Fetva Meclisi
Soru
Hocam babam yıllardır sigara içer. Yanımda sigara içilmemesini istemek doğru olan mı yoksa babama müsamaha etmeli miyim? Bir evladın evde bir odada hep beraber otururken babasından sigara içeceği zaman dışarı çıkmasını rica etmesi uygun düşer mi? Sigara içilen ortamda genel tavrımız nasıl olmalı?
Cevap
Benzer fetvalar
Size 'helaldir' diyemeyiz ama 'haram' demek için de yeterli bir kanaat oluşmuyor. Şüpheli, bırakılması daha uygun bir iş diyebiliriz.
Senin durumun sigara ve zikirden önce bir psikologla ilgilidir. Muhakkak bir psikoloğa gitmelisin ve bu durumu onunla değerlendirmelisin.
Anne ve babalarımızın önünde bizim elimiz ve kolumuz, hatta gözümüz, kulağımız bağlıdır. Onlara muhakkak itaat edecek, her ikisinin gönüllerini almaya çalışacağız. Bilhassa yaşlanıp, aciz hale geldiklerinde bu yükümlülüğümüz yoğunlaşmaktadır. Allah’ın kesin emirlerinden biri budur. Arkadaş, eş, iş gibi nedenlerle onları üzemeyiz. Allah korusun, bir anne veya baba ahı bütün hayatımızı zehir edebilir. Bir “ah” yıllar sonra karşımıza çıkıp bizi kahredebilir. Özet olarak şunu bilmeliyiz: Biz anne babalarımızın huzurunda yokuz, onlar ne istiyorsa öyledir. Ancak anne babamızdan ve herkesten önce üzerimizdeki en büyük hak Allah’ın hakkıdır. Allah’ın hakkı önüne hiçbir hakkı geçiremeyiz. Mesela, namaz vakti geldiğinde namaz kılmamız Allah’ın emridir. Bu emri aşabilecek başka bir emir olamaz. Aynı şekilde Allah’ın yasaklarından birine karşı, o yasağı işlememizi emredebilecek bir makam da yoktur. Önce Allah’ın emri geçerlidir. Sonra da O’nun emir ve yasaklarıyla çelişmeyen diğer emirler geçerlidir. Babamızın bizi sigara satın almaya göndermesi, bir günaha alet olmamız anlamına gelmektedir. Sigara, insanlığın topluca nefret ettiği bir pisliktir. Babamızın ona müptela olması, bizim de alet olmamızı gerektirmez. Babamızın o emrine itaat etmeyiz. Ama ona karşı nezaketimizden de geri durmayız. Nazik ve hassas bir şekilde sigara almaya gidemeyeceğimizi ifade eder, ondan özür dileriz.
Babanın haram işlerine ortak olmak zorunda değilsin. Evi terk etmeniz sizi de berbat bir duruma düşürecekse bunu yapmayın. Kendinizi ekonomik ve ahlâkî olarak güvende hissedeceğiniz bir yeriniz varsa gidebilirsiniz. Babanızın makul ihtiyaçları için yine ona evlatlık yapacaksınız, bunu unutmayın.
Aleykümselam. Bir çocuk babasına ricada bulunur, emretmez, nasihat etmez. Bunu da sürekli yaparak bıktırmaz. Babanıza yanlışını tatlı dille ikaz edin. Sonra da yanlışını düzeltmezse üzerine gitmeyin. Etrafta açık bir necaset varsa onu temizleyin yoksa irdelemeyin. Babanızı inadına yanlış yapacak seviyeye itmeyin.
Alkol veya başka bir haram, ilkemiz şu olmalıdır: Allah'ın haramlarından bir haramın işlendiği bir yerde biz kendi isteğimizle bulunamayız. Bu haramı işleyen birine sempati duyamayız, müsamaha gösteremeyiz, destek olacak bir ilgi gösteremeyiz. Aksine karşı tepkimizi ortaya koyarız. Babamız gibi mesafemizin çok yakın olduğu biri ise o kişi, o durumun gerektirdiği nezaketle bunu yaparız. Ama muhakkak tepkimiz olur. Mü’min olmamız bunu gerektirir. Ta ki o kişi o haramdan sıyrılana kadar yani haramla iç içe bulunduğu sürece.
baba konusundaki diğer fetvalar
Evet, babanız emaneti yerinde değerlendirmemekle yanlış yaptı. Babanızdan parayı iade etmesini istemek hakkınızdır ama istemeyerek faziletli bir iş yapmış olabilirsiniz. Caminin durumuna gelince durum şöyledir: Sadece niyet etmekle bir mal (para) o niyete kilitlenmiş, değiştirilemez olmaz. Değiştirilemez olması için vakfedilmiş olması gerekir. Sizin de vakfetme gibi bir beyanınız olmadığına göre o paranın başka bir alanda kullanılmasında sakınca olmaz. Her iki alanda da siz hayır yapmış olursunuz.
Babanız istedi diye bir harama girmeyin. İş yapın, yapıyorsanız ilave bir iş yapın ve babanızı o dertten kurtarın.
Babanla sürtüşme, bir süre bu konuyu gündeminden sil. O da unutsun. Mesela bir altı ay. Daha sonra adım adım gayeni gerçekleştirirsin. Madem ilim istiyorsun, ilim böyle bir sabır gerektirir.
Çocuğun camiye götürülmesi ve cami havasını solumasının sağlanması güzeldir hatta gereklidir. Ne var ki İKİ YAŞ çocuk için cami havası soluma yaşı olarak çok küçüktür. Siz asıl gitmesi gereken zamanın payını yemiş de olabilirsiniz. Bu tutumunuzun isabetli olmadığını söyleyebilirim. Çocuk “burada otur” denebilecek ve kulağına gelen sesleri, gözüne çarpan görüntüleri kaydedebileceği çağda iken camiye götürülmelidir. O çağ da dört veya beş yaşı ile başlayabilir zannederim.
O rüyada söylendiği iddia edilen şeyler zaten bir ilmihal kitabının içinde varsa, rüyasında söylenmese idi de onu yapması gerekecekti. Hayır, kitaplarımızda olmayan yeni bir şey ise o rüya bile rüyadır.
Mezardaki ceset çürüdükten sonra bir zaruret varsa oraya ikinci kişi konabilir. Bu çürümeye ait süre ortalama beş on yıl civarındadır.