Fetva Meclisi

Selamünaleyküm. Diyanet'in böyle bir izni olduğunu bilmiyorum. Kesen Müslüman olursa yiyebiliriz ama satıcının Müslüman olması işi değiştirmiyor. Dini yaşamak böyle bir şeydir. Allah Teâlâ imtihan eder kulunu; kim ne kadar dayanacak, görmek ister. Midelerine giren rızkın ne olduğunu merak etmeyen bir nesil nasıl iyi bir mümin nesil olabilir? Direnin ve ayakta kalın. Bin yıl yaşayın ama midenize Allah'ın helallerinden başkasını koymayın. Bir gün ebedî yurdumuza cennetlere geçince kim ne yiyecek göreceğiz, kim aşırı kim normal belli olacak! Allah'a emanet olun.

Selamünaleyküm. Belki haram demek kolay değil ama uygun da olmayan bir iştir.

Bu hassasiyetiniz imanınızın eseridir şüphesiz, Allah sizden razı olsun. Yalnız kasapları soruşturmak yerine resmi makamları sıkıştırmamız gerekmektedir. Siz ve komşularınız en az ayda bir belediyenin ilgili birimini arayarak, etler konusunda müftülük desteği alıp almadıklarını sormalıyız. Bunu yapmazsak vebalde kalabiliriz. Böylesi bir yöntem daha etkin olur. Netice olarak biz de kasaplardaki ete itimat etmeye yanaşamıyoruz. İtimat ettiğimiz ya da itimat ederek kendimizi rahatlattığımız arkadaşlarımızdan et ihtiyacını gideriyoruz. Size yer ismi zikretmemiz doğru olmaz. İlke olarak şunu söyleyebiliriz: Şu andaki mevcut durum itibariyle İstanbul ve benzeri belediye yönetiminde namaz kılanların bulunduğu şehirlerin mezbahalarında kesilen etlerin yenmesinin haram olacağını söyleyemeyiz. Takva ise başka bir boyutun adıdır. Allah yardımcımız olsun.

Selamünaleyküm. O kazandığınızla sadaka vermeniz sizi vebalden kurtarmaz.

Selamünaleyküm. Dinimize ve Kur'an'ımıza hizmet etmek kadar büyük bir görevimiz olamaz bizim. Bunu muhakkak yapacağız ama iki şartı da unutmayacağız: Birincisi sıhhatimizi koruyarak olacak bu hizmet. İkincisi de, kazandığımız kaybettiğimizden çok olacak. Sizin anlattığınız ortam, bu şartların oluşmadığı bir ortamı yansıtmaktadır. Evinizde daha sade bir hizmeti deneyebilirsiniz. Daha bereketli bir sonuca ulaşacağınızı umarım. Allah amelinizi kabul buyursun.

Selamünaleyküm. 1- Eşiniz, kendisine tahsis edilen saatte orada bulunuyorsa, öğrenciler gelsin veya gelmesin o ücretini almakta hak sahibidir. Bu ortamı bilinçli bir şekilde kendisi hazırlarsa sorun olur. 2- Hepimiz dinimizin hizmetkârı olmaya mecburuz. Bildiğimizi bilmeyenlere öğreteceğiz. Arapça bilmemiz de gerekmiyor. Hatta okumamız da gerekmez, duyduklarımızı da iletebiliriz/iletmeliyiz de. Şu kadar ki, kesin çizgiler çizmek, tereddütleri netleştirerek konuşmak doğru değildir. 3- Bu 'çok' deyimi esnektir. Yirmiye de çok deniyor beşe de. Buna kişinin kalbi karar vermelidir.

