Fetva Meclisi

İnsan sağlığı açısından zararlı olan bir şeyin yenmesi caiz değildir. Zarar oranına göre mekruh veya haram olur.

Buradaki ölçü tıbbın yasakladığı şeyi yememektir. O derece yanıkların yasak olmaması gerekir. Kişinin midesi bundan zarar görüyorsa da yemesi caiz olmaz.

Bu tür yiyeceklerle alakalı hüküm tıbbın tespitine bağlıdır. İnsan sağlığı açısından uzun vadede bile olsa zararlı olan bir gıdanın tüketilmesi vereceği zarar oranında caiz olmaz. Bu zarar mesela kanser yapma şeklinde bir sonuç getiriyorsa haramdır deriz. Mide ağrısı gibi bir sonuç ise mekruhtur deriz.

Genel kural şöyledir: İnsan sağlığına zarar verenin tüketilmesi haramdır. Kendisi sağlığa zararlı olmayan ama katkı maddeleri yüzünden veya başka bir sebeple zarar veren maddeler için ise bu kural geçerli değildir. Mesela tarım ilaçları böyledir. Yasak olan ilaçlama yüzünden sakıncalı duruma gelen gıdadır, gıdanın aslı değildir. Aynı şey un, şeker, çay, kahve için de geçerlidir. Bunlar haram değildir. Çok tüketildiğinde ya da kişideki belli bir hastalık sebebiyle doktorun yasaklaması veya sınır getirmesi durumunda sakıncalı hale gelir.

Selamünaleyküm. Verdiğiniz örneklerin hepsi sağlık açısından risk taşıdığı için kerih görülmüş şeylerdir. Sağlık açısından risk oldukça da durum aynıdır.

Sıhhat açısından sakıncalı olan şeyin yenmesi de caiz olmaz. Çiğ etin tıpça uygun olmayan kadarı yenmez.

İlaç gibi zorunlu alanlar dışında helal olmayan hayvanların kullanıldığı ürünleri tüketmek caiz olmaz.

Nanoteknoloji henüz yeni gündemimize giriyor. Doğrusu bu konuda benim geniş bir bilgim olmadığı gibi fıkıh penceresinden nasıl görüldüğüne dair de yoğun bir çalışmaya ulaşamadım. Size vereceğim cevap hazırlık aşamasındaki bir çalışmanın cevabı gibi olacaktır. Allah yardımcımız olsun. Âmîn. Nanoteknoloji kullanılan bir tarım; Uzun dönemde de olsa insan sağlığına zarar vermiyorsa, Allah’ın yarattığı tarz değiştirilmiyor, bir oyun mantığı üzerinden işlem yapılmıyorsa, Bu çalışmanın sonucunda haram olacak bir ürün üretilmiyorsa yapılan iş ve elde edilen kazanç sakıncalı olmaz. Genel olarak bunu söyleyebilirim. Ancak bu teknoloji geliştikçe ortaya çıkacak sonuçlar, insana kazandırdıkları ve kaybettirdikleri üzerinde yapılacak bilimsel çalışmalar dinen nasıl görülmesi gerektiğine de ışık tutacaktır. Öyle veya böyle şu ana kadar kullanılan ölçüm birimlerini gözle izlenemeyecek kadar ince ayrıntılara taşıyan bu teknoloji inşaallah insanlığa daha geniş ufuklar açar ve insanlığın kökünü kazıyacak akıbetlere sebep olmaz. Zira gelişen teknolojiyi her şeyden ve herkesten önce o gelişmeden kim ne kazanacak mantığı istila etmektedir. Para kazanma hırsının Allah’ın mükerrem mahlûku insana hizmet etmenin çok çok ilerisinde durduğunu ne yazık ki bugüne kadarki gelişmelerde neredeyse istisnası olmayacak kadarı ile izledik. Keşke insanilik boyutu teknolojide öncelik olabilse idi. Allah Teâlâ akıbetimizi hayır kılsın.

Çağın getirdiği bu tür teknolojiler esasen Allah’ın birer nimetidir. İnsan bu nimeti sınırsız ve sorumsuz kullandığında sorunlar çıkmaktadır. Şu ana kadar bu teknoloji ile üretilen gıdaların insana zarar vermeyeceği ispat edilememiştir. Daha açıkçası insana verdiği zararın boyutu hesaplanamamıştır. Bazı iddialara göre insan soyu üzerinde kirli emeller taşıdığı da bulunmaktadır. Bu sebeple bu tür gıdaların aç kalma gibi bir risk bulunmadıkça tüketmemenin tercih edilmesi doğru olandır. İnsanoğlu daha verimli ve daha sağlıklı gıda arayışını sürdürmelidir ama bunu insana rağmen yapmamalıdır.

Yasaklanmış gıdalar ve ilaçlarda: 1. İnsan sağlığı açısından sakıncalı bir durum olmamalıdır. 2. Aklı uyuşturan bir nesne olmamalıdır. 3. Necis olmamalıdır. 4. Tiksindirici bir şey olmamalıdır. 5. Yırtıcı hayvanlardan olmamalıdır. 6. Onu elde etme açısından haram bir nesne olmamalıdır.

Şu şartlara dikkat ederek böyle bir iş yapabilirsiniz: 1- Tutacağınız hayvanlar için gıda, sağlık olarak gerekenleri temin edeceksiniz. Her hayvanın tabii olarak yaşadığı ortamın asgari imkânlarını sağlamış olacaksınız. 2- Hayvanlar sizin mekânınızda eziyet görmeyecekler, seyircilerin zevk alması onların eziyet görmesi ile olmayacak. 3- Yavrulayan hayvanları vaktinden önce yavrularından ayırmayacaksınız. 4- Böyle bir iş devam etsin diye israf yapmış olmayacaksınız. 5- Ziyaretçilerin hayvanları, hayvanların ziyaretçilere zarar vermesine karşı yeterli tedbiri almış olacaksınız.