Fetva Meclisi
Soru
Hocam e-ticarette stoksuz ticaretin caiz olmadığını biliyoruz. Ancak Amazon üzerinden farklı iş modelleriyle ticaret yapmak mümkündür. Örneğin, Türkiye’de bulunan bir malı -diyelim ki İstanbul’da bir depoda yer alan bir ürünü- yurt dışındaki Amazon depolarına tekli veya toplu şekilde göndererek satış yapmak mümkündür. Bu durumda mal elimizde mevcut, satılması caiz olan ürünlerdir ve dilersek malı görme imkânımız da vardır. Bu şekilde yapılan bir ticaret modelinin hükmü nedir? Amazon üzerinden bu yöntemle yapılan satışlar dinen caiz midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Şöyle bir özetleme yapabiliriz: Ticaretin şartları açısından sakınca bulunmayan bir metaın satışı için alışveriş anında ve mekânında alıcı/satıcı bulunduysa bu ticaret tamamdır. Esas olan da budur. Yapısı gereği kapalı olan bir şeyin mesela cevizin o şekilde satılması bir görememe değildir. Bu ticaret de tamamdır. Bir nesnenin örneğini görerek alışveriş yapmak da caizdir. Örneğin diğerleri aynısı çıkmazsa zaten müşterinin iade hakkı olur. Özellikle Hanefi mezhebi müçtehitlerinin ağırlıklı içtihadı ile göz önünde olmayan bir malın alıcı açısından yeterli şekilde tanınmış olması durumunda ticareti caizdir.
İki gerçekle karşı karşıyayız. Birincisi artık ticaret böyle bir şekil almaktadır. Yakın bir zamanda tamamen denecek kadar da ticaret bu şekli alabilir. Bu bir gerçektir. İkinci olarak da, bu ve benzeri ticaretlerde sorun ihtimalinin yüksekliğidir. Dinimiz de bu nedenle böyle ticaretlerde sakınca görmektedir. Netice olarak zannımız şudur: Sizin yaptığınız şekli ile ticaret 'elinde olmayanı satmak' şeklinde tam oturmuyor. Bir tür mal elinizdeki gibi durmaktadır. İnşaallah sakıncası yoktur. Mümkün olduğunca dikkat etmeye çalışınız.
Aleykümselâm. Sizden o cihazı talep edenlere gösterdiğiniz fiyatı, sizin onlara o cihazı mal etme fiyatınız olarak gösterirseniz, sizin onu kaça satın aldığınız önemli olmaz. Çünkü bu durumda siz bir tür bayi durumunda olursunuz. Eğer emanetçi gibi durup sadece ricayı yerine getiren biri durumunda olursanız verdiğinizden fazlasını almamalısınız. Birinci şekilde yapın, kârınız size helal olur.
Selamünaleyküm. Ticareti caiz olan bir işi e-ticaret olarak yapmak da caizdir.
Böyle bir ticaret mümkündür, caizdir. Piyasada bulunan bir malın siparişini kabul ediyorsunuz, teslimi mümkün olanı sipariş alıyorsunuz. Sakıncası olmayacağını söyleyebiliriz.
Anlattığınızda bilgi yeterli olmamakla beraber, bu tür bir iade sigorta sayılmaz. Defolu malı geri alan bir satıcı gibi davranmış olmaktadır. Allah'a emanet olun.