Fetva Meclisi
Soru
Hocam, Gazali'nin İhya adlı eseri beni çok etkiledi. Özellikle kalplerin keşfi kısmında gerçek kalp ve manevi kalp arasında çok yakın bir ilişki olduğunu söylemesi ve bugün bilimin beyne ait olduğunu öne sürdüğü özelliklerinin kalpte bulunduğunu söylemesi beni içinden çıkılmaz bir karışıklığı götürdü, işin içinden çıkamıyorum. Ne yapmalıyım?
Cevap
Benzer fetvalar
Bütün zamanlarda size tavsiye edilebilecek en iyi kaynak İmam Gazali’nin İhya adlı eseridir. İlgili bölümlerini seçerek değerlendirebilirsiniz. Allah yardımcınız olsun.
Gazalî ve İbnu'l-Cevzî meselesinde ölçümüz şu olsun: İkisi de ümmetimizin büyüklerindendir. Birini diğerine tercih etmeyiz. Şu kadar ki, İbnu'l-Cevzî'nin söyledikleri pratiğe daha yakındır. Asrımızın fitnelerine karşı onu uygulanabilirlik açısından daha yakın buluruz. Biz zamanımızın insanıyız. İmtihanımız da bu zamanın imtihanıdır. İnternet zamanında imtihan internettir. Medya zamanında medyadır. Savaş zamanında savaştır. Kıtlık zamanında kıtlıktır. Kim hangi zamanda ne yaşıyorsa imtihanını da o yaşadığının üzerinde görmelidir. Bütün zamanlarda imtihan, helal yemek, nefse uymamak ve ibadet etmek olarak özetlenebilir. Allah yardımcımız olsun.
Psikoloji, ahireti unutan neslin en çok muhtaç olacağı bilim dallarından biridir. Gitgide ahiret daha çok unutulduğuna göre bu ihtiyaç da artacaktır. Size psikolojiyi Müslümanlaştırmış eserlerden kalın bir demet ne yazık ki tavsiye edemeyeceğim. Direkt psikoloji üzerine yaygın bir kitap ağı yoktur. Ama şunu tavsiye ederim: a- Bu ihtiyacı gidermeye siz kendinizi adayın. Okuduğunuz eserleri mesleğinizle buluşturun. Bilhassa âyet ve hadisleri bu mantıkla tefekkür edin. b- Özellikle hadis bilginiz sizin için temel kaynak niteliğinde olur. Riyâzu’s Salihin isimli hadis kitabını şerhi ile beraber üzerinde yorum yaparak okuyun. c- Tefsir dersleri bulursanız izleyin. Kur'an size ufuk açar. d- İmam Gazali’nin bütün eserleri sizin için temel eser niteliğindedir. e- Muayyen konularda ilmine itibar ettiklerinizle istişare edin. “Şu konu hakkında din ne der?” muhtevalı sorular araştırın. Allah yardımcınız olsun.
İhya ihyadır, yerini tutan olmaz ama sizin için onun özeti olan bir kitap yeterli olur. Allah Teâlâ amel etmeyi de kolay kılsın.
TENBİHU'L-GAFİLÎN, Ebu'l-Leys es-Semerkandî olarak bilinen hicrî üç yüz ellilerde yaşamış büyük bir Hanefî fakihine ait bir kitaptır. Yazıldığı zamandan beri önemli vaaz kitapları arasında ilk sıralarda yer almıştır. Semerkandî, hem fakih hem mutasavvıftır. Bu da eserlerinde ayrı bir bereket olma sebebidir zannederiz. Vaaz kitaplarının neredeyse tamamı için dikkat edilecek bir sıkıntı, zayıf hatta mevzu hadis kullanabilmeleridir. Buna hikâye kalıplı anlatımları da ilave edebiliriz. Bu eser için de bu nokta dikkat edilecek bir noktadır. Kullandığı hadislerin mevzu hadis olabileceği ihtimalini göz ardı etmeden ve sahih hadis kitaplarına dayandırmadığı hikâyelerini nas gibi görmeden okunduğunda değerli bir kitaptır. İmam Gazalî'nin İhya'sından önce özet olarak okunabilecek bir kitaptır. Allah Teâlâ müellifine rahmeti ile muamelede bulunsun.
