Fetva Meclisi

Hanefî mezhebine göre normal (mûtat) âdet süresi geçmesine rağmen görülen lekeler, âdetin âzami süresi olan on gün içerisinde kalırsa âdetten sayılır. Dolayısıyla âdetinin bittiği kanaatiyle hac veya umre vazifelerini yapan kadının, âdetin âzami süresi olan on gün içerisinde leke görmesi hâlinde tavafın vaciplerinden olan temizlik şartına uymamış olduğu anlaşılır. Bu durumda ziyaret tavafı yapılmış ise ceza olarak bedene; büyükbaş hayvan, umre tavafı yapılmış ise dem; küçükbaş hayvan kurban edilir. Ancak temizlendikten sonra tavaf iade edilirse cezalar düşer. Eğer söz konusu lekeler âdetin âzami süresi olan on günden sonra da devam ederse bu takdirde normal âdet süresinden sonra gelen kanama/lekeler, istihâze (özür) sayılır. İstihâze hâlinde yapıldığı anlaşılan tavaf geçerli olur. Bazı Mâlikî fakihler ise mûtat âdet kanaması kesildiği kanaatiyle gusül alındıktan sonra gelen birkaç damla kan/lekenin sadece namaz abdestini bozacağı görüşündedir. (Karâfî, ez-Zahîre, 1/381-382; Mevvâk, et-Tâc, 1/540) Yine Hanbelî fakihlerin bir kısmına göre lekelerin âdetten sayılabilmesi için âdet kanamasına bitişik olması gerekir. (İbn Müflih, el-Mübdi‘, 1/254) Nitekim bu tür kanama/lekelerin âdetten sayılmayacağına dair Hz. Âişe (r.anhâ) ve Hz. Ali’den (r.a.) birtakım rivayetler de bulunmaktadır. (bk. Ebû Dâvûd, Tahâret, 115 [307]; İbn Mâce, Tahâret, 127 [647]; Abdürrezzâk, el-Musannef, 1/302 [1161]) İhtiyaç hâlinde bu görüşlerle de amel edilebilir.

Âdet görme çağındaki kadınlardan gelen kanamalar kan renginde olmayıp bulanık olsa bile tercih edilen görüşe göre ister âdet günlerinin başında ister sonunda olsun âdet kanından sayılır. Kadınların âdet günleri, Hanefî mezhebine göre en az üç, en çok on gündür. İki âdet arasındaki temizlik süresi ise en az on beş gündür. (Merğînânî, el-Hidâye, 1/34; Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/29) Âdet geciktirici ilaçlar, her zaman etkili olmayabilir. Dolayısıyla ilaç kullanılmasına rağmen âdet görmek mümkündür. Buna göre bir kadın, âdet geciktirici ilaç kullandığı hâlde bu ilaç tesirsiz kalmış ve bir önceki âdetinin bitiminden itibaren on beş gün geçtikten sonra âdet kanı renginde bir kanama gelmiş ve bu kanama en az üç gün devam etmişse âdetli sayılır. Bu durumda namaz kılınamaz, oruç tutulamaz ve umre veya ziyaret tavafı yapılamaz. Ancak söz konusu kanama on günden fazla devam etmişse mûtat olan âdetinden sonrası istihâze (özür) sayılacağından kılmadığı namazlarını ve tutamadığı oruçlarını kazâ eder, şayet tavaf yapmışsa bu tavafı geçerli olur. Diğer yandan uzmanların ifadesine göre bu tarz ilaçların yan etkisi olarak bazen âdet dönemi dışında âdet kanaması niteliğinde olmayan lekeler görülebilmektedir. Bu durumda söz konusu lekelenmeler, fıkhen istihâze (özür) hükmünde kabul edilip buna göre hareket edilir. Özür kanı gören bir kadın ise namazını kılar, orucunu tutar. Şu kadar var ki kadınların âdet görmesi, sağlıklı olduklarını gösteren doğal bir durumdur. Dolayısıyla herhangi bir zaruret olmadıkça ibadet gerekçesiyle de olsa bu doğallığa müdahale edilmemelidir.

Böyle bir durumdaki kadın şunu yapar: Organ oluşumu tamamlanmadığı için gelen kanama istihaze/özür kabul edilmelidir. Ancak hamile olmadan önce bir önceki hayızından sonra en az 15 günlük temizlik dönemi geçirdiyse kürtajdan sonra gelen kanamayı adet kabul eder. Normalde adet günü ne kadarsa kürtajdan sonra gelen kanamanın da o kadarını adet sayar. Mesela, hamile olmadan önce 7 gün adet 15 gün veya daha fazla temizlik dönemi geçirdiyse organları oluşmamış düşükten sonra gelen kanamanın da 7 gününü hayız kabul eder. Ancak operasyonun üzerinden 2 hafta geçmesine rağmen lekelenme devam ediyorsa; - Operasyondan sonra gelen kanamayı adet kabul ettiyse bu lekelenmeyi istihaze/özür kabul eder. Her namaz vakti abdest alarak ibadetlerine başlar. Bunun dışında dikkat etmesi gereken bir husus yoktur.

Kadınların iki hayızı arasında on beş gün temiz kalması gerekmektedir. Kanamanın erken başlaması durumunda on beşinci güne kadar özür/istihaze olarak hareket edilir. Sizin durumunuzda normal takviminize göre erken başlayan kanamalarda zann-ı galibinize (ağır basan kanaatinize) göre âdetinize daha çok benzeyen günleri hayız sayabilirsiniz. Ancak hem adet düzensizliği hem de yaş gereği doktor muayenesine göre hareket etmeniz daha önceliklidir.

