Fetva Meclisi
Soru
1- a) Zamanımızda Güvercin Sevenler Dernekleri vasıtasıyla bazı yarışmalar yapılmakta. Bu yarışmalar şöyle oluyor; Örneğin yarışmaya 100 kişi katılacaksa ve yarışmaya katılım ücreti 20 TL ise 100 kişinin hepsinden bu katılım ücreti toplanıyor ve yapılan yarışma sonucunda 1. ye %50 2. ye %30 3.ye %20 gibi v.s şekillerle bu toplanan ücret dereceye girenler arasında bölüştürülüyor. Bunun hükmü nedir?b) Buna ilaveten bazı Dernekler ise üyelerinden aldıkları aylık aidatlar tarafından bunu karşılıyor. Yani her üye derneğe aylık 20 TL veriyor ve bu toplanan aidattan arta kalan paralar oluyor. Dernek üyeleri arasında yaptığı yarışma sonucunda 1. 2. ve 3. ye bu aidatlardan artan paraları ya bölüştürüyor ya da bir kısım hediyeler alıyor. Birinci soruyla bağlantılı olarak hükmü?2- Bazıları ise bunu Dostluk Kupası olarak yapıyor. O ise şöyle; Yine aynı şekilde katılımcılardan katılım ücreti alınıyor ancak bu ücret dereceye giren yarışmacılara bölüştürülmek yerine herkese toplu bir yemek veriliyor. Yani hep beraber piknik v.b organizasyonlarda kullanılıyor. Buna benzer olarak Bazı Belediyelerde bu yarışmalara öncülük ediyor ve kimseden katılım ücreti toplanılmıyor ve derece sahiplerine hediyelerini/ödüllerini Belediye'nin kendisi veriyor. Bunun hükmü?
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Katılımcılardan aldığınız para sorun olabilir. Katılımcılara o beş liranın karşılığında mesela bir meal verin. Böylece, piyango bileti alır gibi katılmış olmasınlar. Bunun ötesinde sakınca olmaz. Allah kolaylık versin.
Selamünaleyküm. Piyango türü bir bilet satıp o biletin numarasına ödül verme şekli kumardır, caiz olmaz. Sizden alışveriş yapanlara bir numara verip o numaralardan kime ne çıkarsa onu vermeniz ise caiz olabilir. İkisi arasındaki fark şudur: Birinde boş bir kâğıda sadece rakam yazdığınız için değer biçiyorsunuz ve insanlara bir şey çıkmazsa o kâğıda verdikleri para boşa gitmiş oluyor. Yani boş kâğıdı para ile satmış oluyorsunuz. Bu caiz değildir. Diğerinde ise müşteri, parasının karşılığı olan malı zaten almış olduğundan boşa bir para kaptırma durumu yoktur. Yine de ziyadesiyle dikkatli olmanızı tavsiye ederiz size; bu tür işlerde şeytanın nüfuzu kolay olabilir. Allah yardımcınız olsun.
Aleykümselam. Erkek çocuklarımızın Sünnet ettirilmeleri, Şeriat'ımıza dair olan işlerdendir. Böyle işlerin dostlar arasında sevinç paylaşımına vesile olacak şekilde icra edilmesi esasen sakıncalı değildir. Sıradan bir toplantı ve israfa kaçmayan bir yemek programı yapılabilir. Fıkıh kitaplarımızda bunu teşvik eden veya yeren bir hüküm yoktur. Ne vaciptir diyebiliriz ne de mekruh! Sözünü ettiğiniz şekilde mübalağalar ise kör taklitten ve çoğunlukla riyadan başka bir şey değildir. Ne derse desin insanlar tabii olmak en güzelidir.
Selamünaleyküm. Bu yaptığınız yeni bir şey değildir, bundan öncede denenmiştir. Kim buna bulaştı ise ya adı kötüye çıkmış ya da dost çevresini kaybetmiştir. Asla yapmamanızı tavsiye ederim, paralı işlere girmeniz sizi yıpratır.
İslam yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmiş, Allah yolunda infaka önem vermiştir. (el-Bakara, 2/148, 197; el-Âl-i İmrân, 3/92, 134; el-Mâide, 5/2; Buhârî, Tefsîr, Hûd 2 [4684]; Müslim, Zekât, 36 [993]) Bu çerçevede hizmet veren vakıf, dernek vb. hayır kuruluşları, hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak için bağış dışında farklı gelir elde etme yöntemlerine de başvurmaktadır. Bunlardan birisi de kuruluş yararına kermes, fuar vb. etkinlikler düzenlemektir. Bu etkinliklerde zaman zaman katılanların bir kısmına çekilişle hediye verilmektedir. Dinimiz her hususta olduğu gibi yardımlaşma ve dayanışma için yapılan etkinliklerin de amaç, kaynak ve yöntem itibarıyla meşru olmasını emreder. Maksat vakıf veya derneğe gelir sağlamak olsa bile başta kumar olmak üzere dinî ilke ve hükümlere aykırı uygulamalar caiz değildir. Fuar vb. etkinlik alanına girmek ve alanda sunulan hizmetlerden yararlanmak için bilet satılarak katılanların bir kısmına çekilişle hediye dağıtılmasında sakınca yoktur. Zira bu durumda bilet parası, çekiliş için değil, düzenlenen etkinlik için alınmaktadır. Ancak çekiliş yoluyla hediye verme dikkate alınarak fazladan bir ücret ilave edilmesi veya bilet ücretinin herhangi bir hizmet karşılığı olmadan sırf çekilişe katılmak için alınması durumunda yapılan uygulama kumar kapsamına girer ve caiz olmaz. Müslümanların yardım organizasyonlarında meşru olmayan yöntemlerden uzak durmaları, bağış ve gelirlerini meşru yollardan sağlamaları gerekir. Zira Allah katında bir şeyin hayır niteliği kazanması hem kaynağının hem de yönteminin helal ve meşru olmasına bağlıdır.
