir mal olmadıkları dolayısıyla ortada bir hakkın olup olmayacağı tartışılabilir.
Aleykümselam. Bu bir telif hakkı meselesidir. Bu kişi sizin yaptığınıza razı olur mu? Bir de yaptığınız değişiklik yüzde kaç değişmiş yapacak programı? Öyle veya böyle satmanıza izin vermediği sürece satışın caiz olmayacağını düşünürüz.
Selamünaleyküm.Meseleyi, Şeriat nezdinde hak oluşturacak mal durumunda olmayan nesneler açısından ele aldığınızda söz konusu bir yasaklık yoktur. Ne var ki, öyle bir nesne ile meşgul olmak da ne kadar caiz olabilir, bunu da düşünmek gerekir. Sanatçının şarkıları için de bunu kullanabiliriz.
Selamünaleyküm. Avamın kullanımına açık bir şeyi kullanmakta sakınca yoktur. İlan edilerek hakkı korunan bir şeyi ise kullanamayız.
Selamünaleyküm. Telif hakkına saygılı olunması temel prensibimiz olmalıdır. Sahibinin kanunen gerekli olan koruma tedbirini almamış olması, örfen kullanıma belli ölçüde izin veriliyor sayılması gibi nedenlerle sözünü ettiğiniz ürünler kullanılabilir. Muhtevasında haramlık bulunan bu tür ürünler için korunmuşluk fıkhen söz konusu olmaz. Bunu da bilelim.
Selamünaleyküm. Dijital ortamla alakalı sözünü ettiğiniz konuda katileşmiş bir kanaat olmadığını düşünüyorum. Burada verdiğiniz örneklerde caizlik oranı bana göre yüksektir. Sadece emek verilip basılmış bir kitabın aynen ya da tercüme edilerek basılması açık bir hak ihlali olur. Ondan kaçınmak gerekir. Artık insanlar, kitaplarını PDF şeklinde yayınlamakta sakınca görmüyorlar, bunu bir tür reklam gören de oluyor. Sulandırmadan ve ticari olarak kullanmadan sözünü ettiğiniz uygulamaların yapılabilirliğini düşünüyorum. Aynı şeyi onları internet ortamına yükleyen için düşünemiyorum. İnternet ortamında bulunanı almakla, onu internet ortamına yüklemek birbirine benzemiyor gibidir. Allah Teâlâ bereketli ilimler sahibi olmaya hepimizi muvaffak kılsın. Dua ediniz.
caiz midir konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Tekrar çıkmayacak şekilde kılların alınması, fıtrata müdahaledir, yapılması caiz olmaz.
Selamünaleyküm. 'Caiz değil' sözü genellikle haramı yansıtır. 'Uygun olmayan' şeklinde de kullanılmış olabilir. Tavla ve benzeri oyunlar, a- Kumar oldukları, b- Rızık kazanmayı engelledikleri, c- Kâfirlerin eğlenme tarzına benzemeye neden oldukları, d- İbadete mani oldukları, e- Yeni yetişen nesle kötü örnek olmaya sebep olduğu için yasaktır. Bu yasaklık, haram da olabilir mekruh da. Kumar varsa haram, vakit israfı varsa mekruh olur.
Selamünaleyküm. Normal bir erkek tipinin dışında yapıda kaşlarınız varsa onlara müdahale edebilirsiniz. Sadece güzelleştirmek için müdahale caiz değildir.
Selamünaleyküm. Ateşle oynamak olmaz. Allah sizi kurtardı ise bir daha dönmeyin o bataklığa.
Selamünaleyküm. Halvet hâli olmadın ve normal ev kıyafetiyle olmamak şartıyla dayınızın yanında bulunabilir. Bu bulunma bir hoş geldin ya da sofra kurmanın ilerisine geçmemelidir. Dayınız genç ise bu da caiz olmaz.
Selamünaleyküm. Bu hususta ittifak yoktur ama SATILMASININ DA HARAM OLDUĞUNU düşünüyorum.