Fetva Meclisi
Soru
TEYAMÜN sünnettir sözü ne anlama geliyor?
Cevap
Benzer fetvalar
Evet, Peygamber aleyhisselam efendimizin sünnetinde özellikle “sağdan başlama ve sağı kullanma” olarak özetlenebilecek bir hassasiyet vardır. Bu hassasiyetleri ana başlıkları ile şöyle sıralayabiliriz: - Abdestte eller ve ayaklar yıkanırken önce sağ tarafın yıkanmasını, - Sağ elle ağız ve buruna su verip sol elle sümkürmeyi, - Guslederken hatta ölüye gusül verdirirken sağ taraftan başlamayı, - Ayaklara giyilen mestleri mesh ederken sağı önce yapmayı, - Teyemmümde önce sağı yapmayı, - Çocuğun sağ kulağına ezan sol kulağına kamet vermeyi, - Bir kişi imam bir kişi de cemaat olduğunda cemaat olanın imamın sağ tarafına durması, arkada saf oluştu ise safın sağ tarafına geçilmesi, namazda ayakta iken sağ elin sol elin üstüne konması, namazın sonunda önce sağ tarafa selam verilmesi, - Camiye ve eve girerken (temiz ve bereket umulan yerlerin tamamı için) önce sağ ayakla girmeyi, çıkarken sol ayakla çıkmayı; tuvalet ve benzeri yerlere de önce sol ayakla girmeyi ve sağ ayakla çıkmayı, - Elbise giyilirken önce sağ kolu ve ayağı giymeyi, çıkarırken de önce solu çıkarmayı, - Tırnak keserken önce sağ elin parmaklarından başlamayı, - Kalabalık bir gruba su ve benzeri bir ikram yaparken önce ikram yapanın sağındakinden başlamayı, - Yeme ve içmeyi sağ elle yapmayı, - Musafaha veya tokalaşmada sağ eli kullanmayı önemli sünnetlerden olarak bilmeliyiz.
Selamünaleyküm. Bir kere, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemin Sünnet’ini ‘bir nedenden ötürü yapmak zafiyet göstergesidir. Müslüman, iman ettiği zaman teslim olduğunu göstermiş kimsedir. Bu nedenle gerekçe aramak bizim için gerekli değildir. Bunu her konu için kullanabiliriz. Sağ taraf meselesine gelince, bu hususta şunları zikredebiliriz: Kur'an’ımız, ahiret alemine ait meseleleri zikrederken ‘sağcılar’ ve ‘solcular’ gibi bir ifade kullanmaktadır. Bu ifadede, iyi insanları sağ, kötü insanları da sol temsil eder. Burada bir sağa kayış işareti görebiliriz. Bunun bağlantılısı bir mesele olarak temiz ve güzel işleri sağ elle yapma, kirli işleri de sol elle yapma ilkesi konmuştur. Allah’a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Temiz işler için sağ eli kullanmak sünnet’tir. Kişinin sağ elinde bir çeşit beceriksizlik de bulunabilir. Bu durumda sol eli kullanması caiz olur. Kasten, Sünnet'i hafif görmekten kaynaklanmadıkça sol el ile iş yapmanın sakıncası yoktur.
Hadis kitaplarımızdan Ebu Davud’da (4160) ve Ahmed’de (23969) böyle bir hadis vardır. “Ayakkabısız çıplak ayak yürümek” diye bir sünnet yoktur. İnsanın Allah’ın nimetlerine dalıp gitmesini önlemek için yapılacak uygulamalardan biri de çıplak ayakla yere basıp biraz yürümeyi denemek vardır. Hadis bunu emretmektedir. Zira Peygamber aleyhisselamın bilhassa Medine’deki hayatı bize, ince ayrıntılara kadar aktarılmıştır. O bilgiler arasında çıplak ayağı ile yürüdüğüne dair açık bilgiler yoktur. Ashabı kiramın da çıplak ayakla sünnettir diye yürüdüklerine dair bilgiler yoktur. Yerin temiz olması, sağlık açısından bir risk getirmemesi gibi ön şartlardan sonra bu tür uygulamaları bir nevi nefis terbiyesi olarak yapmak tavsiye edilmiştir. Bu hadisi yorumlayan hadis şarihi âlimlerin yorumu bu şekildedir.
İbadetlerde birilerine göre ibadet yapmak olmaz. Eğer Sünnet'te bir aslı varsa yapılır, değilse ibadete ilave ve eksiltme yapamayız. Namazdan çıkmak için telaffuz edilen selamla alakalı şu ayrıntıları zikredebiliriz: a- 'es-Selamü aleyküm' demek namazdan çıkmak için yeterlidir. b- 'es-Selamü aleyküm ve Rahmetullah' demek en iyisidir. c- 'es-Selamü aleyküm ve Rahmetullahi ve Berekatüh' demek konusunda farklı görüşler vardır. Buna göre B şıkkı ile yetinmek evla olmaktadır.
Yatak odasına dair benzetmemiz, evlilikte eşler arasındaki ilişkiyi temsil etmesi içindir. Buna göre şöyle bir tablo çıkmaktadır: a- Bazı evliler, birbirlerinin şehvetini söndüren itfaiyeci gibidirler. İyi bir evlilikleri vardır. Evliliklerinin anlamı vardır. Bunların yatak odası itfaiye odası gibidir. O oda sağ ayakla girilecek bir odadır. Peygamber aleyhisselamın bize nasihat buyurduğu evlilik o evliliktir. b- Bazı eşler de birbirlerinin ateşini daha fazla körükler durumdadırlar. Evliliklerinin anlamı yoktur. Onların evliliğini simgeleyen yatak odaları bu durumda yangın yeri gibidir. c- Sizin bu durumdan çıkaracağınız ders, bu evliliklerden hangisini yapmak istediğiniz veya ona nasıl hazırlandığınız şeklinde olmalıdır.
abdest konusundaki diğer fetvalar
Evet, abdest ve gusülde suyun yıkanması mecburi olan yere temas etmesi şarttır. Ancak sabun veya şampuan suyun deriye temasına mani bir durum oluşturmamaktadır. Sizin hissettiğiniz şey, sabun veya şampuanın bıraktığı yumuşaklıktır. Kendisi kalmış olsa bile suyu engellemeyeceği için zaten abdestinize ve dolayısıyla namazınıza engel bir durum da yoktur biiznillah.