İnsanların arasını düzeltmek yani ıslah denen iş bir ibadettir ve Allah’ın emridir. Bu çağdaki kadar insanlar birbirlerinden kopmuşluk, kin dolu yürekli olma sıkıntısı yaşamamıştırlar dense yeridir. Yapmayı düşündüğünüz iş pek değerli ve gerekli bir iştir. Sizi tebrik ederim. Yalnız böyle bir işi yüzünüze gözünüze bulaştırmamak için iyi hesaplayarak ve iyi danışarak yapmalısınız. Eskilerin deyimiyle KIRK ÖLÇÜP BİR BİÇİN ki yarın yaptığınızdan sıkıntı çekmeyesiniz. Allah Teâlâ bizi yaratırken kabileler, halklar şeklinde yarattı. Her birimizi farklı kabiliyetler ve isteklerle donattı. Kadını erkeği, siyahı beyazı vesaire farklılıklarımızın her biri bir sürtüşme ve tartışma konusu nedenidir. Bunun için insanın bulunduğu yerde bir tartışma ve gerilmenin bulunmasını normal yani tabii olan görürüz. Bu yüzden de dinimiz, ihtilafı gidermeyi ibadet gibi göstermiştir bize. Bu alanda yapılacak bir çalışma bir nevi cami yapmak, medrese açmak gibidir Allah’ın izni ile. Kur'an’ımızda birden çok ayet insanların arasını ıslah etmeyi bize işimiz olarak gösterir. Özellikle Hucurat Suresinin onuncu ayeti bunu emretmektedir. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem mü'minler arasındaki münazaalara bizzat ıslah edici olarak katılmıştır. Hadislerdeki ifadelerden anlaşıldığına göre insanların arasını ıslah etmek: Pek çok nafile namazdan, oruç ve sadakadan daha hayırlıdır. Günahların mağfiret sebeplerindendir. Yerine göre böyle bir işi başarabilmek için yalan konuşmaya ve ıslahı başarma yolunda başkalarından para istemeye bile izin verilebilmektedir. Özellikle insanların kendi ihtiraslarına adeta tapındığı zamanımızda bu vazifenin önemi her zamankinden daha çok öne çıkmaktadır. Şeytanın mü'minler üzerindeki emellerinin uzaklaştırılması açısından da önemli bir ibadet durumundadır. Şöyle bir ikazı faydalı bulurum: Her şeyin profesyonelleştiği bir dünyada plansız, danışmansız bir ıslah vakfı tıkanabilir. Çalışmalarınızı yıllık, on yıllık planlara bölün. Sosyoloji ve fıkıh uzmanı danışmanlar bulun. Deyim yerinde ise bu işin kitabını yazın siz. Büyük bir iş yaparsınız. Allah yardımcınız olsun.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Dinimizin en temel prensiplerinden biri, hataları örtmektir. Geçmişi irdelemek bizim ahlakımızda yoktur, olmamalıdır. Yalnız mesele bekâret meselesi olarak değerlendirilecekse bunu beyan etmek ya da bakire olmadığını bir yolla izah etmek gerekebilir.
Selamünaleyküm. İmamların telaffuz hataları namaza zarar verebilir ama sizin zikrettiğiniz hata inşallah namaza zarar vermiyordur. Nazik bir şekilde durumu ikaz etmenizde yarar vardır. Tarikattan çıkmanın dine bir zararı yoktur.
Selamünaleyküm. Kızınızı harama itmekten sakının. İyice nasihat edin, teyzesine, halasına nasihat ettirin. İnatçı olursa haram düşmesindense razı olun. Siz kenara çekilin, akıbetine katlansın.
Selamünaleyküm. Kişiliğinizden taviz vermeyin. Hastaların özel ihtiyaçlarını görmenizde sakınca yoktur.
Selamünaleyküm. Bu, açık bir haddi aşmaktır. Söyleyebileceğimiz bir söz yoktur. Umarım anlattıklarınız aktarmada abartılmış sözlerdir.
Selamünaleyküm. Oradaki kardeşlerimiz bir laubalilik neticesi böyle yapmıyor da, onların içtihatlarının sonucu olarak bunu yapıyorlarsa, sizin de onların namazına iştirak etmenizde bir sakınca yoktur. Onlarla kıldığınızda onla uyabilirsiniz. Allah Teâlâ, ibadetlerimizi kabul etsin.