Tıbben doğum kontrol hapı kullanırken gelen lekelenmeler âdet kabul edilmemektedir. Dolayısıyla bir günlük ilaç kullanımını aksatmadan dolayı da kaynaklansa gelen lekelenmeyi istihaze/özür kabul edebilirsiniz. Ancak direkt âdet günlerinize dolayısıyla ibadetlerinize etki edecek hususlarda dikkatli ve doktor kontrolüyle hareket etmenizi tavsiye ederiz.

Selamünaleyküm. Bir bayanın iki aybaşı durumu arasında ON BEŞ GÜN temizlik dönemi olması gerekir. Bu on beş gün zarfında gelen kan, istihaze kanıdır. İstihaze kanı, bir özür durumudur. Her namaz vakti abdest almanın dışında yapmanız gereken bir şey yoktur. Hiçbir şey yokmuş gibi ibadetlerinize ve eşinizle ilişkinize devam edebilirsiniz.

Hayızın bitmesinin iki alametinden biri olan tam kuruluk; bezin iç çamaşıra konup bir müddet beklenmesiyle değil rahim ağzına tampon yapılması ile tespit edilir. Özellikle evli olan hanımlar âdet bitimini bu şekilde de tespit edebilirler. Sizin belirttiğiniz hiçbir şey gelmeme hali âdetin bittiğini göstermez, hatta çoğu durumda âdetin devam ettiğini gösterir. Gusül abdesti aldıktan sonra gelen kahverengi lekelenme âdetin en fazla müddeti olan 10 gün içerisinde geliyorsa âdet devam ediyordur. 10 gün bitmesine rağmen geliyorsa o zaman istihaze/özür kabul edilir ve geçen ayki âdet günlerinizden fazlası istihaze/özür kabul edilir.

Âdetiniz beyaz akıntıyla bittikten sonra tekrar bir lekelenme gelirse ve henüz âdetinizin başladığı günden itibaren 10 gün dolmadıysa gelen akıntı âdet kabul edilir. 10 gün aşmadıkça da âdetiniz devam eder. Mesela; âdetiniz 7. günde bitmesine rağmen o günün akşamında, sahurda gelen akıntılarla o ayki âdetinizin 7.5 ya da 8 gün olduğuna karar verirsiniz. Böyle bir durumda da oruca niyetlenemezsiniz. Ancak sabah uyandığınızda âdetinizin bittiğini görürseniz o an bittiğine hükmeder, imsak vaktinden önce bitmediği için de o günün orucunu tutamazsınız. Gusül abdesti alıp edeben iftar anına kadar bir şey yiyip içmezsiniz. Ramazan sonrasında da tutmadığınız günlerin oruçlarını kaza edersiniz.

Eğer doktoru menopoz döneminin başladığını belirttiyse, aradan geçen yedi aylık süre menopozun tespiti için oldukça yeterlidir. Bu nedenle, gördüğü akıntı siyah veya kırmızı renkli olmadığı sürece adet (hayız) kanı olarak kabul edilmez. Menopoza giren kadınların yeniden adetli sayılabilmeleri için kırmızı veya siyah renkte kan görmeleri gerekir. Ancak doktor tarafından henüz menopoza girmediği söylenmişse, bu durumda gelen kahverengi akıntı adetin başlangıcı sayılır. Henüz doktora gitmemişse menopaza girdiğine de hükmedemez bu sebeple en kısa sürede bu durumun tespiti için doktora müracaat etmesi gerekir.

Âdetiniz beyaz akıntıyla bittikten sonra tekrar bir lekelenme gelirse ve henüz âdetinizin başladığı günden itibaren 10 gün dolmadıysa gelen akıntı âdet kabul edilir. 10 gün aşmadıkça da âdetiniz devam eder. 10 gün bitmesine rağmen geliyorsa o zaman istihaze/özür kabul edilir ve geçen ayki âdet günlerinizden fazlası istihaze/özür kabul edilir. Şu anda eğer 10 gün içerisindeyseniz tamamen temizlendiğinizden emin olmak için beyaz akıntıyı görene kadar beklemeniz gerekir. Dolayısıyla ibadetlerinize devam edemezsiniz. Eğer 10 günü aşmışsa o zaman özür kabul edip bir önceki âdet günlerinizden fazlasını istihaze/özür kabul edip, her vakit abdest alarak ibadetlerinize devam edebilirsiniz. Rabbim ibadetlerinizi kabul buyursun.

Eğer beyaz akıntıyı gördüyseniz, gusül abdesti alıp namaz gibi ibadetlerinize başlamanız gerekir. Ancak kanamanız sabit adet düzeninizden (8-9 gün) erken kesildiği için, evliyseniz cinsel yakınlaşma (cima) konusunda normal adet günleriniz dolana kadar beklemelisiniz. Çünkü bu süre zarfında kanamanın tekrar başlama ihtimali vardır. Bugünkü orucunuzun geçerli olabilmesi için ise şu iki şartın gerçekleşmiş olması gerekirdi: 1. Temizlendiğinizi imsak vaktinden önce görmüş ve kesin olarak bilmiş olmanız. 2. Zeval vaktinden (öğle ezanına yaklaşık 40-45 dakika kalana kadar) önce oruca niyet etmiş olmanız. Sabah uyandığınızda temizlendiğinizi fark ettiğiniz için (âdetinizin bittiğini gördüğünüz ana göre karar vermelisiniz) bugünkü orucunuz geçerli olmaz. Bugünü Ramazan'dan sonra kaza etmeniz gerekir. Ancak bittiği an gusül abdesti aldıktan sonra Ramazan ayına hürmeten günün geri kalanında yiyip içmeyerek oruçlu gibi davranmanız gerekir. Rabbim ibadetlerinizi kabul buyursun.