Evet, dünya, ahirete doğru yaklaştıkça insanın elindeki nimetler de çoğaldı ve garipleşti. İki asır öncesinden biri dirilip dünyayı seyretse burası neresidir diye şaşırabileceği kadar farklı bir zamana geldik. Allah Teâlâ hepimizi sabit iman ve sarsılmaz kalp sahibi yapsın. Teknolojinin getirdikleri arasında cep telefonları, yoğun alaka ve kullanım bakımından ilk sırayı almaktadır, bilim adamından okuma yazması olmayana kadar herkese hitap edebilmektedir. Telefon ekranları ve bilgisayarlar üzerinde Kur'an’ımızın yüklenmesi ve kullanılmasının faydaları ve sakıncaları olabileceğini not ederek, abdestsiz bir şekilde Kur'an yüklü bir cep telefonuna temas edilip edilemeyeceği konusunda ulemanın çalışmalarını özetlemeden önce şunu tespit etmeliyiz: Henüz on yılını yeni doldurmuş böyle bir gelişme için ulemanın hassas incelemelerinin devam ediyor olacağını bilmeliyiz. Bir başka önemli çizgi de şudur: Sonuç ne olursa olsun bizim Kur'an’ımıza hürmet olacak tavrı tercih etmemiz takvaya uygun olandır. Bu da ne olursa olsun abdestli tutmanın mantıklı olması anlamına gelir. Bir fıkıh hükmü olarak ise meseleyi farklı inceleyebiliriz. Bu konuda âlimler farklı görüşler belirtmişlerdir: Kur'an yüklenen cihazlar MUSHAF SAYILMAZ. Mushaf’ı abdestsiz tutulmayacağı kuralı bunlar için geçerli değildir. Mushaf’ta görülen yazı ve elle tutulur, gözle görülür nesne bunlarda yoktur. Bu konuda cihaz kapalı ve içinde Kur'an yüklü ya da açılmış ekrana taşınmış Kur'an olma/olmama durumu aynıdır. Buna göre bu cihazla tuvalete girmenin de sakıncası yoktur. Kur'an yüklenmiş cihaz, o hâliyle Mushaf gibi hürmet görmesi gerekmez. Açılıp Kur'an ekrana taşındığında görünen Kur'an kelimeleri abdestli tutulmalıdır. Bu cihazdaki Kur’an, Mushaf’ın konduğu bir koliye benzemektedir. İçinde Mushaf bulunan bir koliyi abdestsiz taşıyabildiğimiz gibi bunda da tutulur. İçinde her şey var, bunlardan biri de Mushaf’tır/Kur'an’dır. Kur'an yüklenmiş bir bilgisayar veya telefon kapalıyken abdestsiz tutulabilir. Kur'an ekrana taşındığında ise cihaz abdestsiz tutulmamalıdır. Sadece Kur'an için üretilmiş ve içinde Kur'an’dan başka bir şey bulunmayan cihazlara ise Mushaf gibi muamele edilmelidir. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda gelinen nokta budur. Şüphesiz âlimler incelemeye ve görüşlerini tartışmaya devam edeceklerdir. Mü'minlere düşen, olabildiğince en takvalı görüşle amel etmeleridir.
Allah Teâlâ bizi Cumamıza ve sıhhatimize kavuştursun. Ne büyük bir acı oldu bizim için; asırlar sonra Cuma bütün dünya toprağından geçici de olsa gözümüze baka baka kalktı. İnna lillahi ve inna ileyhi raciûn. Siz, pek güzel bir iş yapıyormuşsunuz. Cumaya hazırlıklı olmak mühim bir sünnettir. Sanki Cuma namazına gidecekmiş gibi yapmaya devam edin. Sakın ara vermeyin. Zira bir mü'min bir ibadeti sürekli yaparken başa gelen bir beladan dolayı onu yapamaz ise melekler sanki yapıyormuş gibi onu yazmaya devam ederler. Hadiste böyle bir müjde vardır. Siz devam edin, melekler sizi camide hutbe dinlerken, Cuma günüdür diye zikir yaparken yazsınlar, böylesi güzel değil mi?
Üzerine üzerine gittiğin için daha fazla rahatsız oluyorsun. Bunları düşünüyor olsan bile dert etme. Abdestini hayal üzerinden bozuldu olarak kabul etme. İbadetine önem ver. Yaptığın ibadeti de kendin değerlendirme. En az bir yıl bu tür muhasebelerden uzak dur. Yanlış görsen bile ilgilenme kendinle ve düşüncenle.
Allah yardımcınız olsun. Günlük su ihtiyacınız olan suyu abdest için kullanmanız gerekmez. Teyemmüm edebilirsiniz.
Pis/necis olan köpeğin salyası, idrarı ve dışkısıdır. Özellikle kuru olan derisi, tüyü necis değildir. Necis bir şeye temas etmek de abdesti bozmaz. Özellikle köpeğin necasetine temas eden organ veya kıyafet ile namaz kılınması konusunda sakınca olur. O giderilince abdest açısından sakınca olmaz.