İşin sadece pastane ürünlerini (tatlı, pasta, kek vb.) hazırlamakla sınırlıysa ve doğrudan domuz etiyle temasta bulunmuyorsan, çalıştığın işletmede haram ürünler satılıyor olsa da senin yaptığın iş doğrudan haram sınıfına girmez. Fakat burada dikkat edilmesi gereken bazı önemli hususlar var: Harama yardım ve destek meselesi varsa sorun olur. Dinimizde “günaha yardım etmek” haramdır. Nitekim Kur’ân’da şöyle buyrulur: "Günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın." (Mâide sûresi, 2. âyet) Eğer yaptığın iş domuz etli bir ürünün hazırlanmasına katkı sağlıyorsa (örneğin aynı mutfakta domuzlu ve domuzsuz ürünler birlikte hazırlanıyorsa) veya senin ürünün domuz eti içeren başka ürünlerle birlikte paketlenip satılıyorsa ya da sen müşterilere domuz içeren ürünleri de sunuyorsan o zaman bu, doğrudan olmasa da günaha dolaylı yardım kategorisine girer. Bu da çalışmayı şüpheli ve sakıncalı hâle getirir. Çalışma tamamen pastane içinde ve ayrıysa sen de sadece pastane kısmında çalışıyor, hiçbir şekilde domuz eti veya haram katkı içeren ürünlere dokunmuyorsan ve ayrı bir bölümde, temiz malzeme ile üretim yapıyorsan bu durumda çalışman caiz olur. Fakat ortamda haram ürünler bulunması sebebiyle bu kerâhetli/mekruh bir durumdur. Yani mübah olmakla birlikte sakıncalı bir zemin üzerindedir. Kalbinin rahatsız olması da bu yüzden yerindedir. Alternatif imkân varsa onu değerlendirmeni tavsiye ederim. Yani başka bir iş imkânı, başka bir pastane veya helâl hassasiyeti olan bir işletme varsa orada çalışmak öncelikli tercihtir ve bu senin hem rızkını hem gönül huzurunu artırır. İmkânı olan bir mümine düşen de budur. Rabbinden kolaylık dile kardeşim. Helâl rızık için gösterdiğin bu duyarlılık, senin için sadaka gibidir. Allah sana hayırlı ve tertemiz bir rızık kapısı açsın.

Yarın domuz eti yemekle ilgili de bir kanun çıkarabilirler; o zaman ne yapacaksınız? Kâfirlerin beğenisine göre bir kulluk yaşayamayız biz. Evet, yasal bir zorluk bizi bir kereliğine bir hataya sevk edebilir. Bir kere daha da sevk edebilir ama o hata hiçbir zaman bizim içimize sinmez, sinemez. Eğer Allah’ın bir haramı ile sürtüşmeden yaşayamayacaksak eğer hicret yollarını ararız. Gerekiyorsa hicret ederiz. Bu şekilde bakmaya çalışın. Allah yardımcınız olsun.

Zaruret durumunda haramların geçici olarak kalkması kuralı faiz için de geçerlidir. Domuz etinin yenebileceği ağır şartlara benzer ağır şartlar faiz için de ortaya çıktığında faiz verilebilir. Kural umumidir ama Müslüman insanların domuzdan uzak kalma hassasiyetini sürdürmede gösterdikleri titizlik faiz için uygulanmayabilmektedir. Küçük bir eğme ile faizin bütününe kapı aralanabiliyor olduğunu görüyoruz. Domuz eti ile ilgili ruhsat, ölümcül durumlar veya alternatifin bittiği durumlarda tıbbi kullanımda iken faizi evi büyütmekten işi geliştirmeye kadar hayali denebilecek zaruretlerde kullanabiliyor insanlar. Bu nedenle de zaruretlerin faiz üzerinden örneklendirilmesi bir risk taşımaktadır. İnsanın dinini, bedenini, aklını, iffetini ve malını kökten ve hayali olmayan bir şekilde tehdit eden her sıkıntı için zaruretten söz edilebilir. Buradaki sıkıntı yoğun çalışmak zorunda kalmak, çok bunalmak, krediyi tüketmek gibi durumlar asla değildir. Muhtemel sıkıntıları zaruret boyutunda göremeyiz. “Şu yatırımı yapmazsan hapis cezası alırsın” ile “kesinleşmiş mesela beş yıllık hapis cezası kararı” aynı değildir. Mesela aynı ticareti taksitli bir ödeme ile ama pahalı olarak yapabilen için zaruret denecek gerekçeden söz edilemez. Kirada oturmak veya iş yeri açmak faize gerekçe olabilecek bir zaruret olamaz. Bu hassasiyetleri de şüphesiz herkes imanı ve takvası kadar kollayacaktır.