Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz lokantamızda otuz beş kişi kadar eleman çalıştırıyoruz. Elemanları işe alırken bütün şartlarımızı konuşuyoruz ama bizim bu çalışma sistemimiz hukuk sistemiyle uyum sağlamıyor. Mesela yedi buçuk saat çalışması gereken işçiyi biz sekiz buçuk saat çalıştırıyoruz. Verdiğimiz maaşa göre sigorta primi ödememiz gerekirken biz belli sebeplerden dolayı asgari ücretten yatırıyoruz. Elemanlara söylediklerimizi yerine getiriyoruz ama bu çalışma şeklimiz yasalara göre elemanın hakkını çalmaktan ibaret. Yasalar karşısında suçlu olduğumuz gibi Allah katında da suçlu muyuz yani kul hakkı mı yiyoruz?
Cevap
Benzer fetvalar
Çalışan ve çalıştıran arasındaki sözleşmeye iki tarafın da bağlı kalması gerekir. Mesela günde sekiz saat çalışma karşılığı x ücrete anlaşmış olan bir çalışan o sekiz saati doldurmak zorundadır. Çalıştıran da sözleşilen ücreti tam vermek zorundadır. Ne çalışanın bir saat veya daha az bir zaman gecikme/çalışmama hakkı vardır ne de çalıştıranın ücretten kısma hakkı vardır. Bu konuda yaşanılan ülkedeki kanunlar ve örf ne diyorsa onunla hükmedilebilir. Helallik açısından iş sahibinin mesela yirmi dakikalık gecikmeye tekabül eden ücreti aylıktan kesmesi hakkıdır. Daha fazla kesmesi durumunda ise çalışan meşru yollarla hakkını talep etmekle yanlış bir iş yapmaz.
İşçi/işveren ilişkilerinde sözleşme esastır. Sözleşme bulunmayan noktalarda ise meri kanunlar muteberdir. Sizin durumunuzda hatalı siz görünüyorsunuz. İçinizden razı olmadığınız şeye neden razı görüntüsü veresiniz ki? Rızık hiçbir patronun elinde değildir. Razı olmadığınız yerde şahsiyetinizi eskitecek yerde daha makul bir iş yeri bulmalısınız.
Sizin belirttiğiniz gibi verdiği sözde durmadığı bir durum varsa ortada elbette hakkınızı bütün kanuni yollarla aramanız caiz olur.
Haram zaten haramdır. Harama aracı olmak, onu kolaylaştırmak, oluşmasına sebep olmak da haramdır.
Mer'i yasalara göre ya da çalıştırdığınız işçilerle yapacağınız özel protokole bağlı kalmak zorundasınız. Allah'a emanet olunuz.
Sizin sunumunuzda haram olmasını gerektirecek bir durum yok. Ancak söz konusu toplantıda erkeklerin bayanlarla oturma kurallarına dikkat edilmesi gerekiyor. Yani sokak kıyafeti ile orada bulunabilirsiniz. Sadece siz, doğum yapıp anne olmayı neden ertelediğinizi açıklamamışsınız. O da sizi üzmesi gereken bir durumdur.
asgari konusundaki diğer fetvalar
Senin de bu ayrıntıya aklın takıldı ise yarını belli bunun. Yol yakın iken dönmelisin. Sana göre hiçbir sakıncası yok ise yoluna devam et. Yalnız verdiğin kararı çocukça ve duygusallıkla vermemeye bak. Mesela bir bayan psikologla değerlendir bu durumu gerekli görürsen.
İki şeye dikkat edilecek: A- Devletin belirlediği çalıştırma kurallarına sadık kalınacak. B- İş sözleşmesi yapılırken anlaşması yapılmış bulunan ve söz verilen ilkelere sadık kalınacak. Bu iki ilkenin dışında ortak insani ilişki ilkeleri ve mü'min nezaketi merhameti diyebileceğimiz genel ilkeler kalır.
İkisi de fark etmez ama umreyi böyle kıt bir bütçe ile yapmamanız, o parayı biraz daha artırdıktan sonraya ertelemeniz de doğru olabilir.