Fetva Meclisi

Bu tıbbî bir konudur. İnsan sağlığına zarar veren bir yiyecek yenemez, caiz değildir. Doktorun şu kadar veya şöyle bir yanık yenemez, yenirse sağlığa zararlı olur dediği şey caiz olmaz. Bu caiz olmama da doktorun 'zararlı' dediği orana göre mekruh veya haram olur. Basit bir sakınca görüyorsa mekruh deriz. Ağır bir zarardan söz ediyorsa duruma göre haram diyebiliriz.

Bu tür yiyeceklerle alakalı hüküm tıbbın tespitine bağlıdır. İnsan sağlığı açısından uzun vadede bile olsa zararlı olan bir gıdanın tüketilmesi vereceği zarar oranında caiz olmaz. Bu zarar mesela kanser yapma şeklinde bir sonuç getiriyorsa haramdır deriz. Mide ağrısı gibi bir sonuç ise mekruhtur deriz.

Gıdanın iki sakıncası olabilir. Birincisi dinen haram olan alkol ve domuz ürünü gibi bir nesneden üretilmesi veya katık olarak kullanılması durumudur. İkincisi de insan sağlığı ile alakalı yetkili mercilerin “bu insan sağlığına zararlıdır” demeleridir. Bu iki durumda o ürünün kullanılması caiz olmaz. Sözünü ettiğiniz örneklerde ise tıp mercilerinin kati bir açıklaması yoktur. Bir kısım uzmanlar kişisel kanaat olarak sakıncadan söz etmektedirler. Bu da bizim “yenemez” dememize manidir. Ancak bu tür yiyeceklerden özellikle çocukların uzak tutulmasının gerektiği herkesçe anlaşılabilecek bir durumdur.

Tüketim tarihi geçmiş ürünlerin satışı haram olur. Çünkü bu ürünler kullanım tarihinden sonra insana zarar vereceği şeklinde bir anlayış vardır. Bu anlayış da bilim adamlarının beyanından alınmaktadır. Böyle bir ürünü kullanan kişi sağlığı açısından bir zarar görürse bu zararın da o üründen olduğu sabit olursa satışı yapan bayinin zararı tazmin etmesi gerekir.

Babanızın yiyip içtiği yasak olan şeyler uzun vadede zarar verecek şeyler ise böyle yapmanız hata olur, günaha girebilirsiniz. Hayır, kısa sürede hastalığının artmasına veya yeni bir hastalığa sebep olacaksa babanızı mümkün olduğu kadar kırmadan ve incitmeden yemekten alıkoymanızda bir sakınca yoktur. Zira böyle bir durumda onun söz konusu zararlı şeyleri yemesi veya içmesi haram olur. Haram işleyen birini engellemekte de sakınca olmaz. Yine de siz babanızın aklı başında ise ona çocuk gibi davranmayın. Neticede o yaptığının hesabını kendisi verecek bir mükelleftir.

İlke olarak TÜKETİM TARİHİ İLE ALAKALI KURALLARA sadık kalınmalıdır. Bu insan sağlığı ile alakalı bir konu olduğu için ciddiye alınması şarttır. Yalnız şunu istisna edebiliriz: Müşteri tarihin geçmiş olduğunu biliyorsa, Kullanıcıya zararı olmayacağı kesin biliniyorsa yapılacak satışta bir sakınca olmaz. Bunun haricinde böyle bir ticaret aldatmak ve insana zarar vermektir. Bu da haramdır. Haram ile kazanılan para da haram olur.