Fetva Meclisi
Soru
Hocam uzman psikiyatrı bir doktorun haftada bir grup terapisi yaptığı terapiye katılıyorum. Aynı türden rahatsızlıkları olan hastalar topluluğunda beş kişiyiz. Genelde akşam namazı vaktine denk düşüyor. Bu terapinin sıhhati açısından bölünme olmaması ve konudan çıkmamak için akşam namazımı yatsı namazıyla beraber cem edebiliyor muyum? Bu arada ben Hanefi mezhebindeyim. Daha önce abdest ve namaz için izin almıştık ama dağılma söz konusu oldu. Doktor da namazınızı başka türlü ayarlayabilmelisiniz dedi. Ne yapmalıyız?
Cevap
Benzer fetvalar
Elbette namaza göre ayarlama imkânınız olduğunda öyle yapacaksınız. Bunun haricinde durumunuz şöyledir: Sadece Hanefi mezhebine göre amel edecek olursanız ameliyatta olmak namazı cem etmeye gerekçe olmaz. Yalnız ulemamızın geneli ile bakıldığında ameliyat şartları nedeniyle namazı cem etmeniz biiznillah caizdir. Öyle yapmanızı tavsiye ederiz size. Mesleğiniz mübarektir. Kalbiniz mutmain olsun isterseniz, o namazı tekrar iade edersiniz ama cem etmenize ruhsat vardır.
Namazları cem etmek öğle ile ikindiyi, akşam ile yatsıyı ya önceki ile birleştirmek veya sonrakinin vaktinde kılmak demektir. Hanefi mezhebi görüşünde hac günleri dışında cem etmek yoktur. Diğer mezheplerde ise vardır. Yalnız bu üç mezhebin ortak olabilir dediği seferîlik şartları için geçerlidir. Hastalık gibi ağır bir özür nedeniyle namazları cem etmek Maliki ve Hanbeli mezhebine göre vardır. Bu duruma göre hastamızın hiç kılamamak gibi bir durumu olmaktansa cem etmesini uygun bulabiliriz.
Acil serviste namaz için acil durumdan söz edilebilir. Bu da bir ruhsat oluşturabilir. Ancak buradaki acil durum, bölümün acil bölüm olmasından dolayı değil oradaki vakanın 'acil' olmasından kaynaklanmalı ve alternatif de bulunmamalıdır. Cem etmek ise mümkün değildir.
Selamünaleyküm. Böyle bir nedenle namazı cem etmek olmaz. Biraz sabır ve gayretle namazı ikame edelim.
Bu nedenle namazı cem etmeniz mümkün değildir.
Muasır ulema arasında Hanefi mezhebi uleması arasında fetvasına itibar ettiklerimizden, 'trafik sıkışıklığı nedeniyle namazı araç içinde iken cem etme' yönünde bir cevaz vereni bilemiyorum. Zira Hanefi mezhebinde cem etmek yoktur. Hanbeli mezhebinde ise cem etmede 'zorluklar' dikkate alınarak ruhsat verilmektedir. Zannımız odur ki, muasır Hanbeli uleması, trafik sıkışıklığını özür kabul etmektedirler. Size tercih yapmanız yönünde bir tavsiyede bulunamayacağız ama genel durum budur. Allah yardımcımız olsun, hatalarımızı mağfiret buyursun.
ameliyat konusundaki diğer fetvalar
Daha az doğum sancısı çekmek, cinsel organ çevresinde daha az bozulma oluşması, bedensel güzelliği daha iyi koruma, doğum vaktini kendin belirleme, doktora vakit kazandırma, ekonomik kazanç hırsı, farklı ülkede doğum yapıp cinsiyet kazanma gibi nedenlerle sezaryenle doğum tercih edilebilmektedir. Ameliyat veya cerrahi müdahalenin caiz olması için belli şartlar oluşmalıdır. Keyfi olarak insan bedenine cerrahi işlem yapılmamalıdır. Her ameliyat bir risktir. Sezaryen de bir ameliyat olduğu için risktir. Keyfî olduğu zaman bu riske caiz denmemektedir. Bu nedenle annenin sağlığı açısından zorunlu görülmedikçe sezaryenle doğum caiz görülmez.
Sağlığınızı etkileyen bir durum olmadıkça ya da yüz hatlarınız normalin dışında bulunmadıkça fıkhen estetik operasyon yaptırmanız caiz değildir. Hastalıkların tedavisi dışında bedene müdahale yasaktır. Toplum normları, çevre baskısı, sosyal medyanın etkisi Allah'ın rızasının karşısında durmamalı/durdurulmamalıdır. Bunu imtihanınız olarak düşünün. Rabbimiz sizi bu konu ile imtihan ediyor. Toplum normlarını değil kendisini tercih etmenizi istiyor. Elbette kolay olmayacaktır bu süreç ama cennet, nefse zor gelen şeylere tahammül edildikçe yakınlaşacaktır. - Bakış açınızı değiştirin. - Dini hassasiyetler olan arkadaşlar edinin. - Önce Rabbiniz ne diyecek onu hayal edin.
Allah Teâlâ yardımcınız olsun. İşinizi bereketli ve şifalı kılsın. Rutin tıp işlemleri için namazı ertelemek caiz olmaz. Bir hastanın hayati tehlikesi söz konusu olduğunda ya da ameliyat gibi ertelenemez ve ara verilemez bir durum olduğunda namazı kılmamış olsanız biiznillah günaha girmezsiniz. Zira siz bu durumda dinimizin öncelikli gördüğü can kurtarma gibi bir iş üzerinde bulunuyorsunuz. Zaten melekler de görüyor ki siz, öyle acil bir durum olmasa idi seccadenizin başında olacaktınız.
Rabbimiz evlatlarınızı en güzel şekilde yetiştirmenizi nasip eylesin, anneliğinizi mübarek kılsın. Allah Teâlâ’nın yaratmış olduğu fıtratı bozmak caiz değildir. Birilerinin göğsüne kıyas ederek kendisini küçük ya da büyük göğüslü olarak nitelendirmesi de mümine yakışmayacaktır. Göğüslerde bir rahatsızlık, anormallik veya anne olduğunda emzirememe gibi bir durum olduğunda tedavi amaçlı müdahaleye dinimiz izin vermektedir. Bunun dışında kadının kendisini kötü hissetmesi, daha güzel görünmeyi istemesi gibi gerekçelerle bu operasyonu yaptırmak caiz değildir. Ancak ameliyat dışında sağlığa zarar vermediği sürece ilaç kullanımı, takviye gıdalar kullanabilir.
Ameliyatlı birinin dayanamaması özürdür. Özürle bozulan oruç sadece o günü kaza etmeyi gerektirir, kefaret gerekmez.
Sözünü ettiğiniz işlem mahrem bölgede yapılacağından ancak zaruri bir nedene dayalı olarak yaptırılabilir. Estetik amaçlı olursa yaptırılması caiz olmaz. Uzman doktor sağlığınız için gerekli dediğinde ise yaptırılabilir. O bölgeye uygulanacak lazer için de aynı kural geçerlidir.