Dinimizi öğretmedeki listeyi bizden önceki ulema bırakmıştır: Önce farzı ayın ilimler, sonra da sırası ile diğerleri öğretilmelidir. Farzı ayın ilimler ise imanı kökleştirmek ve temel ibadetler için yetecek kadar ilmihal olarak özetlenebilir. Ayrıca âyet/hadis okuyarak heyecan ve alaka uyandırabilirsiniz. Ama hızlı kalkarak çabuk oturmamaya özen göstermelisiniz. Bilgi yoğunluğu yerine alaka ve heyecan yoğunluğu sizin için daha yararlı olacaktır. Bilhassa seviyelerine dikkat etmek de gerekmektedir. BALDAN TATLI SÖZLER isimli kitaptan her gün bir hadisi, onların seviyesine indirgeyerek okumanız yararlı olur biiznillah. O yaştaki gençlerin, önder şahsiyetlerden etkilenme oranı da yüksek olmaktadır. Halid bin Velid'den ve farklı meziyetlerin sahiplerinden örnekler vermekte yarar vardır. Allah yardımcınız olsun. Amelinizi makbul kılsın. Bir kişinin hidayetine vesile olmaya hiçbir dünyevi değer biçilemez. Bir kişinin bir tek sabah namazına kalkmasının dünyalık bir ifade ile anlatımı bile yoktur. İşiniz ve niyetiniz mübarek olsun. Allah Teâlâ umduğunuza ve daha güzeline muvaffak kılsın.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Sizin hakkınızı ödemek durumunda olan birinin size hakkınızı verirken onu nereden bulduğunu soruşturmanız gerekmez. Evet, öyle bir iş yapmadan vermiş olsalar daha iyi olurdu ama bu onların dikkat etmesi gereken bir kuraldır.
Genç yaşta saç dökülmesi tedavi gerektiren bir hastalık sayılabilir. Tedavi görmenizde sakınca yoktur. Allah yardımcınız olsun.
Mü'min insan, yeri geldiğinde espri yapar, güler/güldürür ama bunu seviyeli bir şekilde yapar, yerinde yapar, adamına göre yapar. Sıkıntılı olan yersiz zamansız ve ölçüsüz iş yapmaktır. Ashabı kiramı bu konuda örnek göstermede uygun bir iş yapmış olmayız. Hangi büyük işlerin arasında hangi esprileri yapmışlardı ona dikkat etmeliyiz. Siz, mevcut sıkıntınızın bir psikolojik nedene dayanıp dayanmadığını araştırın. Öyle değilse bir sıkıntı yoktur. Allah yardımcımız olsun.
Asırlardan beri bütün Müslümanların bildiği en temel bilgilerden biri Peygamber aleyhisselamın ÜMMÎ olmasıdır. Ümmî, okuma ve yazma bilmeyen demektir. Bu özellik Peygamber aleyhisselamın en temel özelliklerinden biridir. Bununla alakalı da âyetler vardır. Böyle bir bilgi sıradanlaşmış bilgilerden olduğu için kitaplaştırılması, belgelenmesi gerekli bile görülmemiştir.
Kadınların çalışması bu asrın yeni fitnelerinden biridir. İkna etmekte zorlanabilirsiniz. Kadınlar bir ihtiyaçtan çok bir kimlik göstergesi olarak çalışmayı istemektedirler. Eşinizle bunu tartışma yerine işe vakti ve aklı kalmayacak bir yoğunlukta olmasını sağlayın. Özel kabiliyetlerini ev içinde geliştirmesini, bir sosyal faaliyet içine girmesini sağlamaya çalışın. Aksi takdirde bitmez bir tartışmanın içinde yoğrulursunuz.
Müslüman kadın 'oynamaz.' Eğlenir, eğlense de vakarını bozmaz. Müslüman olmayanların yanındaki her laubalilik aleyhine olur.